BLYUZDİÑ JÖNİ BİR BÖLEK

0 131

Keñestik ïdeologïyanıñ kesirinen qalıñ jurtşılıqqa keñ taramağan önerdiñ bir türi – blyuz. Onı KSRO -da «bwrjwazïyalıq» dese, Ew­ropada «qara tüstilerdiñ» än salw mäneri dep sa­naldı. Şınında da, blyuzdiñ qalıptaswında afroamerïkandıqtardıñ ülesi zor. AQŞ-tıñ oñtüstik şığısındağı maqta plantacïyaların­da ter tökken negrlerdiñ änderi men sazdı aspap­tarda oynaw şeberligi blyuzdiñ negizin qalap, HİH ğasırdıñ basında Ewropağa taray bastadı. 

Käri qurlıqtı jawlap alğan jaña mwzıka ağımına ağılşın aqsüyekteri de qarsı tura almadı. Qoğamda qalıptasqan dästürge qarsılıq retinde payda bolğan brïtan blyuziniñ özindik tarï­hı bar. Alğaşqı brïtan blyuz toptarın uyımdastırwşı -»Blues Incorporated» osı önerdiñ köşin bastadı. Al, tanımal änşiler Aleksïs Korner men Sïrïl Dey­vïs «rïtm-end-blyuz» dep atalatın blyuzdiñ jaña bağıtınıñ negizin qaladı. Atı älemge tanımal Erïk Klepton, Mïk Djagger, Djek Bryus ï Djïndjer Beyker sekildi juldızdardıñ bağı osı kezeñde janğan edi. «Rolling Stones», «Animals» ï «Yardbirds» tobı da osı juldızdar qatarında jarqıradı. Mine, osılayşa brïtan blyuzı özindik sïpatı­men saz äleminen oyıp turıp orın aldı.

Jaqında Ulıbrïtanïyanıñ eñ üzdik blyuz orındawşılarınıñ biri Dana Gïlle­spï men LONDON BLUES tobı Astanada öner körsetti.

Halıqaralıq blyuz öneriniñ tiri añızına aynalğan Dana Gïllespïdi blyuz elşisi dep te aytadı. Dana özi jayın­da «Meniñ oyımşa, blyuzdi aqıl toqtatıp, kemeline kel­gen kezde orındaw kerek. Adam tağdırınıñ drama­sın jetkizw üşin sol ömirdi sürip, belesterinen asw ke­rek. Sonda sulw saz jürekti terbep, sezimdi qozğaydı» deydi. 1949 jılı Anglïya­da ataqtı mwzıkant Djon Bïrks Gïllespïdiñ otbasın­da dünïege kelgen Dana 45 jıldıq öner jolında 65-ten astam al'bom şığardı.

-Men Amerïkalıq Folk Blyuz festïvalinen kelgende alğaş ret blyuzdi tıñdadım. Ol kezde 15 jasta bolatın­mın jäne ömirimde osığan je­ter eşteñe estimeppin. Blyuz -meniñ alğaşqı mahabbatım,-deydi änşi. Alğaşqı äseriniñ küştiliginen de bolar, Dana alğaşqı al'bomın 15 jasın­da jazdı.

Ataqtı änşiniñ londondıq Vestendegi şow, Edïnbwrg festïvali, bükil Ewropa, Tayaw Şığıs, Ïn­dïya festïval'darınıñ sıylıqtarı bar. 1992-1996 jıldarı Brïtandıq Blyuz assocïacïyası men «Bluepraint magazine» jwrnalı «Brïtandıq eñ üzdik blyuz orındawşı­sı» dep bağalaydı. Karïb araldarındağı Mwstïk mwzıkalıq festïval'di Dana Gïllespï men Bezïl Çarl'z osıdan on bes jıl burın uyımdastırğan bolatın. Qayırımdılıq maqsattağı blyuz festïvali büginde örken jaydı.

Dana mwzıka festïval'derine qatısıp qana qoymay, blyuzklwbtarda öner körsetip, radïoşow jürgizedi. Birneşe ret kïnoğa tüsti. Ol «Ïï­sws Hrïstos – swper juldız» rok-operasındağı Marïya Magdalena arïyasınıñ alğaşqı orındawşısı. Ataqtı blyuz-änşi Dana ündi mwzıkasınıñ da nasïhatşısı.Ol bir suhbatında bılay degen edi: «Meniñ jas kezimde ündi mwzıkasınıñ bizdiñ elde köp taralmağan kezi bolatın. Özge mädenïetke jatırqay qaraytın ewropalıqtarğa şığıs mädenïetiniñ jawharın jetkizwdiñ qajettiligin sezindim». Dana Gïllespïdiñ özge ewropalıq blyuz orındaw­şılarınan artıqşılığı ündiniñ hadjanın aranjï­rovka jasap aytıp jür.Ol şığarmaşılığında rwhanï ündestikke basımdıq beredi.

Dana Gïllespï Ewropadan alıp kelgen ıstıq sälemin öziniñ «Salaam Aleikum» änimen jetkizdi. Sol küni Beybitşilik pen kelisim sarayınıñ sahna törinde blyuzdiñ sırşıl äwenderi orındaldı. Adamzattıñ rwhanï qazınasın bayı­tıp, Jaratqanğa bir taban jaqındatatın bir qudiret -öner bolsa, Dana Gïllespï bar talantımen astanalıq tıñdarmandardı tänti etti.

Aygül WAYSOVA

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

five × 5 =