اپات كۇنىن ەسكە الدى

0 129

كەشە ەلورداداعى چەرنوبىل قۇرباندارىنا ارنالعان ەسكەرتكىشكە گۇل شوقتارىن قويىپ، اپات سالدارىنان زارداپ شەككەندەردى ەسكە الۋ شاراسى ءوتتى.

وسىدان ءدال 26 جىل بۇرىن – 1986 جىلدىڭ 26 ساۋىرىندە چەرنوبىل اتوم-ەلەكتر ستانساسىندا بولعان اپاتتىڭ زاردابىن جويۋعا 600 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى. اپات ورنىنا اتتانعان حيميالىق قورعاۋ پولكى قۇرامىندا 32 مىڭ قازاقستاندىق بولعان ەكەن. ارالارىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن كىز-جىگىتى ارالاس ستۋدەنتتەر توبى دا بار. بۇگىندە سونىڭ 15 مىڭنان استامى بۇل دۇنيەدە جوق. «ءبىر وكىنىشتىسى، اپات ورنىندا بولعان جەرلەستەرىمىزدىڭ ەشقايسىسىنا رادياتسيانىڭ دەنساۋلىققا كەلتىرەر زيانى جونىندە ماعلۇمات بەرىلمەگەن، قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىمەن تانىستىرماعان» دەپ، بۇكىل عۇمىرىنا بالتا شابىلعان ورىمدەي جاستاردىڭ بولاشاعى ءۇشىن قامكوڭىل كۇيدە باتىر اعامىز ءارى حالىق قاھارمانى ساعادات نۇرماعانبەتوۆتىڭ تەبىرەنە جازعانى بار-دى. ال، چەرنوبىل اەس-ى اپاتىنىڭ زارداپتارىن جويۋعا قاتىسقان مارات جۇنىسبەك «چەرنوبىلدىڭ ءتىرى قالقانى» اتتى كىتابىندا: «…اپاتقا بايلانىستى سول كەزدەگى كەڭەس وداعى قورعانىس ءمينيسترى، ارميا گەنەرالى د.يازوۆ تا جەدەل تۇردە كوپتەگەن قۇجاتتارعا قول قويدى. سولاردىڭ ءبىرى 045-نومىرىمەن شىققان قۇپيا بۇيرىقتا: زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارىنا جاسى 30-عا جەتكەن، ءارى ۇيلەنگەن جانە ەكى نەمەسە ودان دا كوپ بالاسى بار ازاماتتار عانا تارتىلسىن. بۇل جۇمىسقا تارتىلۋ مەرزىمى 3 ايدان اسپاسىن!» دەگەن سوزدەر تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ كورسەتىلگەن ەدى. ونىڭ جۇزەگە اسقانى شامالى. ايتپەسە، جاۋىنگەرلەردىڭ العاشقى اپتالارداعى ارناۋلى كيىمدەرسىز جانە قۇرالدارسىز قول كۇشىمەن اتقارعان تەڭدەسسىز جۇمىستارىن باسقاشا قالاي تۇسىنەمىز» دەپ جازىپتى. ەسكە الۋ شاراسىنا جينالعاندار دا: «اپات ورنىنا بارعاندا نەبارى 18 جاسقا جاڭا تولعان جاۋىنگەر ەدىك» دەيدى شەتىنەن. جاۋاپسىز اتقارىلعان ءىستىڭ زاردابىن ءالى كۇنگە دەيىن شەگىپ كەلە جاتقانداردىڭ ىشىندە بالالارى مۇگەدەك بولىپ تۋىلعاندار دا، وزدەرى ايىقپاس دەرتكە شالدىققاندارى دا بار. سەبەبى، چەرنوبىلداعى اپات كۇشى جاعىنان 1945 جىلى جاپونيانىڭ حيروسيما مەن ناگاساكي قالالارىنا تاستالعان اتوم بومبالارىنان كەم ەمەس ەدى.

ەسكە الۋ ميتينگىسىنە ورالايىق. بيىل چەرنوبىل وقيعاسىنا 27 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي استانا قالاسى ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باستاماسىمەن ءدىن ماسەلەلەرىن زەرتتەۋ جانە پسيحيكالىق رەابيليتاتسيالاۋ ورتالىعى ۇيىمداستىرعان شاراعا قالالىق ءماسليحات حاتشىسى سانسىزباي ەسىلوۆ، «نۇر وتان» حدپ استانا قالالىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ساپار احمەتوۆ، «قالالىق جىلجىمايتىن مۇلىك» مكك ديرەكتورى ميراس شەكەنوۆ، الماتى اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءتۇسىپ رىسپەكوۆ قاتىستى. رەسپۋبليكالىق «سويۋز چەرنوبىل» زاڭدى تۇلعالار قاۋىمداستىعىنىڭ جاقىندا سايلانعان جەتەكشىسى قۋاندىق ومارباەۆ ءسوز سويلەپ، اپات ورنىندا بولعان ساربازدارعا ماراپات قاعازدارىن تابىستادى. ءبىر وكىنىشتىسى، ماقتاۋ قاعاز بارىنە جەتپەي قالىپ، جينالعاندار ىشىنەن نارازىلىق تانىتقاندار تابىلدى. «اتىن اتاپ يتكە تاستا» دەمەكشى، ءبىر پاراق قاعازدان كەم-كەتىگىمىز تولىپ كەتپەيدى. بىراق، بۇل – كوڭىل دۇنيەسى عوي، بەرسە بارىنە بەرسىن، ايتپەسە بىلاي الالاماسىن» دەيدى قاۋىمداستىق باسشىسىنا وكپەلى تولەپبەرگەن ساعىنباەۆ.

جيىن سوڭىندا ءبىز تىلدەسكەن ۇيىم­داس­تى­رۋشىلار: «جىل وتكەن سايىن چەرنوبىل اپاتى زارداپتارىن جويۋعا قاتىسقان قازاقستاندىقتار سانى كەمىپ بارادى. سوندىقتان دا، ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ولاردى قۇرمەتتەپ، ەرلىكتەرىن تاعزىم ەتۋ» دەدى.

ەربول جانات

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

four + 10 =