ءبىلىم دەڭگەيى استانالىق دارەجەگە ساي

0 112

قايرات ابدىبەكوۆ، استانا قالاسى ءبىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى: 

– سالەمەتسىز بە، قايرات ايتبەكۇلى؟! استانادا ءبىلىم سالاسىن باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ قۇرىلعانى ءبىزدى، ارينە، قۋانتادى. قاداعالاۋدىڭ ناتيجەلەرى قانداي؟
– باقىلاۋ جۇيەسىنىڭ قۇرىلۋى جۇيەلى كەمشىلىكتەردى انىقتاپ، ولاردى جويۋ جولدارىن ىزدەستىرۋ، بارلىق دەڭگەيدەگى ءبىلىم مەكەمەلەرىندە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىنا تۇراقتى قاداعالاۋ ورناتۋ، وقۋشىلارمەن جانە اتا-انالارمەن بايلانىستى جەتىلدىرۋ، ورتالىقتى جۇيەلى تۇردە ناقتى ءارى وبەكتيۆتى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرۋ سياقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. بۇل جەردە وسىعان دەيىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋ جۇمىسى جۇرگىزىلمەگەن دەگەن وي تۋماۋى كەرەك. ولار ءوز دەڭگەيلەرى مەن قۇزىرەتى شەگىندە بۇل جۇمىستى اتقارىپ كەلدى، الايدا 2011 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىندا ءبىلىم باسقارمالارى تارا­پىنان جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ شارالارى مەن وسى جىلدىڭ ەكىنشى جارتى جىلدىعىندا ايماقتىق باقىلاۋ دەپار­تامەنتتەرى تاراپىنان جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ شارالارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بىردەن كورسەتكىشتەر الشاق­تىعى ورىن الدى. بۇل تۇسىنىكتى دە، كەيبىر وبەكتيۆتى سەبەپتەرگە بايلانىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءوز­دەرى ۇيىمداستىرىپ وتىرعان ىسكە ءوز­دەرىنىڭ باعا بەرۋى ءجۇز پايىزدىق ءنا­تيجەمەن اياقتالۋى زاڭدى قۇبىلىس ەدى. ەندىگى جەردە بىزگە ماڭىزدىسى – وسى الشاقتىقتى كوزگە شۇقۋ ەمەس، جەرگىلىكتى ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپالدى شارالاردى قولعا الۋ. بۇل تۇرعىدا جاقسى ناتيجەلەر دە جوق ەمەس، استانا قالالىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىلىعى ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان اتقارىلعان باقىلاۋ شارالارىنىڭ قورىتىندىلارىن ءتۇ­سىنىستىكپەن قابىلداپ، كەمشىلىكتەردى جويۋعا ارنالعان جۇيەلى ىستەرگە كوشتى، ارامىزدا ورتاق ماسەلە تىعىز بايلانىس ورنادى.

جالپى، استانا قالاسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ دەڭگەيى ءوزىنىڭ استانالىق دارەجەسىنە ساي ەكەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك، بۇل قالا باسشىلىعىنىڭ ءبىلىم سالاسىنا ەرەكشە قامقورلىق تانىتۋىنىڭ، سونداي-اق جەكەلەگەن ءبىلىم وردالارى باسشىلارى مەن ۇستازدارىنىڭ جۇيەلى، زامان تالابىنا ساي، قاجىرلى ەڭ­بەك­تەرىنىڭ ناتيجەسى ەكەنى داۋسىز.

– استانالىق اتا-انالار مەن ۇستازداردىڭ اتىنان حابارلاسىپ تۇرمىز. اتتەستاتتاۋدان وتپەي قالعان مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردىڭ الداعى تاعدىرى قانداي بولماق؟
– مۇنداي سۇراقتىڭ تۋىنداۋى، بىزدەر اتقارعان شارالار توڭىرەگىندە قوعامدىق پىكىر قالىپتاسقانى – زاڭدى قۇبىلىس، بىزگە ءتىپتى كەيبىر قوعامدىق ۇيىمدار مەن اتا-انالار قاۋىمداستىقتارى تارا­پىنان ءبىلىم ساپاسىن قاداعالاۋ بويىنشا ورتالىقتانعان جۇيەنىڭ ورناتىلۋىن جاقتاعان پىكىرلەر دە كەلىپ ءتۇستى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندە جۇيەلى شارالار قولعا الىنا باستاعان، جاڭا تۇرپاتتاعى باقىلاۋ شارالارىنا دايىندىق جانە باقىلاۋدان كەيىنگى قولعا الىنعان ىستەر مەكەمە باسشىلارىنىڭ باسقارۋ مەنەدجمەنتى تاسىلدەرىن تەرەڭىرەك مەڭگەرۋىنە، ال ۇستازداردىڭ ىزدەنىسكە ۇمتىلۋىنا اسەر ەتە باستاعان كورىنەدى. جەكەلەگەن ءبىلىم مەكەمەلەرى باسشىلارىمەن پىكىرلەسكەنىمدە، ولاردىڭ دا كوزقاراستارى وسىعان ۇقساس ەكەنىن بايقادىم. وكىنىشكە قاراي، استانا قالاسىنىڭ كەيبىر مەملەكەتتىك جانە جەكە مەنشىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە اتتەستاتتاۋدان وتە الماي قالعاندارى بار، زاڭ تالابى بويىنشا ولارعا بەرىل­گەن ليتسەنزيانىڭ كۇشى ۋاقىتشا توق­تاتىلىپ، التى ايعا دەيىنگى مەر­زىم ىشىندە اتتەستاتسيالىق كوميسسيا انىقتاعان كەمشىلىكتەردى جويۋعا ۋاقىت بەرىلەدى، ال مەكەمە اتالعان ۋاقىت ارالىعىندا قالىپتى جاعدايدا جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى. ەگەر قايتا تەكسەرۋدىڭ ناتيجەسىندە جاعداي قايتالاناتىن بولسا، ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان مەكەمەنىڭ قىزمەتىن توقتاتۋ تۋرالى سوتقا ءوتىنىش تۇسىرىلەتىن بولادى. مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ، اسىرەسە، مەكتەپتەردىڭ بۇلايشا ءوز جۇمىسىن توقتاتۋى ەلىمىز تاريحىندا بولماعان قۇبىلىس، مەنىڭ ويىمشا، كەز كەلگەن ءبىلىم مەكەمەسى كورسەتىلگەن كەمشىلىكتەردى التى اي ىشىندە جويۋعا ءتيىس، ايتپەسە، مۇنداي مەكەمەنىڭ باس­شىلىق قۇرامىن تۇگەلدەي اۋىستىرۋ قاجەت. مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە قويىلار تالاپ تا، مەملەكەت تاراپىنان ولارعا جاسالىناتىن جاعداي دا بىركەلكى، ال ونداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ دەڭگەيى كوپ جاعدايدا ونىڭ ءبىرىنشى باسشىسى مەن باسقارۋ قۇرامىنىڭ ۇيىمداستىرۋ شەبەرلىگىنە، كاسىبي دەڭگەيىنە بايلانىستى. ال جەكە مەنشىك ءبىلىم وردالارىنا كەلسەك، تالاپ دەڭگەيىنەن كورىنە الماعاندارىنىڭ نارىقتان كەتۋى – بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى.

– قايرات ايتبەكۇلى، ەلىمىزدە ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى ىسكە قوسىلعانىنا ەكىنشى جىل تولعانىنان حاباردارمىز. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جاڭا جۇيە ءوزىن قاي قىرىنان تانىتا الدى؟
– قالىپتاسۋ كەزەڭىن تابىستى اياق­تاعان مەملەكەتىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ءۇشىن­شى ونجىلدىعىندا قارقىندى ەكونوميكالىق دامۋ جولىنا ءتۇستى. ەلباسى ن.نازارباەۆ ەلدىڭ ۇزاق مەر­زىمدى دامۋ ستراتەگياسىن جاريالاپ، «باستى ماقساتىمىز – 2050 جىلعا قاراي مىقتى مەملەكەتتىڭ، دامىعان ەكونوميكانىڭ جانە جالپىعا ورتاق ەڭبەكتىڭ نەگىزىندە بەرەكەلى قوعام قۇرۋ» ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. ستراتەگيادا ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى نە ۇلتتىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ قۇرالى رەتىندە ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. بۇل ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى، ءارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ەل دامۋىنىڭ ءار كەزەڭىندە قوعامنىڭ الەۋمەتتىك سايا­ساتقا سۇرانىسى – ۇردىسىنەن تابىلىپ كەلە جاتقانىنىڭ كورىنىسى.

مەملەكەت باسشىسى وسىدان ەكى جىل بۇرىن ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ ەلدىڭ قارقىندى دامۋىنان قالىسپاۋى ءۇشىن بارلىق وقۋ ورىندارىنداعى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ ساپاسىن جەتىلدىرە ءتۇسۋ ماقساتىندا ارنايى باقىلاۋ جۇيەسىن قۇرۋدى تاپ­سىرعان بولاتىن. ناتيجەسىندە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن ءبىلىم جانە عى­لىم مينيسترلىگى ءبىلىم جانە عىلىم سالا­سىنداعى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ جەرگىلىكتى دەپارتامەنتتەرى 2011 جىل­دىڭ اياعىنان بەرى ءوز قىزمەتتەرىن باس­تادى. العاشىندا بۇل جاڭا قۇرىلىم ايماقتارداعى ورتالىقسىزداندىرۋ ساياساتىنا قارسى شارا رەتىندە باعالانعانى جاسىرىن ەمەس، ال بۇگىنگى كۇنگە دەيىن اتقارىلعان جۇمىستار ناتيجەسى ايماق­تارداعى ءبىلىم ساپاسى الشاقتىعىن جويۋ، وعان بىرىڭعاي مەملەكەتتىك تالاپ ورناتۋ ماسەلەسى ۋاقىتتىڭ تالابى ەكەنىنە كوزىمىزدى جەتكىزىپ وتىر. ءبىلىم باسقارماسى مەن باقىلاۋ دەپارتامەنتى اراسىندا مىندەتتەر زاڭدى بولىنگەن، ءبىرىن-ءبىرى قايتالامايدى.

– اتىم – اسىلجان. مىنانى بىلگىم كەلەدى: بىزدەگى باقىلاۋ شارا­لارىنىڭ جاريالىلىعى قاي دەڭ­گەيدە؟ بۇل تۇرعىدا ازاماتتىق قو­عام وكىلدەرىمەن بايلانىس­تارى­ڭىز بار ما؟
– اسىلجان، قوعامدىق ۇيىمدارمەن ىسكەرلىك بايلانىستار ۇيىمداستىرۋ، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى، اتا-انالار قاۋىمداستىعىن، جاستار ۇيىم­دارىن ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ۇيىم­داستىرىلاتىن باقىلاۋ شارالارىنا قاتىستىرۋ، سول ارقىلى جاريالىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ، وقۋشىلارمەن جانە ستۋدەنتتەرمەن بايلانىس ورناتۋ – ءبىز­دىڭ نەگىزگى ماقساتتارىمىزدىڭ ءبىرى. قازىرگى كەزدە «استانا قالالىق اتا-انالار اسسامبلەياسى»، رەسپۋبليكالىق «امان-ساۋلىق» قوعامدىق قورى، «ءزا­بىر كورگەندەر ورتالىعىنىڭ وداعى»، «وتباسىلىق تاربيە ينستيتۋتى» جانە ت.ب. جاستار ۇيىمدارىمەن، ارداگەرلەر كەڭەستەرىمەن بايلانىس ورناتىپ ۇلگەردىك. الداعى ۋاقىتتا دەپارتامەنت جانىنان قوعامدىق كە­ڭەس قۇرىپ، ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ توڭىرەگىندە بىرلەسكەن شارالار اتقارۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاپ، قاجەتتى قۇ­جات­تار دايىنداۋ ۇستىندەمىز. بىرقاتار دامىعان ەلدەردە مەملەكەت ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋدى ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى ارقىلى جۇرگىزەتىن تاجىريبە قالىپتاسقان، ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – قازىر سوعان العى شارت جاساپ، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن ىسكەرلىك بايلانىستى كۇشەيتۋ ارقىلى بىرتە-بىرتە باقىلاۋ قىزمەتىن ازاماتتىق قوعامعا وتكىزىپ بەرۋ. مەملەكەتتىك ورگان بۇل جاعدايدا تەك ۇيلەستىرۋشىلىك قىزمەت اياسىمەن شەكتەلەتىن بولادى. مۇمكىندىكتى پايدالانىپ، قوعامدىق ۇيىمدار، اتا-انالار قاۋىمداستىعى وكىلدەرىن، ارداگەر ۇستازداردى، سونداي-اق ەلىمىزدىڭ بولا­شاعى – جاس ۇرپاقتىڭ ءبىلىمى مەن ءتار­بيەسىنە بەي-جاي قارامايتىن بار­شا ازاماتتاردى بىزبەن ىسكەرلىك بايلانىس ورناتۋعا شاقىرامىن. ول ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلەكتروندىق سايتىمىز: astanacontrol.gov.kz ارقىلى اقپارات الماسۋعا نەمەسە 51-69-97 سەنىم تەلەفونى ارقىلى كوكەيىڭىزدە جۇرگەن وي­لارىڭىزدى، سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى توڭىرەگىندە قانداي دا ءبىر زاڭ بۇزۋشىلىقتار تۋرالى اقپاراتتى جولداۋلارىڭىزعا بولادى.

– قايىرلى كۇن، قايرات ايتبەكۇلى! ايتىڭىزشى، ۇبت، وجسب سياقتى ءبىلىم ساپاسىن سىرتتاي باعالاۋ تۇرلەرىن وتكىزۋدە بيىل قانداي ەرەكشەلىكتەر ورىن الۋى مۇمكىن؟
– اتالعان شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ بويىنشا وزگەرىستەر جوق، قالىپتى جاعدايدا، وجسب ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 9-25 ءساۋىرى ارالىعىندا، ال ۇبت 1-15 ماۋسىمى ارالىعىندا ءوت­كىزىلەدى. وجسب (وقۋ جەتىستىكتەرىن سىرتتاي باعالاۋ) ورتا مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ جانە 9-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ وقۋ باعدارلامالارىن مەڭگەرۋ دەڭگەيىن وبەكتيۆتى تۇردە انىقتاپ، جۇرتشىلىققا تانىس­تىرۋ ماقساتىندا ەكىنشى جىل ۇيىم­داس­تى­رىلىپ وتىر. بۇل شارانىڭ بۇرىنعى ارالىق مەملەكەتتىك باقىلاۋدان ايىر­ماشىلىعى، ءبىلىم مەكەمەسىنە نەمەسە مۇعالىم مەن وقۋشىعا بايلانىستى قۇ­قىقتىق سالداردىڭ بولماۋىندا. بۇ­رىن­عىداي ارناۋلى پاندەر بويىنشا وقۋشىلاردى جىل بويى ارنايى دايىن­داۋ سياقتى جاعدايلار ورىن الماۋى ءۇشىن ارنايى قازاق تىلىنەن باسقا ءۇش ءپان سىناق تاپسىراتىن ساتكە دەيىن جاريالانبايدى، سونداي-اق شاراعا قاتىسۋعا ءىشىنارا تاڭدالىپ الىنعان مەكتەپتەردىڭ اتاۋلارى دا الدىن الا حابارلانبايدى.

ۇبت توڭىرەگىندە جىل سايىن قوعامدا قىزۋ پىكىرتالاس تۋىندايتىنى راس، سوندىقتان دا ونى ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋ ماسەلەسىن مينيستر تىكەلەي ءوز باقىلاۋىندا ۇستايدى ءارى مينيسترلىك تاراپىنان ونى جەتىلدىرۋ جولدارى كەشەندى تۇردە قاراستىرىلىپ كەلەدى. كەيبىر جىلدارى سۇراق-جاۋاپتارىنىڭ قۇپيا كودتارى زاڭسىز تاراتىلعانى ءمالىم، وسىنداي كەلەڭسىزدىكتى بولدىرماۋ ماقساتىندا بىلتىردان بەرى تاپسىرمالار بازاسى 50 پايىزعا جاڭارتىلدى، سونداي-اق لوگيكالىق سيپاتتاعى سۇراق­تار ەنگىزىلگەن. قازاقستان تاريحى بو­يىنشا جىلدا كوتەرىلىپ جۇرگەن ءتۇ­سى­نىكسىزدەۋ سۇراقتاردى بولدىرماۋ ماقساتىندا مەملەكەت تاريحى ينس­تي­تۋتىندا تاپسىرمالارعا تاۋەلسىز سا­­­راپتاما جاسالدى. جىل سايىن تۇلەك­تەرگە اتا-انالار، ءتىپتى، ۇستازدار تاراپىنان زاڭسىز جولدارمەن كومەك جاساۋعا ۇمتىلۋشىلىق، اۋديتورياعا تەحنيكالىق قۇرالدار مەن ءموبيلدى بايلانىس قۇرالدارىن الىپ كىرۋ سياقتى كەلەڭسىز قۇبىلىستار بايقالادى، كەي­بىر مەكتەپتەردە ۇبت-عا كىرەتىن ءپان­دەر بويىنشا ارنايى سىنامالىق تاپ­سىر­مالاردى وقۋشىلىرعا جاتتاتۋ ءۇر­­­دىستەرى ورىن العانى دا جاسىرىن ەمەس. الايدا، وتكەن جىلعى ۇبت مۇنداي كو­­مەكتەردىڭ تۇلەككە بەرەر پايداسىنان زيانى كوپ ەكەنىن كورسەتتى. بارلىق اۋديتوريالاردا بايلانىستى ءوشىرۋ قوندىرعىلارى جۇمىس ىستەيدى، سىناققا كىرەر الدىندا ارنايى مەتالل ىزدەگىش قۇرالدار ورناتىلادى. ال، بىلتىر ورىن العان تۇلەكتەرگە پسيحولوگيالىق قىسىم جاساۋ فاكتىلەرىن بولدىرماۋعا كۇش سالامىز، ارينە، تەك زاڭدىلىقتار شەڭبەرىندە. ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترى ب.جۇماعۇلوۆتىڭ ۇبت-نى ۇيىم­داستىرۋ ماسەلەسى توڭىرەگىندە ايتقان «ءاربىر تۇلەككە ءوزىڭنىڭ تۋعان بالاڭداي قارا» دەگەن ءسوزى كەز كەلگەن جاۋاپتى تۇلعانىڭ ۇستانىمى بولارى ءسوزسىز.

گۇلبارشىن وكەشقىزى

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

twenty + 15 =