Astana damwdıñ jaña kezeñine qadam bastı

0 487

2017 jıl elordalıqtar üşin tabıstı jıl boldı. Barlıq bağıttar boyınşa ösw dïnamïkası bar. Bul twralı keşe Astana qalasınıñ äkimi Äset Ïsekeşevtiñ halıqqa esep berw kezdeswinde aytıldı. 

Dästürli jïınğa qatısqan QR Prem'er-mïnïstriniñ birinşi orınbasarı Asqar Mamïn bïıl elordanıñ 20 jıldıq mereytoyı ekenin äri tarïhï turğıdan qısqa merzim işinde qalanıñ qarqındı damıp, älemdegi bedeldi qalalardıñ qatarına qosılğanın atap ötti. Halıqaralıq kezdeswler men jahandıq bastamalardıñ ortalığına aynalğan elordanıñ jetken jetistikterine joğarı bağa berdi.
«Astana – zaman talabına say, ekonomïkalıq äleweti joğarı, önerkäsip pen qızmet salası damığan ïndwstrïaldı qala. Elbasımızdıñ Astananı ömir sürwge eñ qolaylı jäne qala turğındarı üşin qawipsiz qalalardıñ birine aynaldırw jolında qoyğan mindetteri men tapsırmaların sapalı orındaw üşin Ükimet qala äkimşiligine qoldaw körsetwde» dedi Asqar Uzaqbayulı.
Astana qalası bir jıl işinde birqatar oñ özgeristerge qol jetkizdi. Önerkäsip, jer, jol jäne kölik qatınası, energetïka men ekologïya, älewmettik sayasat jäne turğındardıñ turmıs deñgeyin joğarılatw sïyaqtı asa mañızdı salalar aytarlıqtay alğa jıljıdı. Nätïjesinde qala boyınşa jalpı öñirlik önim 3,9 trln teñgeni qurap, makroekonomïkalıq ösim 4,8 payızğa jetken. «Ötken jılı önerkäsip öndirisiniñ kölemi 550 mlrd teñgeni quradı. Öndiristiñ ösw qarqını boyınşa Astana elimizdiñ öñirleri arasında ekinşi orınğa jayğastı. Äsirese, metallwrgïya jäne maşïna jasaw salası qarqındı damıp keledi. Qala ekonomïkasına 945 mlrd teñge ïnvestïcïya tartılıp, 3 payızğa östi. 2017 jıldıñ 9 ayınıñ qorıtındısı boyınşa 2,7 trln teñgeniñ önimi öndirildi. Eñbek narığında 19 mıñ jaña jumıs orındarı aşıldı. Onıñ şamamen 15 mıñı şağın jäne orta bïznestiñ ülesinde» dedi Äset Ïsekeşev.

Astanalıqtardıñ amandığı qımbat

Bïliktiñ kün tärtibindegi negizgi mäsele – densawlıq saqtaw. Ötken jılı ölim-jitim sanı 9 payızğa, ana men bala ölimi 38 payızğa tömendedi. Onkologïyalıq awrwğa şaldıqqandar – 9,7 payız, qaytıs bolğandar – 10 payız, twberkwlezben awırğandar sanı soñğı bes jılda 28 payızğa azayğan. Büginde medïcïnalıq mekemelerdi avtomattandırw jüyesin engizw jäne därigerlerdi qağazbastılıqtan arıltw üşin «SMART medïcïna» jobası sätti jüzege aswda. Osı jobanı iske asırw nätïjesinde turğındardıñ densawlığına baylanıstı elektrondıq qujatı tüziledi.
«Endigi meje – densawlıq saqtaw salasında jekemenşik pen memlekettik äriptestikti damıtw. 2020 jılğa deyin 8 nısan salınw josparlanğan. Jalpı, saladağı mamandardıñ käsibïligin arttırw üşin 8000-ğa jwıq medïcïnalıq qızmetkerlerdi elimizdiñ jäne şet elderdegi jetekşi klïnïkalarda oqıtw közdelwde. Medïcïnalıq twrïzmdi damıtw boyınşa da qolğa alınğan mäseleler belsendi jürgiziletin boladı» dedi äkim.

Bilimge bölingen qarjı ulğayıp keledi

Elordada adam kapïtalın damıtwdağı bastı röl bilim berw jüyesine jüktelgen. Äkimniñ aytwınşa, bul – bas­tı basımdıqtardıñ biri. Qala turğındarınıñ köbeyuin jäne halıqtıñ tww deñgeyin eskere otırıp balğındardı mektepke deyingi tärbïe orındarımen qamtw üşin keşendi jumıstar jürgizilwde. Bul mäseleni şeşwdiñ negizgi kilti memlekettik -jekemenşik äriptestik ayasında jüzege asıp keledi. Jıl sayın mektepke deyingi jekemenşik uyımdar tarapınan memlekettik tapsırıstı orındaw deñgeyi ulğayuda. Mäselen, 2015 jılı 4870 orın bolsa, 2017 jılı memlekettik tapsırıs kölemi 79 balabaqşada 8779 orınğa jetti. Al 2018 jılı memlekettik tapsırıstı 18000 orınğa deyin ulğaytw közdelwde. Osılayşa, balabaqşa kezeginde turğan 40 mıñ balanıñ sanın 26 mıñğa qısqartw mümkindigi bar.
Bügingi tañda elordada balalardı mektepke deyingi oqw uyımdarımen qamtw 78 payızdı quraydı, ötken jılı ol 70,6 payızdı qurağan. 2020 jılğa qaray 3 pen 6 jasqa deyingi balalardı jüz payızğa deyin qamtw josparlandı. Mektepke deyingi uyımdarğa orın bölwdiñ aşıqtığın qamtamasız etw maqsatında osı jıldıñ qañtar ayınan bastap, avtomattı türde berw jüyesi engizildi.
«Jıl sayın qala mektepterinde oqwşılar sanı köbeyude. Sondıqtan osı mäseleni şeşw üşin bïıl Ükimettiñ arnawlı bağdarlaması ayasında 7000 orınğa arnalğan 6 mekteptiñ qurılısı turğızıladı. Tutas­tay alğanda, aldağı üş jılda respwblïkalıq byudjet esebinen jäne oğan jeke ïnvestorlardı tarta otırıp, 27 mektep pen 10 nısannıñ qurılısına wçaskeler men joba dayındalwda. Ayta keterligi, elordadağı barlıq mektep ïnternet jelisine qosılğan jäne onıñ bäri elektrondı jwrnaldar men kündelik jüyesimen qamtılğan» dep tüsindirdi Äset Ïsekeşev. Bir ayta keterligi, soñğı 4 jıldıñ işinde elordadağı bilim berw salasın damıtwğa bağıttalğan byudjet qarajatı 95 payızğa ulğaydı.

 

Äwelgi mindet – älewmettik qorğaw

Jumıspen qamtw mäselesi twralı aytsaq, ötken jılı 19 mıñ jaña jumıs ornı aşılğan. Turğındardı nätïjeli jumıspen qamtw jäne jappay käsipkerlikti damıtw bağdarlaması boyınşa 2,8 mlrd teñge bölinip, 8,2 mıñ adam jumısqa ornalastırıldı. Elordadağı jumıssızdıq deñgeyi 4,5 pa­yızğa deyin tömendedi. Äset Ïsekeşevtiñ aytwınşa, bul – elimiz boyınşa eñ tömengi körsetkiş.
Astanada mümkindigi şektewli jandardıñ mäselesi nazardan tıs qalğan emes. Atap aytsaq, ötken jılı «Astana-rwhı mıqtı adamdar qalası» attı jaña bağdarlama qabıldanğan bolatın. Ol boyınşa osı künge deyin ülken 12 joba jüzege aswda. Mäselen, qala boyınşa sayabaqta rwhı mıqtı adamdar üşin arnayı sport alañdarı jasaldı. Rwhtı mıqtı balalardıñ ata-anaların qoldaw üşin birinşi respwblïkalıq konferencïya ötti. Sporttıq jarıstar men jumıs berw järmeñkeleri uyımdastırıldı. Äset Ïsekeşev öz sözinde bul jumıstar odan äri jalğasatının jetkizdi.
Qala basşısı elorda is jüzinde damwdıñ jaña kezeñine qadam basqanın ayttı. Osı orayda qalamızdıñ damwına belsendi aralasıp, tabıstı eñbek etip, qoldaw bildirgen türli sala mamandarı men elordanıñ barlıq turğındarına alğısın bildirdi.

Turğın üy salw toqtamaydı

Astana äkimi öz sözinde körmege dayındıq barısında birqatar kölik, ïnjenerlik jäne älewmettik ïnfraqurılım mäseleleri şeşilgenin mälimdedi. Turğın üy qurılısı da qarqının toqtatpadı. Bıltır Astanada bir jıl işinde paydalanwğa berilgen üylerdiñ sanı rekordtıq körsetkişke jetti. YAğnï, 2,36 mln şarşı metr baspana, onıñ işinde memlekettiñ qarjı közi esebinen Astana qalasınıñ äkimdigi 7 turğın üy keşenin turğızdı. Osılayşa 1062 otbasını pätermen qamtamasız etwge mümkindik berildi.
«Qoljetimdi nesïe jäne jaldamalı baspananıñ qurılısı birinşi narıqtağı üylerdiñ bağasın tömendetwge alıp keldi. Memlekettik baspananıñ bağası büginde är şarşı metri 180 mıñ teñgeniñ aynalasında. Narıqtağı bäsekelestikti saqtaw üşin astanalıq merdigerler jıl sayın bağanı tömendetwine twra keledi. Soñğı üş jılda astana narığındağı birinşi satılımdağı üylerdiñ bağası orta eseppen şarşı metri 355,5-ten 324,1 mıñ teñgege deyin tömendedi. Oğan qosa, narıqta şarşı metri 260-280 mıñ teñge turatın usınıstar da bar» dep jalğastırdı Äset Ïsekeşev.
Jïında qala basşısı apattı üylerdiñ mäselesine arnayı toqtaldı. Öytkeni elordada «Apattı üylerdi sürw» jobasınıñ birinşi kezeñi ayaqtaldı.
«Awqımdı joba ayasında 3449 otbası köşirildi, 228 apattı üydiñ 15 mıñğa jwıq turğındarı jaña baspanağa ïe boldı. Tek ötken jıldıñ özinde 111 apattı üyden 1746 otbası özderiniñ jaña päterine qonıs awdardı. Al qazir Astanada atalmış jobanıñ ekinşi kezeñin jüzege asırw bastalwda. Ol boyınşa 5 jıl işinde 150 köppäterli üydi sürip tastaw josparlanıp otır» dedi Äset Örentayulı. Ayta keteyik, äkimniñ atap ötken bağdarlaması bul – TMD elderi boyınşa eski üylerdi sürip tastaytın birden-bir jalğız joba.

Cïfrlandırw şığındı azayta ma?

Belgili bolğanday, elordalıqtardı köbine kommwnaldıq qızmettiñ aşıqtığı, PÏK qızmeti men ïnjenerlik jeli, lïft, şatır, qasbet mäseleleri tolğandıradı eken. Qala äkimi osı mäselelerdi şeşw üşin E-PÏK cïfrlandırw jobası qarastırılğanın ayttı.
«Onıñ bastı erejesi «bäri ädiletti jäne tüsinikti bolwı kerek», yağnï maqsatsız qarjı jumsağan qızmet körsetwşi kompanïyanıñ jumısı birden toqtatıladı. Cïfrlandırw sonday-aq şığındı azaytwdı da qarastıradı. Özara habarlasıp otıratın, datçïk keşenine biriktirilgen tutas jüyeni engizw, barlıq ïnjenerlik jeli jumısın rettewge, onıñ energïyalıq tïimdiligin arttırwğa mümkindik beredi» deydi äkim. Onıñ aytwınşa, jüyeni engizw boyınşa jumıstar 440 PÏK işinen 252 PÏK-te bastalıp ta ketken. Negizgi maqsat – turğın üy qorın paydalanw jäne saqtaw üşin qajetti jağday jasaw. Sonday-aq, äkimdik tarapınan soñğı eki jılda PÏK-pen birlesip menşiktik quqıqtı anıqtaw boyınşa jumıstar atqarılğan. Nätïjesinde tirkelgen kondomïnïwm sanı 97 payızğa deyin jetti. Bul respwblïka boyınşa eñ ülken körsetkiş eken. Al PÏK-terdi tekserw nätïjesinde 2017 jılı 115 eskertw berilgen, 42-si basqarw organdarı tarapınan äkimşilik jawapkerşilikke tartılsa, 22 PÏK boyınşa materïaldar sotqa joldanğan.

Sport şaralarınıñ ordası

Jïında belgili bolğanday, elorda awdandarında ötken jılı jañadan 20 sporttıq alañ paydalanwğa berilgen. Sonday-aq, buqaralıq sport belsendi damıp keledi. Onıñ däleli – 600-den astam is-şaralardıñ ötkizilwi.
«Astana sayabaqtarında demalıs künderi turaqtı türde türli sporttıq şaralar, akcïya­lar, şeberlik därister, köñildi jattığwlar ötkizilip keledi. Bïıl halıqtı turaqtı türde sportpen şuğıldanwğa jağday jasaw üşin 600-ge jwıq jappay sporttıq şaralar uyımdastırıladı. Bizdiñ maqsat – Elbası tapsırmasına säykes, 2020 jılğa deyin sportpen aynalısatın turğındardıñ jalpı sanın 30 payızğa jetkizw. Biz turğındardıñ salawattı ömir saltın ustanwına jol aşıp, jaqsı jetistikke qol jetkizwimiz kerek» dedi Äset Ïsekeşev.

«Sergek» sergektikke üyretedi

Elorda turğındarı men qonaqtarınıñ qawipsizdigi ärdayım birinşi orında bolmaq. 2017 jıldıñ körsetkişine süyensek, bas qalada qılmıstıq ahwaldıñ deñgeyi 20 payızğa tömendegen. Ärïne, körme kezindegi qawipsizdik şaraları qoğamdıq tärtiptiñ ornawına elewli ıqpal etip otır.
«Polïcïya men turğındar arasındağı baylanıstı nığaytw maqsatında wçaskelik ïnspektorlar halıqpen mıñğa jwıq kezdesw ötkizdi. Astanalıqtar polïcïyağa senim bildire otırıp, qoğamdıq tärtiptiñ saqtalwına özderi de üles qosıp otır. Biz bul jumıstardı odan äri jalğas­tıratın bolamız» dedi äkim.
Ayta keteyik, büginde 858 astanalıq qoğamdıq kömekşi qızmetin atqaradı. Al üylerdiñ awlaları men kireberisterge ornatılğan beynebaqılaw jüyeleriniñ qılmıstıñ aldın alwda paydası köp. Tek 2017 jıldıñ özinde 500-den astam baqılaw kameraları ornatıldı. Onıñ 150-den astamı «Qawipsiz awla» ayasında jüzege astı. Al 3000-nan astam beynebaqılaw memlekettik-jekemenşik äriptes­tik jäne PÏK pen turğındar tarapınan qoldanısqa berilgen. Atalmış jüyeniñ kömegimen 2 mıñnan astam äkimşilik quqıqbuzwşılıq anıqtalıptı, al kireberiste ornatılğan kameralardıñ kömegimen 1800-den asa buzwşılıq tirkelip otır.
Eseptik kezdeswde Astana äkimi ötken jıldıñ qazan ayında jüzege asqan «Sergek» jobasınıñ tïimdiligin söz etti.
«Atalmış joba engizilgeli jol-kölik oqïğaları 18 payızğa qısqardı. Bul – memlekettik –jekemenşik äriptestik ayasında jüzege asqan tïimdi jobanıñ jarqın ülgisi. Nätïjesinde turğındar da, jürgizwşiler de özderin qawipsiz sezine bastadı. Qala byudjetine keletin şığındar da birşama azaydı» dedi Äset Ïsekeşev.

Ekologïyalıq ahwal – nazarda

Qazirgi waqıtta Astana qalasında 10 sayabaq, 4 bwl'var jäne 95 skver bar. Qala ortasında jaylılıq seziledi.
«Men de sizder sekildi bas qalanıñ kögaldanıp, jayqalğanın qalaymın. Büginde qalamızda 714 mıñ ağaş egilgen. Elordanıñ jasıl beldewi bağdarlaması ayasında 2,1 mln köşet aynala otırğızıldı. Bïıl turğındardıñ talabı men tilegin eskere otırıp, qalanıñ eski böligi men sürilgen apattı üylerdiñ ornına 9 skver turğızılatın boladı» dep atap ötti äkim. Onıñ aytwınşa, buyırsa, jaz ayında Prezïdent tapsır­masın orındaw maqsatında Botanïkalıq baq aşıladı. Onıñ awmağı tropïkalıq beldewdiñ klïmattıq erekşelikterine say boladı.
Qazirgi tañda 24 mıñ ağaş pen 12 mıñ köşet otırğızılğan. 42 mıñ şarşı metrdi alatın velojol, 23 mıñ şarşı metr jügirw joldarı boladı jäne 86 mıñ şarşı metrden astam jolğa tas töseledi.
Qalanıñ ekologïyalıq ahwa­lın ayta kele, qala basşısı soñğı kezde jïi köterilgen tütin mäselesi twralı aytwdı da umıtpadı.
«Bul mäseleni şeşw üşin biz älemdik deñgeydegi uyımmen, sarapşılarmen, ekologïyalıq qawımdastıqpen birlese otırıp komïssïya qurdıq. Biz eki bağıt boyınşa iske kiristik. Birinşisi – uzaqmerzimdi tömen kömirtekti damw strategïyasın äzirlew. YAğnï, kömirden bas tarta otırıp, barınşa taza közderdi paydalanw» dey kele, Äset Ïsekeşev awanı jaqsartw maqsatında jumıstar jürgizilip jatqanın ayttı. Mäselen, qalanıñ avtokölik qurılımdarı gazben jürwge köşti. Qazirgi waqıtta elordada 158 «Ekotaksï» jäne gazben jüretin 14 mıñnan astam kölik tirkelgen.
«Jolawşılar tasımaldaytın 738 avtobws Evro-5, Evro-6 sanatına jatadı. Olardıñ işinde 380 avtobws 2017 jılı satıp alındı. Bïıl qala turğındarı üşin velosïped köligin jetildirwdi qarastıramız. Sonımen qatar, 1717 şaqırım velojol qurw josparda bar. Ayta ketetini, turğın üyler men jekemenşik sektorlardı kezeñ-kezeñimen gazğa köşirw mäselesi mañızdı qadam» dep mälimdedi Äset Ïsekeşev.

Rwhanï jobalar jüzege astı

Elordada «Rwhanï jañğırw» bağdarlamasın jüzege asırw ayasında bir jıldıñ işinde 200-dey is-şara ötkizilgen. Qalanıñ 27 ayaldamasında arnayı sandıq taqta ornatıldı. «Astananıñ kïeli jerler kartası» tüzildi. Oğan elorda tarïhında mañızdı orın alatın 20 nısan engizildi. Onıñ işinde: «Bozoq» qalaşığı, «Qaraötkel» zïratı, «ALJÏR» memorïaldı keşeni bar.
«Elordada tuñğış ret, «Ğılım», «Erligi üşin», «Şığarmaşılıq jäne öner», «Jwrnalïstïka», «Üzdik memlekettik qızmetker», «Jas käsipker», «Teatr jäne kïno» sïyaqtı basqa da nomïnacïyalardan turatın, jastar üzdikterin anıqtağan «Astana darını–2017» sıylığı tağayındaldı.
Şığarmaşıl jastardıñ «Elimniñ jüregi – Astana» attı kitabı jarıq kördi. «Astana Bilim Land» jäne «Bookdating» jobaları jüzege asırıldı. Olar qazirgi zamanğı aqparattıq tehnologïyalardı, sonıñ işinde jedel ïnternetti paydalanıp, körkem, ğılımï ädebïetterdi oqw mädenïetin qalıptastırwğa bağıttalğan» deydi äkim. Qala basşısınıñ aytwınşa, bïıl «Qasïetti Astana» attı kitap-al'bom şığarıp, elordanıñ kïeli jerlerine velotwr, sayahat josparlanıp otır. «ALJÏR», «Säken Seyfwllïn» atındağı murajaylarda jäne Bäyterek keşeninde qor tolıqtırw, öñdew jumıstarı jürgizildi. Sol jañartwdıñ arqasında bul nısandardı ötken jılı 600 mıñ adam tamaşalaptı. «Twğan jer», «Atameken» bağıtında birqatar ulttıq kompanïyalar, irgeli käsipkerler «Mecenattar tobına» kirip, qalanıñ ïnfraqurılımdıq, älewmettik, densawlıq saqtaw, bilim salalarına qajetti nısandardı salwğa, jöndewge, mektep, balabaqşalardı jaña qondırğılarmen tolıqtırwğa atsalısıp, qayırımdılıq şaraların atqarğan.

Endigi toy – 20 jıldıq

Jïında Astana qalasınıñ 20 jıldığın atap ötwge baylanıstı josparımen bölisken qala äkimi 20 jıldıq ayasında 600-den astam is-şara ötkizw josparlanğanın erekşe atap ötti.
«Bïılğı jıldıñ bastı mïssïyası – Astananıñ 20 jıldığın merekelewge dayındıq jäne onı ötkizw. Qazirgi künde is-şaralar bağdarlaması jasalıp äri turaqtı ştab qurılıp, komïssïya jumısın bastadı. Öz kezeginde Almatı jäne 14 oblıs tarapınan «Aymaqtardan Astanağa tartw» jobası iske asırılwda. Joba ayasında jaña 10 älewmettik nısan salınıp, qalanıñ awdandarın damıtwğa erekşe nazar awdarıladı» deydi äkim. Tağı bir qwantarlığı, 240 orındıq jaña balabaqşa salınadı, türli sport türimen aynalıswğa mümkindik beretin sayabaq aşıladı, velosïped jolına arnalğan köpir boy köteredi. Ärïne, munıñ bäri elorda turğındarınıñ ïgiligi üşin.


Jïın soñına taman şahar basşısı ärbir astanalıqqa alğısın bildirdi. «Özderiñiz körip otırğanday, bizdiñ qalamız­da belsendi ömirlik ustanımı bar kreatïvti azamattar turadı. Osı orayda Astanada ömir sürw jağdayı men jaylılığın arttırwğa usınıs bildirip, janaşırlıq tanıtqan elordanıñ ärbir turğınına alğıs aytqım keledi. Ärïne, kemşilikter de joq emes. Mağan qala turğındarın tolğandırıp otırğan mäseleler jaqsı tanıs. Olardı der kezinde şeşwge tırısamız. Ärïne, maqsattı istiñ bärin bir waqıtta tındırıp tastaw mümkin emes. Ol da bolsa öz jalğasın tabatın jumıs. Eñ bastısı – siz ben bizdiñ osı qalağa degen azamattıq janaşırlığımız» dey kele, qalanıñ ösip-örkendewine üles qosqan eñ belsendi azamattardı arnayı sıylıqpen marapattadı.

ÄLEWMET SAWALI – ÄKİM JAWABI

Astana äkimi Äset Ïsekeşevtiñ halıqqa esep berw kezdeswinde zaldağı jurtpen qatar N.Gwmïlev atındağı Ewrazïya ulttıq wnïversïteti men S.Seyfwllïn atındağı Qazaq agrotehnïkalıq wnïversïtetine jïnalğan turğındar tikeley qosılım arqılı suraq qoyuğa mümkindik aldı. Sonday-aq, sawaldar äkimniñ «Feysbwktegi» jeke paraqşasına jäne «İKomek» bolıp özgergen burınğı «109» qızmeti jelisine qabıldandı.

Üleskerler mäselesi 2-3 jılda şeşilmek

Aldımen Äset Ïsekeşev üleskerler mäselesi qalay şeşilip jatqanın jan-jaqtı tüsindirdi.
– Bıltır tïisti zañ qabıldandı. Soğan säykes sol waqıttan beri biz qurılıs salwşılarğa üleskerlerge päter satwğa ruqsat beremiz. YAğnï, äkimdiktiñ şeşiminsiz buğan ruqsat berilmeydi. Halıqqa aytarım, päterge qarjı salmastan burın osını tekserip alıñızdar. Bul zañ qabıldanbay turğanda üleskerlerdi aldağan qurılıs salwşılardıñ köbisi qamaldı, keybir ister boyınşa tergew jürip jatır.
Jağday kürdelenip ketken soñ biz Elbasına şıqtıq. Memleket basşısı Ükimetke tapsırma berdi. Birge jumıs istegenimizden keyin Ükimet şeşimimen «Nurlı jer» bağdarlamasına özgeris­ter engizilip, üleskerler mäselesin şeşwge Ulttıq qordan 40 mlrd teñge bölindi. Biraq keyin bul qarjı qaytarılwı tïis, – dedi qala basşısı.
Astana äkiminiñ aytwınşa, buğan deyin qalada tüytkili bar 100 üleskerlik nısan bolğan. Qalalıq komïssïyanıñ jumısı nätïjesinde sonday 51 nısan qaldı. Sol nısandardıñ işinde 12-si salınıp bitti. Qazir olar boyınşa räsimdew jumıstarı jürgizilwde. Al 39 nısannıñ qurılısın ayaqtaw mäselesi tur. Ulttıq qordıñ aqşasın qaytarw kerektigin tüsingen soñ 6 nısanğa qarjı salğandar jeke ïnvestordı tartıp, qurılıstı özderi salıp ayaqtaymız dep şeşti. Sonda 33 nısan qaldı.
– Üleskerlerdiñ är tobımen jeke özim birneşe märte kezdestim. «ASSM 01», «Bahıt 11» sındı qurılıs kompanïyalarınıñ nısandarı boyınşa qılmıstıq ister qozğalıp, tergew jürgizilwde. Bul ister Bas prokwratwranıñ qadağalawına alındı. «Şığıs», «Jağalaw», «Azbwka Jïl'ya» nısandarı boyınşa biz algorïtm äzirlep, bekittik. Arnayı kompanïya qurdıq. Bul algorïtmge säykes, är nısan boyınşa tehnïkalıq awdït ötkizw kerek. Keybir üylerdiñ qurılısı ayaqtalmastan 5-10 jıl tur. Olardıñ erteñ qulamasına kim kepildik beredi? Tehnïkalıq awdït sol üşin kerek. Üydiñ qurılısın ayaqtawğa qanşa qarjı qajet? Munı anıqtaw üşin qarjılıq awdït jasaladı.
«Azbwka Jïl'ya» boyınşa qazir işki qayşılıqtar bar. Büginderi bul nısan boyınşa 6 turğın üy-qurılıs kooperatïvi qurıldı. Sottıñ şeşimimen tizimder bekitildi. Büginderi qurılıs­tı kim jürgizetini twralı daw jürip jatır.
Nısan boyınşa qazir tehnïkalıq-qarjılıq awdït äzirlenwde. Aldağı bir-eki ay köleminde
bul jumıstı ayaqtawdı josparlap otırmız. Naqtı şeşim sonda şığarıladı. Oğan deyin Ulttıq qordıñ aqşasın birewge bere almaymız. Jalpı, eger aqıldasa jumıs istesek, 2-3 jıl köleminde üleskerlerdiñ mäselesi şeşiledi dep oylaymın, – dedi Äset Ïsekeşev.

Keptelis azayıp, bazarlar salınadı

Vïktor Sergeevïç deytin turğın Alaş tasjolındağı Ortalıq bazar­ğa aparatın jol mäselesin köterdi. «Bul jolda ünemi keptelis boladı da turadı. Osı jağday sol mañayda turatın halıqpen qatar bazardağı sawdagerlerge de qolaysızdıq twdıradı. Ortalıq bazarğa qaşan kedergisiz jetwge mümkindik twadı? Osı twralı bilgim keledi. Qalada jaña bazarlar salına ma? Sol jağınan da habar berseñiz» dedi ol.
– Ortalıq bazarğa halıq köp baratındıqtan Alaş tas jolı boyı­na «Vus Lane» jolağı salındı. Bul jağday avtobwstardıñ jäne halıq­tıñ dittegen jerine jetw jıldamdığın 20 payızğa arttırdı. Biraq
ol jaqqa sağatına 11 bağdar, 50 avtobws qatınaydı. Buğan avtokölikter ağının qosıñız. Sondıqtan keptelis orın almay turmaydı. Ötken ayda sol jaqqa özim eki ret barıp, jağdaymen tanıstım. Sodan soñ orınbasarım Qosman Aytmuhambetov jetekşilik etetin komïssïya qurdıq. Onıñ quramına barlıq qızmetter kirdi.
Qazir mınaday şeşimge keldik: «Alaş tasjolı tranzïttik jolğa aynaladı. Onda kölik qañtarılmaytın boladı. Sol jerde biz eki işki joldı salatın bolamız. Bul joldarda avtobwstar aynalatın awmaq, kölik turaqtarı salınadı. Ol üşin bazardıñ awmağı bosatılıp, qasbeti jönge keltiriledi. Sebebi bul – qalağa kirer qaqpa. Bïıl bul jumıstı atqaramız. Meniñ oyımşa, jıldıñ soñında jağday jaqsaradı.
Bazarlarğa kelsek, biz tïisti saraptama jasadıq. Sol jağalawdıñ turğındarı nemese S.Seyfwllïn köşesiniñ basında turatın halıq, jalpı alıs­taw aymaqtardağı adamdar Ortalıq bazarğa sabılmas üşin ïnvestorlarmen jaña bazarlar qurılısı bo­yınşa jumıs istep jatırmız. Olar 5-ten kem bolmaydı. Keybirewlerdiñ qurılısı bïıl bastaladı. Olar
Ş.Beysekova, temir jol vokzalı ma­ñayında, basqa da jerlerde salınadı. Bizdiñ maqsatımız – qalanıñ barlıq awmaqtarın bazarlarmen qamtamasız etw. Jalpı, atalmış jumıstı baqılawda ustap otırmız, – dedi Äset Ïsekeşev.

Gaz tartw jobası ükimette qaralıp jatır

Almatı awdanı ardagerler keñesiniñ müşesi Tölebay Äşimulı qalağa, sonıñ işinde «Promışlennıy», «Köktal» turğın alaptarına, oñtüstik-şığıs awmağına qaşan gaz keletini, «kögildir otın» kelgende jeke üydiñ ïesi üşin onıñ bağası qanşa bolatının suradı.
«Peş jağatın jeke üyler awanı lastap jatqanın bärimiz körip otırmız. Tımıq künderi, tipti, tınıs alw qïındaydı. Biz özimizdi ğana emes, bala-şağamızdı, nemerelerimizdi oylawımız kerek» dedi ol.
– Astanağa gaz tartw jobası qazir Ükimette qaralıp jatır. Elbası bul mäseleni öz baqılawında ustap otır. Ükimet usınılğan barlıq nusqalardı zerttewde. Onıñ bağası twralı aytw äli erte. Gaz tartw qala üşin şını­men strategïyalıq mäselege aynalıp otır. Öytkeni qala jıldam ösip jatır. Budan äri kömirdi ğana paydalanıp şahardı damıta almaymız. Jeke sektorğa da gaz kelwi tïis. Bul mäseleni künde talqılaymız dep ayta alamın. Tïisti şeşim qabıldanğan soñ halıqqa habarlanadı. «Promışlennıy» turğın alabında 10 mıñ adam turadı. Eger şeşim oñ qabıldanğan jağdayda oğan da gaz keledi dep oylaymın, – dedi Astana äkimi.

Şet aymaqtar qarawsız qalmaydı 

Qala şetinde turatın astanalıqtardıñ atınan söz söylegen azamat jaña bağıttağı avtobws bağıttarın köbeytwdi ötindi. «Elordada mïllïonnan astam turğın bar. Atqarılğan jumıstardıñ barlığı qanday qïındıqpen şeşilip jatqanın köz köredi. Qaladağı qoğamdıq kölik qızmeti biraz jumıs­tar atqardı. Barlıq jerge avtobwstar qatınap tur. Biraq elorda halqınıñ jıldan-jılğa öswi­ne baylanıstı qalanıñ kölemi de ulğaydı. Tap qazirgi waqıtta şet awdandar turğındarı qoğamdıq kölikke muqtaj. Jaña bağıttağı avtobwstar qatınasın köbeytseñizder» dep öz tilegin bildirdi ol.
Astana äkimi qoğamdıq kö­likti damıtw äkimdiktiñ bas­tı bağıttarınıñ biri ekenin tağı da mälimdedi. «Biz arnayı bağdarlamanı bekitip, jaña jobalardı qoldanıp kelemiz. Ol üşin byudjetten qarjı da bölindi. Qazir qalada 200 jaña avtobws jürip jatır. Jaqın arada tağı 180-i jolğa şığadı. Äsirese, qoğamdıq kölikterdi şet awdandarğa bölwge nïettimiz» dep jawap qayırdı Äset Ïsekeşev.
Sonday-aq, äkim esepke kelgen jurtşılıqqa äkimdik bastağan «Şet aymaqsız qala» bağdarlaması bar ekendigin jetkizdi. «Qala şetinde ornalasqan ärbir awdanğa arnalğan arnayı bağdarlama jasaldı. Bïıl aytwlı özgerister boladı» degen ol öz orınbasarı Qosman Aytmuhambetovten Köktal turğın alabınıñ ja­yın suradı.
«Köktal-1, Köktal-2 turğın alaptarınıñ joldarın jöndewge 2 mlrd teñge bölindi. Al käriz jüyesi mäselesi kün tär­ti­binen tüsken joq. Aldağı wa­qıt­ta bir nätïjege kelemiz» dedi qala äkiminiñ orınbasarı.

«Jağalawğa» emhana kerek

Suraq qoyu barısında qala turğındarınıñ biri «Jağalaw» ıqşam awdanında emhana salına ma?» dep suradı. Qala äkimi bul bïılğı jıldıñ enşisindegi şarwa ekenin ayttı.
– «Jağalaw» ıqşam awdanında qazirgi waqıtta şağın medïcïnalıq beket aşıldı. Endi 20 mıñ adamğa qızmet körsetip, memlekettik tapsırıs boyınşa jumıs jürgizetin jekemenşik emhana aşwdı qarastırıp otırmız. Mümkin, Sığanaq köşesiniñ boyınan salınıp jatqan üylerdiñ janınan eki şağın emhana aşamız ba degen ekinşi nusqamız da bar. Jalpı, bul mäsele – bizdiñ qadağalawımızda, – dedi ol.

«Sarıarqada» sawal köp

Esepke kelgen turğındardıñ arasında Sarıarqa awdanınıñ turğındarı belsendilik tanıttı. Mäselen, awdandağı №188 köşe turğını Nurma­ğanbet Namatulı qaladağı joldardıñ jayın suradı.
«2017 jılı jalpı qanşa jol salındı? Bïılğa jospar qanday?» degen suraqqa Äset Ïsekeşev: «Bıltır 166 köşe joldarı jöndew jumıstarınan ötip, jañadan salınğan edi. Äsirese, şet awdandarğa köñil bölinip, 100 köşede asfal't töseldi. Bïıl bul jumıstı odan äri jalğastırıp, tağı 180 köşe joldarın salwdı josparlap otırmız» dep jawap berdi.
Odan keyin mïkrofon aldı­na şıqqan Sarıarqa awdanı­nıñ tağı bir turğını köp aw­­lalar jarıqtandırılma­ğa­nın ayttı. Ol «Men Jeñis dañğılında turamın, awlalardağı jarıqtandırw jumıs­tarı jalğasın taba ma?» dep suraq qoydı. Äkim bul mäsele öz şeşimin tabatınına sendirdi. Bïıl qala awmağında jäne şet aymaqta qay jerde jarıq joq bolsa, sol jerde ornatıladı. Ol üşin barlıq qujattar da dayın, qarjı da qarastırılğan eken.

Mektep ashanası alañdatadı

Tutınwşılardıñ talabın eskerip, basşılıqqa jetkizip jürgen «Ädilet» tutınwşılar quqığın qorğaw qoğamdıq birlestiginiñ törağası Qabıken ­Zakar'yanov bul jolı mektep ashanasına qatıstı sawal qoydı.
– Balalardıñ äke-şeşesi atınan mektep ashanasına kö­ñilimiz tolmaytının aytqım keledi. Sol sebepti balalar awrwşañ bolıp keledi. Äkimdikke mekteptegi tamaqtandırwdı qamtamasız etetin kombïnattı aşwdı usınamın, – dedi birlestiktiñ törağası.
– Sın-eskertpeñiz orındı. Osı mäsele jöninde birqatar usınıs bar ekenin bilemin. Äkim orınbasarı Malïka Bekturova qazir olardı qarastırwda. Bul iske ïnvestorlardıñ tartılwın közdeymiz, – dep jawap berdi äkim.

Jarımjan jandardıñ janayqayı

Jïın barısında qala basşısına suraq qoyğısı kelgen turğındardıñ qatarı köp boldı. Mïkrofonğa qolı jetpegenderdiñ keybiri är jerden ayğay şığarıp jattı. Jalpı, jïında aldımen mümkindigi şektewli jandardıñ mäselesin qarawğa kezek berildi. Solardıñ biri – Nurğızova degen azamatşa:
– Men İİ toptağı mügedekpin. Sïrek kezdesetin dertke şaldıqqanmın. Bul jaman awrw türi boyınşa Qazaqstandağı jalğız nawqaspın dewge boladı. 6 ret ota jasattım. Tipti otalardıñ birinde işimde qayşı qalıp qoyğan. Barlıq qïındıqtı bastan keşip kelemin. 2001 jıldan beri Astanada turamın. Mügedek retinde üydiñ kezeginde turğanıma 15 jıl boldı. Baspana azabın äbden tarttım. Biraq äli künge deyin kezegim 14400-orında tur. 2016 jılı qabıldawıñızda bolsam da, sodan beri baspana mäselesin äli de şeşe almay kele jatırmın. Endi ne istewim kerek? – degen sawalın qoydı.
Onıñ jağdayın jaqsı tüsinetinin, biraq bul mäseleni derew şeşw öz quzırında emes ekenin tilge tïek etken Äset Ïsekeşev baspanağa kezekte turğan 48 mıñ mümkindigi şektewli jannıñ 20 mıñı mügedek balalar ekenin, al olardan burın kezeksiz päter berw zañsız ekenin ayttı. Bul mäselege oray Turğın üy ïnspekcïyası basqarmasınıñ basşısı Rwslan Ahmetov te jawap berdi.
– Nurğızova hanımmen bul mäsele jöninde biz birneşe märte jolıqqanbız. Onımen 2003 jılı kezekke turğanı twralı burınğı jwrnaldardı aqtarıp, tekserw-zerttew jumıstarın birge jürgizdik. Biraq eşqanday dälel bolatın qujattı taba almadıq. Sonımen qatar azamatşanıñ surawı boyınşa «BI Group», «Bazïs-A» sïyaqtı birqatar qurılıs kompanïyalarına da ötiniş-hat joldadıq. Alayda tïisti kömek körsetw jöninde jawap bolmadı, – dedi ol.
Qala äkimi jawaptı mamandarğa mümkindigi şektewli jannıñ mäselesine üñilip, oğan älew­mettik kömek körsetip, äzirge jataqhanadan orın alıp berw jağın qarastırwdı tapsırdı. Öz kezeginde eki birdey mügedek balanıñ anası qoğamdıq köliktegi jeñildik twralı söz qozğadı.
– Meniñ jeke köligim joq bol­ğandıqtan, ünemi avtobwspen jü­remin. Biraq soñğı kezderi mügedek balalardıñ qamqorşısı retinde qoğamdıq kölikterde tegin jürw mümkindigimnen ayırıp tastaptı. Arnayı qujatımdı körsetsem, kondwktorlar pıs­qır­maydı da. Sonda tegin jürw üşin mügedek
balamdı arı-beri birge alıp jü­rwim kerek pe? – deydi ol.
Bul suraqqa jawap bergen Jumıspen qamtw, eñbek jäne älew­mettik qorğaw basqarmasınıñ basşısı Ermek Ospanov:
– Büginge deyin bul twralı zañdılıqtı eşkim özgertken joq. Jalpı, mügedek balalardıñ qoğamdıq kölikte 7 jasqa deyin tegin jürwge mümkindigi bar. Bizge qalalıq mäslïhat mümkindigi şektewli balalardıñ 18 jasqa deyin tegin jürw mäselesin qarastırwdı usındı. Biraq bul jağı äzirge qarastırılw üstinde. Bïılğı qarjılandırw da tïisti deñgeyde. «Astana LRT» JŞS-pen kelisimşart bar. Jalpı, bul mäsele şeşiledi, – dedi.
Äset Ïsekeşev qala äkiminiñ orınbasarı Sergey Horoşwnğa mügedek balalardıñ qamqorşıların qoğamdıq kölikte tegin jürwge jağday jasaw twralı tapsırmasın tezdetip jüzege asırwdı tapsırdı.

 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı