اۋىل ەلدىڭ قازىناسىنا اينالسا…

0 40

قالىڭ ەلىم، قازاعىمنىڭ ەڭ باستى بايلىعى – مالى مەن جەرى. جەر جەكە مەنشىكتە بولسا، ونى بانكتەرگە كەپىلدىككە بەرىپ، ءتيىمدى پايدالانۋعا نەسيە الامىز دەدىك. مىنە، سودان بەرى وتىز جىل ءوتىپتى. جەردىڭ ىرىڭ-جىرىڭى كەيدە ءورشىپ، كەيدە باسىلىپ، بىتەتىن ءتۇرى جوق. سەبەبى بانكتەرگە كەپىلدىككە بەرگەن جەرگە شەتەل ازاماتتارىنىڭ يە بولۋ مۇمكىندىگى جەتكىلىكتى.

بىرەن-ساران اۋىلدا قالعان اعايىننىڭ مالى بار دا، جەرى جوق، جەرى باردىڭ مالى جوق. جەرى مەن مالى بولسا، قاراجاتى جوق. شىنىن ايتساق، بانكتەردەن جەردى كەپىلدىككە بەرىپ نەسيە الۋ – رەيدەرلىكتىڭ، جەر مەن جەر ۇستىندەگى جىلجىمايتىن مۇلىككە ايلاكەرلىكپەن بىرەۋلەردىڭ يە بولۋىنىڭ ءبىر ءتاسىلى. بۇعان باسەكەلەستىكتى قوسىڭىز. قازىرگى باسەكەلەستەردىڭ بار ماقساتى – تەك ءوز كاسىبىن عانا ۇلعايتۋ مەن دامىتۋ، سونداي-اق مۇمكىندىك بولسا باقتالاسىنىڭ كوزىن قۇرتۋ. وسىنداي ولقىلىقتار مەن كەمشىلىكتەردىڭ ءبىر-بىرىنە جالعاسا بەرىپ، كوبەيۋىن توقتاتپاساق، كۇنى ەرتەڭ اۋىلدىڭ دا جوق بولۋى عاجاپ ەمەس. ال مالى مەن جەرىنە قوسا اۋىل جوعالسا. وندا ونداي ەلدىڭ بولاشاعى دا بۇلىڭعىر بولماق. مەنىڭ ويىمشا، وسىنى ويلاعان پرەزيدەنتىمىز بىلتىر كوكشەتاۋدا اشۋىن جاسىر­ماي-اق، كوزبوياۋشىلىقتى توقتاتىڭدار دا، لاتيفۋنديستەر تەگىن العان جانە يەسىز جاتقان جەردى ادال نيەتتى ەڭبەكقور ازاماتتارعا بەرىڭدەر دەدى. جەردى تەك قانا كونكۋرس ارقىلى بەرۋدى مىندەتتەگەن جانە ەشقانداي سىن كوتەرمەيتىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى اۋىل كاسىپكەرلەرىنىڭ كوڭىلىنەن شىقپادى. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن، جەردى اۋىل كاسىپكەرلەرىنە كونكۋرسپەن بەرەتىن، اقىلعا سىيمايتىن ايلا-ءتاسىلدىڭ ورنىنا وڭاي ءارى كوڭىلگە قونىمدى، بەرۋشىلەر مەن الۋشىلارعا بىردەي ءتيىمدى جەرگە يە بولۋدىڭ جاڭا ەرەجەلەرىن بەكىتۋ كەرەك.
وسى ورايدا اۋىل تۇرعىندارىنا جانە اۋىلعا كوشىپ بارۋشىلارعا ولاردىڭ جەكە قوسالقى شارۋاشىلىعىنا 0,25 گەكتاردان باستاپ 1,0 گەكتارعا دەيىن جەر بەرۋدى; ورتا مەكتەپ مەن كاسىبي كوللەدج وقۋشىلارىن وقۋ-ءوندىرىس بريگادالارى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەر وتريادتارى ارقىلى جاسوسپىرىمدەر مەن جاستارىمىزدى ءونىمدى ەڭبەك ەتۋگە موتيۆاتسيالاۋدى; اۋىلدارىمىز­دىڭ بارىندە ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن قالا تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس جاعدايى دەڭگەيىنە جەتكىزۋدى جانە الداعى ۋاقىتتا قابىلداناتىن زاڭدار، مەملەكەتتىك باعدارلامالار مەن ۇسىنىستاردى قابىلداۋدا ونى دايىنداعانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرىپ جانە بەلگىلەنگەن ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە مىندەتتى شەنەۋنىكتەردى اتاپ ايتۋدى ۇسىنامىن.
ءبىر قاراعاندا، وسى ۇسىنىستاردىڭ ءبارى تاڭعاجايىپ، قول جەتپەيتىن قيال-ارمان بولىپ كورىنۋى عاجاپ ەمەس. ال شىنىنا كەلسەك، تاريحتىڭ وتكەن كەزەڭدەرىن ساراپتاپ، وركەنيەتتى ەلدەرىنىڭ بۇگىنگى تىرشىلىگىنە توقتاساق، جوعارىدا كورسەتىلگەن ينديكاتيۆتى مەجەگە جەتۋ سونشالىقتى قيىن بولمايتىنى انىق.
تاعى ءبىر قوسارىم، بايقاساق اۋىلداعى كەيبىر جۇرتشىلىق جۇمىس ىستەمەك تۇگىل، ءوز سيىرلارى مەن بيەلەرىن دە ساۋمايدى، اۋلالارى قۋرايدىڭ استىندا قالعان. اۋىر ەڭبەككە قۇلىقسىز. بۇل – اششى دا بولسا شىندىق. ال ەڭبەكتەن قاشپايتىندار كۇن سايىن قالادان اۋىل دۇكەندەرىنە ءسۇت، جۇمىرتقا، تاۋىق ەتىن، كارتوپ، جۋا تاسىپ جاتادى. ايتەۋىر كۇنكورىس ءۇشىن ازداعان ءونىمىن ازداعان اقشاعا وتكىزۋگە مۇددەلى بولادى. ال قالاداعى ۇيلەرى مەن پاتەرلەرىنىڭ قىزىعىن كورگەندەر اۋىلعا ايداساڭ دا بارمايدى.
مىنە، وسىنداي جاعدايعا بايلانىستى جاستاردى ەڭبەك ەتۋگە موتيۆاتسيالاپ، ولاردىڭ قاتارىنان وتكەن عاسىردا بۇرىن-سوڭدى بولماعان، كۇرىش پەن تارى وسىرۋدە الدىنا جان سالماعان الەمدىك رەكورد يەلەرى ىبىراي جاقاەۆ مەن شىعاناق بەرسيەۆ ءىزباسارلارىن تاربيەلەۋ كەرەك. ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى مەن وتار-وتار قوي ءوسىرىپ، ەت پەن ءسۇت، قىمىز بەن قۇرت-ىرىمشىك، سارى ماي مەن قايماقتى بەرەكە كوزىنە، كاسىپكە اينالدىراتىن جاستاردى تاربيەلەيتىن، قاناتتاندىراتىن، ناقتىلى ءىس-ارەكەتكە باعىتتالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما دايىنداپ، ونىڭ ورىندالۋىن قاتاڭ قاداعالاي ءبىلۋىمىز كەرەك. سوندا عانا اۋىلدى ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدىرا الامىز. اۋىلدىڭ تىرشىلىگى قايناسا، مەملەكەتتىڭ دە، ۇلتتىڭ دا قازىناسى ارتىپ، رۋحى كوتەرىلەر ەدى. ول ءۇشىن مەملەكەتتىڭ پارمەنى كۇشتى بولۋ كەرەك. اۋىلدى جەردە جۇمىس ىستەيمىن دەگەندەرگە زاڭدىلىق نەگىزدە قولداۋ كورسەتىلگەنى ءجون بولادى دەمەكپىن. ايتپەسە قۇر سوزدەن اسپاي، اۋىلدىڭ جاعدايى قۇردىمعا كەتە بەرمەك.

حامزا وسپانوۆ،
ەكونوميست، ەڭبەك ارداگەرى

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

2 × 5 =