Atajurt añsarı alğa jeteleydi

0 152

Joldas NURSULTANULI

Jwırda «Feysbwk» älewmettik jelisindegi qïsapsız oy-pikirlerdiñ arasındağı Joldas Nursultanulı degen jigittiñ jazğanı eleñ etkizdi. Öz jazbasın latın älipbïinde usınıp otırğan ol Alaş arıstarı, qazaqtıñ ult qayratkerleri twralı bastırmalata suraydı. Sonıñ işinde «Keşegi ötken Mustafa Şoqaydıñ, Mirjaqıp Dwlatovtıñ, tağı basqa tulğalardıñ urpaqtarı bar ma, olar qazaq pa, älde, özge ultqa siñisip ketti me, bar bolsa, qayda turadı?» deydi ol… Artınşa «bizdiñ basılımdı satıp alıp, oqıñız, sonda barlığı jazılğan» degen jwrnalïstke öziniñ Qazaqstandağı baspasöz quraldarın oqï almaytının, şet elde turatının aytıptı…

Qïırda jatıp, qandasın izde­gen bawırımızdı ïnternet ar­qılı äñgimege tartıp, az-kem oy bölistik.

– Joldas, siz jaña «Feysbwk» ar­qılı Alaş arıstarınıñ ur­­paq­tarın surap, hat jazıp jat­tıñız…

– Ïä. Öytkeni, keşegi ötken asıldarımızdıñ urpaqtarı qayda, qalay ömir sürip jatqanın şınımen bilgim keledi.

– Biz Sizben «Astana aqşamı» gazetine suhbat alsaq dep otırmız.

– Sizderdiñ gazetteriñizdi men jaqsı bilemin. Sayttarıñızdı qarap otıramın. Bizde sizderdiñ ga­zetteriñizdiñ töte jazwdağı nus­­qa­sı da bar. Ol www.elarna.com meken-jayında ornalastı­rıl­ğan.

– Sonda qalay? Siz sonaw Parïjde turıp, alısta jatqan atamekendegi aqparat quralda­rın nazarda ustap otırsız ba?

– Ïä, şamamnıñ jetkeninşe. Keñirek toqtalsam, «Astana aqşamınıñ» kïrïll jazwındağı nusqasın da şığarıp otırmız. Munda Qazaqstanda tarap jatqan 40-qa jwıq aqparat quraldarınan iriktelip alınğan mañızdı maqalalar salınıp turadı. «Astana aqşamı» solardıñ işine kiredi. Al, Qıtaydağı bar qazaq osı sayt arqılı atameken jañalıqtarımen onda qanday mäseleler köterilip jatqanınan habardar bolıp otır.

– Jön eken. Bul bastamanı qaşan qolğa aldıñızdar?

– Qıtayda qazaqşa sayttar jaqsı damığan. Bul sayt äzirge meniñ öz jobam bolıp qalıp otır. Ötken jıldıñ nawrız ayında qolğa alğanmın. Qazir Qıtay qazaqtarına qolaylı bolw üşin osılay eki türli älipbïmen künine ortaşa eseppen alğanda 300-500-ge jwıq habar taratıp otırmız.

– Osığan qarap, şeteldegi qazaq dïasporasınıñ Qazaq­stan­men aqparattıq-rwhanï bay­la­nı­sı jaqsı dep aytwğa bola ma?

– Solay dep oylaymın.

– «Twğan jerim – Qıtay, Şıñjañ ölkesi» dep körsetip­siz. Qıtayda soñğı jıldarı qazaq mektepteri jabılıp jatır degendi estip qalamız. Siz twğan ölkede qazaq mektepteri bar ma?

– Ïä, men Qıtaydıñ Qulja qalasınıñ Ülken-bwra awılın­da twğanmın. Twğan jerim Qazaq­stanmen şekaralas jatır. Ol jerde mektepter köp. Bäri qazaq tilinde sabaq beredi. Öytkeni, onda qazaqtar köp turadı. Mäselen, meniñ Ülken-bwra awılımda biz oqıp ketken mektepte äli künge tek qazaq tilinde sabaq beriledi. Qıtay tili arnayı pänderde ğana oqıtıladı. Onday awıldar köp. Sondıqtan da, biz köbimiz mektepti qazaqşa oqıp, wnïversïtette qıtayşa bilim aldıq. Al, qazir balasınıñ bolaşağın oylap, qıtay mektepterine berip jatqan ata-analardıñ bar ekeni ras.

– Parïjge qalay barıp jür­siz?

– Men munda University of Paris-Sud (University of Paris XI) dep atalatın joğarı oqw ornında fïzïka-hïmïya salası boyınşa magïstratwrada oqıp jatırmın.

– Francwz jurtında turatın qazaqtar köp pe eken? Olarmen aralasıp turasız ba?

– Ïä, Parïjde turaqtı turatın 300-dey otbası bar eken. Olardıñ köbi – burın Türkïyadan kelgender.

– Olarmen qay tilde söyle­sesiz?

– Negizinen, ağılşınşa söyle­semiz. Öytkeni, mundağı qazaqtıñ köbi qazaqşa bilmeydi. Ärïne, olardı ana tilin umıtıp ketti dep kinälawğa bolmaydı. Bäri ortağa baylanıstı. Munıñ eñ bastı sebebi, bul elde turatın qazaqtıñ az bolğanı dep te oylaymın.

– Öziñiz Qazaqstanğa, Asta­nağa kelip kördiñiz be?

– Burınğı bir jıldarı Almatığa barıp körgenim bar. Al, Astananı äli körgen emespin. Alaş jurtınıñ aybındı qalasına aynalıp kele jatqan Astana, azat Qazaqstannıñ jaña elordası jaylı köp estïmiz munda. Barğımız keledi…

– Siz Qazaqstandağı zaman­dastarı­ñızdıñ kïrïllïcamen jazğandarın oqıp, öziñiz latınşa jazsañız da, baylanıs ornatıp otırsız ğoy. Kïrïllïcanı qalay üyrendiñiz?

– Biz Qıtayda köne töte ja­zwın, yağnï, arab qarpin qoldan­dıq. Wnïversïtetke oqwğa tüs­ken­nen keyin ïnternetke kirip jüre­tinbiz. Qazaq tilindegi sayttardı aqtarıp, atamekendegi bolıp jatqan oqïğalar twralı mağlumattardı oqwğa qumartwşı edik. Biraq, eşteñe tüsinbeytinbiz, älipbï bölek bolğandıqtan, oqï almaymız. Sodan atajurtqa, Qa­zaq­stanğa degen bir añsar bizdi alğa jeteley berdi. Aqırı öz be­ti­mizşe izdenip, qayta-qayta oqıp, tanısıp, kïrïll jazwın üyrenip aldıq.

– Qazaqstanda sanawlı jıldardan soñ latın älipbïine kö­şe­tin bolıp şeşim qabıl­dandı. Közqa­rasıñız qalay?

– Bul twralı Elbası köterge­nin, ol ğalımdardan qoldaw tapqa­nın estip, qwanıp jatırmız. Ärïne, öte quptarlıq bastama. Qazir şeteldegi bizderdiñ öz­derimiz «Qazaqstan qaşan latın älipbïine köşer eken» dep, eleñdewmen jürmiz.

– Qazaqstannıñ bolaşağın qalay elestetesiz?

– Qazaqtıñ bolaşağı zor dep bilemin. Ayaqtan tik turıp kele jatqan elimde jaqsı bastamalar jüzege asırılıp jatır. Elimiz qarqındı damıp keledi. Buğan öte qwanıştımız. Biz sırt elderde jürsek te, atamekenimiz Qazaqstandı oyımızdan şığar­ğan emespiz. Ärdayım elimizdiñ tilewin tilep, tilekşi bolıp otıramız. Qazaqstannıñ bolaşağı nurlı bolarına senemin!

Äñgimelesken:
Gülmïra AYMAĞANBET, Näzïra BAYIRBEK

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

20 − fifteen =