Awıl eldiñ qazınasına aynalsa…

0 35

Qalıñ elim, qazağımnıñ eñ bastı baylığı – malı men jeri. Jer jeke menşikte bolsa, onı bankterge kepildikke berip, tïimdi paydalanwğa nesïe alamız dedik. Mine, sodan beri otız jıl ötipti. Jerdiñ ırıñ-jırıñı keyde örşip, keyde basılıp, bitetin türi joq. Sebebi bankterge kepildikke bergen jerge şetel azamattarınıñ ïe bolw mümkindigi jetkilikti.

Biren-saran awılda qalğan ağayınnıñ malı bar da, jeri joq, jeri bardıñ malı joq. Jeri men malı bolsa, qarajatı joq. Şının aytsaq, bankterden jerdi kepildikke berip nesïe alw – reyderliktiñ, jer men jer üstindegi jıljımaytın mülikke aylakerlikpen birewlerdiñ ïe bolwınıñ bir täsili. Buğan bäsekelestikti qosıñız. Qazirgi bäsekelesterdiñ bar maqsatı – tek öz käsibin ğana ulğaytw men damıtw, sonday-aq mümkindik bolsa baqtalasınıñ közin qurtw. Osınday olqılıqtar men kemşilikterdiñ bir-birine jalğasa berip, köbeyuin toqtatpasaq, küni erteñ awıldıñ da joq bolwı ğajap emes. Al malı men jerine qosa awıl joğalsa. Onda onday eldiñ bolaşağı da bulıñğır bolmaq. Meniñ oyımşa, osını oylağan Prezïdentimiz bıltır Kökşetawda aşwın jasır­may-aq, közboyawşılıqtı toqtatıñdar da, latïfwndïster tegin alğan jäne ïesiz jatqan jerdi adal nïetti eñbekqor azamattarğa beriñder dedi. Jerdi tek qana konkwrs arqılı berwdi mindettegen jäne eşqanday sın kötermeytin Awıl şarwaşılığı mïnïstrliginiñ buyrığı awıl käsipkerleriniñ köñilinen şıqpadı. Bul – bir. Ekinşiden, jerdi awıl käsipkerlerine konkwrspen beretin, aqılğa sıymaytın ayla-täsildiñ ornına oñay äri köñilge qonımdı, berwşiler men alwşılarğa birdey tïimdi jerge ïe bolwdıñ jaña erejelerin bekitw kerek.
Osı orayda awıl turğındarına jäne awılğa köşip barwşılarğa olardıñ jeke qosalqı şarwaşılığına 0,25 gektardan bastap 1,0 gektarğa deyin jer berwdi; orta mektep men käsibï kolledj oqwşıların oqw-öndiris brïgadaları jäne joğarı oqw orındarında stwdentter otryadtarı arqılı jasöspirimder men jastarımızdı önimdi eñbek etwge motïvacïyalawdı; awıldarımız­dıñ bärinde adamdardıñ ömir sürw sapasın qala turğındarınıñ turmıs jağdayı deñgeyine jetkizwdi jäne aldağı waqıtta qabıldanatın zañdar, memlekettik bağdarlamalar men usınıstardı qabıldawda onı dayındağandardıñ jawapkerşiligin arttırıp jäne belgilengen nätïjege qol jetkizwge mindetti şenewnikterdi atap aytwdı usınamın.
Bir qarağanda, osı usınıstardıñ bäri tañğajayıp, qol jetpeytin qïyal-arman bolıp körinwi ğajap emes. Al şınına kelsek, tarïhtıñ ötken kezeñderin saraptap, örkenïetti elderiniñ bügingi tirşiligine toqtasaq, joğarıda körsetilgen ïndïkatïvti mejege jetw sonşalıqtı qïın bolmaytını anıq.
Tağı bir qosarım, bayqasaq awıldağı keybir jurtşılıq jumıs istemek tügil, öz sïırları men bïelerin de sawmaydı, awlaları qwraydıñ astında qalğan. Awır eñbekke qulıqsız. Bul – aşı da bolsa şındıq. Al eñbekten qaşpaytındar kün sayın qaladan awıl dükenderine süt, jumırtqa, tawıq etin, kartop, jwa tasıp jatadı. Äytewir künköris üşin azdağan önimin azdağan aqşağa ötkizwge müddeli boladı. Al qaladağı üyleri men päterleriniñ qızığın körgender awılğa aydasañ da barmaydı.
Mine, osınday jağdayğa baylanıstı jastardı eñbek etwge motïvacïyalap, olardıñ qatarınan ötken ğasırda burın-soñdı bolmağan, küriş pen tarı ösirwde aldına jan salmağan älemdik rekord ïeleri Ibıray Jaqaev men Şığanaq Bersïev izbasarların tärbïelew kerek. Üyir-üyir jılqı men otar-otar qoy ösirip, et pen süt, qımız ben qurt-irimşik, sarı may men qaymaqtı bereke közine, käsipke aynaldıratın jastardı tärbïeleytin, qanattandıratın, naqtılı is-äreketke bağıttalğan memlekettik bağdarlama dayındap, onıñ orındalwın qatañ qadağalay bilwimiz kerek. Sonda ğana awıldı ekonomïkanıñ qozğawşı küşine aynaldıra alamız. Awıldıñ tirşiligi qaynasa, memlekettiñ de, ulttıñ da qazınası artıp, rwhı köteriler edi. Ol üşin memlekettiñ pärmeni küşti bolw kerek. Awıldı jerde jumıs isteymin degenderge zañdılıq negizde qoldaw körsetilgeni jön boladı demekpin. Äytpese qur sözden aspay, awıldıñ jağdayı qurdımğa kete bermek.

Hamza OSPANOV,
ekonomïst, eñbek ardageri

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

nineteen − eleven =