BEYBİTŞİLİKTİ BEKEMDEGEN BASTAMA

0 153

cdbIbIdS

Ataqtı aqın, qoğam qayratkeri Oljas Süleymenovtiñ bastamasımen 1989 jıldıñ 28 aqpanında dünïege kelgen «Nevada-Semey» qozğalısına bïıl 25 jıl tolıp otır.

Täwelsiz Qazaqstan tarï­hın­dağı eñ alğaşqı qujattıñ biri – Semey polïgonın birjola jabw twralı Elbasınıñ Jarlığı edi. Bul Prezïdenttiñ beybit ömir, berekeli turmıs – qarwsızdanw sayasatındağı tuñğış qadamı bolatın.
Osıdan biraz waqıt burın eldiñ muñı men zarın «Zaman-ay» änine qosqan kompozïtor Tölegen Muhamedjanovpen jüzdesken edim. Tölegen ağa äñgime arasında jürekke jazılmastay jara salğan osı Semey polïgonı twralı tebirene aytıp berdi. Aytwınşa, Besqarağay awdanına qarastı Begen awılınıñ oyın balaları üşin alapat dawıstan keyin payda bolğan sañırawqulaq mereke sanalğan eken. Semey polïgonı twralı şındıqtı alğaş ret estigende kompozïtor birge twğan bawırları men eñ jaqın dosınan erte ayırılğanın eske alıp, jan jüregimen jılağan. Munı sonday bir aşı ökinişpen aytqanda, meniñ de jılağım keldi. Bul – bir ğana mısal. Äytpese, Semey polïgonınıñ elimizge äkelgen zardabı men zalalın aytıp tawısw mümkin emes. Öytkeni, adamzat tarïhındağı uzaq jıldarğa sozılğan, eñ köp jarılıs Semey öñirinde jasaldı. Zardabı tek Şığıs Qazaqstan, Pavlodar jäne Qarağandı oblıstarımen şektelip qalmay, alıs jatqan Torğay dalasına da jetti. Alğaşında adamdar men janwarlarğa tikeley wın şaşqan aşıq sınaqtar, tipti, jer astında da jalğastı. Radïacïyanıñ äserinen adamdar ğana emes, jerdiñ astı da, üsti de azap şekti. Elbası öziniñ estelik jazbalarında «YAdrolıq sınaqtardıñ barlıq qasiretin moynımen kötergen Qazaqstan halqı üşin olarğa tolıq tıyım salw mäselesi asa kökeykesti bolıp tabıladı. Öytkeni, Semey polïgonında 40 jılda 450 sınaq jasalsa, odan 1,5 mïllïon adam zardap şekti. Sondıqtan, men 1991 jıldıñ 29 tamızında eş qobaljımastan Semey yadrolıq polïgonın jabw twralı Jarlıq şığardım» dep jazadı. Osılayşa 1991 jılı eñ iri yadrolıq sınaq alañdarınıñ birine aynalğan Semey polïgonı jabıldı. Jappay qırıp-joyu qarw-jarağınan öz erkimen bas tarttıq.
Büginde älem halqı jıl sayın 29 tamızdı yadrolıq qarwğa qarsı kürestiñ halıq­ara­lıq küni retinde atap ötedi. Halıqaralıq küntizbege munday ataw­lı künniñ engizilw tarïhı Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ bastamasımen tikeley baylanıstı ekenin umıtpawımız kerek.

Gülmïra AYMAĞANBET

 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

four × 3 =