اڭسار اۋلاعان انكارا

0 103

ءتۇن جامىلىپ ءتۇسىپ كەلەمىز. شاھاردىڭ كولدەي-كولدەي شامدارى توبەدەن قاراساڭ، ءار تۇسى ارنەگە ۇقساپ قالاتىنداي. جانىمداعى سۇلتاننىڭ «مىنا جەر جيرافتىڭ باسى سەكىلدى ەكەن» دەۋى سوندىقتان. الايدا جيرافتى اۋىلدا تۋماعان سوڭ، ءبىز بايعۇس ءدال سول ماڭنان ۇقساستىق بايقامادىق – بۇل، ارينە، ءازىل عوي.

 ادەپكى ءسوز

استانانى قيماي، كەشىگىپ ۇشقانىمىزبەن، بارار جولدا ۇيقىعا ۇنەم تابىلدى. قوس قالا اراسىنداعى ۋاقىت ايىرماشىلىعى – ءۇش ساعات.

≪ەسەنبۇعى≫ اۋەجايى توڭىرەگىندە اۋا رايى ≪+18≫ گرادۋس ەكەن. قىركۇيەكتىڭ تاڭى ءۇشىن اجەپتاۋىر جىلىمىق. ەلدەن شىعاردا بىلەتىندەردىڭ ≪بارحاتنىي سەزون≫ تۋرالى ايتقاندارى بەكەر بولمادى. ≪بارحاتنىي سەزون≫ دەمەكشى، وسىناۋ ساپاردا ءبىز تەك ءتول سوزدەرىمىزدى عانا ەستىدىك. استانالىق وكىلتوپ اتىنان رەسمي تۇردە سويلەگەندەردىڭ ءبارى قازاق ۇنىنە ەرەكشە باسىمدىق بەردى. اكىم يمانعالي تاسماعامبەتوۆ مىرزانىڭ انكاراداعى ءار كەزدەسۋدە ءبىر-ەكى ماقالدى مىندەتتى تۇردە تىلگە وراپ وتىرعانى – كوبىمىزگە ۇلگى ەتەرلىكتەي جايت.

عاسىرلار سىرى سىڭگەن

اناتوليا وركەنيەتتەر مۇراجايى قابىرعالارىنا نازار قويعانىمىزدا، وسىنداي وي كەلدى.

قوجايىن تاراپتىڭ قوناقتارعا ونى العاشقى ايالداما رەتىندە ۇسىنۋى دا تەگىن ەمەس. مۇراجاي دەگەنىمىز – قالانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى بەلگىلى ≪ات بازارى≫ توڭىرەگىندە ورنالاسقان وسماندىق ەكى عيمارات. ولاردىڭ ءبىرى ≪ماحمۇت پاشا بەدەستەنىن≫ 1464-1471 جىلدار ارالىعىندا فاتيح پاشانىڭ باس ۋازىرلەرى كوتەرگەن كورىنەدى. ءسان-بەدەرى كلاسسيكالىق ساۋلەتكە كەلىڭكىرەيدى.

ورتادا – ون كۇمبەزبەن كومكەرىلگەن ءتورتبۇرىشتى جابىق جاي. بۇل جەر بەسىك كۇمبەزدەرمەن جابىلعان ءبىر ءجۇز ەكى دۇكەننەن تۇراتىن كەشەنمەن قورشالۋدا. ەكىنشى عيمارات ≪كۇرشۇنلۋ كەرۋەنساراي≫ تاحرير داپتەرلەرىنە جانە تىركەۋ ماعلۇماتتارىنا قاراعاندا، مەحمەت پاشانىڭ ۇسكۇدارداعى قۇدايحاناسىنا قويما رەتىندە تۇرعىزىلعان.

1946 جىلعى جوندەۋ كەزىندە مۇندا حV عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنا تيەسىلى مانەتتەر تابىلىپتى…

مۇراجايدىڭ تاجىريبەلى مامانى جاعى جاڭىلماستان ساقىلداتىپ ءالى اڭگىمەلەپ تۇر، اڭگىمەلەپ تۇر. ارا-اراسىنداعى ءبىزدىڭ تاراپتىڭ سۇراقتارىن دا قوسا قامتي جونەلەدى. تاريحشى ەمەس پە، گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ مىرزا تاقىرىپ توڭىرەگىندە ۇعىمتال ءۇن قاتتى:

≪وڭعا قاراساق تا، سولعا قاراساق تا – بۇعىنىڭ بەدەر-بەينەسى. سوندا انادولى دالاسىندا بۇعى كوپ بولعانى ما الدە بۇل تۇرىك حالقىنىڭ ساناسىندا باياعى التايداعى داۋىرىنەن قالعان تۇسىنىك پە؟≫. مۇراجاي مامانى انادولىدا ەشقانداي بۇعى كەزدەسپەيتىنىن، تۇرىكتەر ونى بيلىك، بايلىق، كۇش- قۋات ايشىعى رەتىندە قادىر تۇتاتىنىن ءبىلدىردى. جالپى، مۋزەيدە نانىم-سەنىمنىڭ عاسىرلارعا سوزىلعان تاسبەلگىلەرى بار. تاريح قويناۋىنان-اق توي مادەنيەتىنە ەرەكشە ءمان بەرىلگەنى، قازاقتىڭ ≪بەس تاسى≫ سىندى ويىن ويناعانى زەيىن قويعىزادى. قىسقا قايىرساق، ≪اناتوليا وركەنيەتتەرى≫ 1997 جىلى شۆەيتساريادا كۇللىدۇنيەلىك دارەجەدە ≪جىل مۇراجايى≫ اتاعىن العان.

اقپاراتتىڭ امالى مەن قامالى

تابانىمىز ءتيىپ تۇرعان سوڭ، انكارانىڭ اقپارات تاراتۋ جۇيەسىمەن تانىسۋعا بىردەن مۇددەلەندىك. ءتۇس اۋا قالالىق مەريا جانىنداعى مەدياورتالىق باسشىسىنىڭ بولمەسىندە وتىرمىز: جاپ-جايلى كابينەت اتاتۇرىكتىڭ ەكى سۋرەتى. ۇجىمدا باس-اياعى جيىرما بەس ادام قىزمەت ەتەتىن كورىنەدى. انكارا مەرياسىنا قاتىستى بار جاڭالىق، فوتو، ۆيدەولار اقپارات اگەنتتىكتەرىنە، گازەتتەرگە، تەلەارنالارعا وسى جەردەن تاراتىلادى. اركىم ءوز قالاعان اقپاراتىن جاريالاۋعا قۇقىلى. ونىڭ سىرتىندا مەدياورتالىق اپتاسىنا ءبىر رەت ا5 پىشىمىمەن ≪انكارا≫ دەگەن 32 بەتتىك گازەت شىعارادى ەكەن. باسى ارتىق ادام جوق – بىتپەي جاتقان ءىس جوق. رەداكتسيا ءۇي-جايى وركەنيەت ولشەمىنىڭ بەلگىسىندەي. جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرى ءاليجان اتاي اسقان ىنتا-ىجداحاتپەن تانىستىرىپ ءجۇر. اسىرەسە، بىزدىكىلەردى پۋلتپەن باسقارىلاتىن ۇشقىش فوتواپپارات كوبىرەك قىزىقتىردى. قۇيرىقتى جۇلدىزداي قۇرىلعىنىڭ جۇمىسىمەن تۇنگى سۋ-ساۋلەلى شوۋدى ءتۇسىرۋ بارىسىندا جەتكىلىكتى تانىستىق.

انتقا بەرىك اكادەميا

استانانىڭ انكاراداعى مادەني كۇندەرى اياسىندا ادىلەت اكادەمياسىندا بولۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ءبىلىم الۋشىلارعا جاسالعان جاعداي عۇمىر بويى وقي بەرۋدەن باس تارتقىزباستاي سەزىلدى. البەتتە، بىرەۋدى بىرەۋمەن سالىستىرۋ نەمەسە الدەكىمدى ماداقتاپ – الدەكىمدى مۇقاتۋدان اۋلاقپىز. تۇركيا سىندى دامىعان ەلدىڭ قۇقىقتىق الەۋەتىنىڭ قاينار-كوزى قارابايىر ەمەستىگى تۇسىنىكتى دە. ەلدىڭ سوت قۇرامىنىڭ دەنىن وسىناۋ اكادەميا تۇلەكتەرى قۇرايدى. جىلىنا ەكى مىڭ بەس جۇزدەي بىتىرۋشىگە قۇجات تاپسىرىلادى. جوعارى بىلىمدىلەردى عانا

وقىتاتىن اكادەمياعا ءتۇسۋدىڭ ءوزى – زور مارتەبە. ءتامامداۋدىڭ ءجونى تىپتەن بولەك. ويتكەنى تۇرىك ەلىندە سۋديالاردىڭ ستاتۋسى قايران قالارلىقتاي بيىك.

«قۇقىق سالاسىنداعى ەڭ جاڭا وقۋلىقتىڭ بارلىعى جارىق كورگەنىنە ەكى كۇن وتكەن سوڭ ءبىزدىڭ كىتاپحانادان تابىلادى» دەدى باياندالعان يگىلىكتى ىستەر باستاماشىسى، اكادەميا پرەزيدەنتى حۋسەين يىلدىرىم.

وقۋ ورنىنىڭ پرەزيدەنتى ءتورت جىلدىق كەزەڭگە سايلانبالى نەگىزدە بەكيدى ەكەن. كوپتەگەن جۇمىستىڭ ۇيىتقىسى بولعانىنا قاراماستان، يىلدىرىم مىرزا كەلەسى سايلاۋعا تۇسپەيتىنىن الدەن-اق اشىپ ايتىپ وتىر. سەبەبىن سۇراۋشىلارعا «كەيىنگى جاستارعا دا جول بەرۋ كەرەك» دەپ قىسقا قايىردى.

انكارادا وقىپ ءجۇر…

انكارادا وتكىزگەن ءتورت-بەس تاۋلىگىمىزدە سول جاقتاعى قىز-جىگىتتەرىمىز باسى-قاسىمىزدا بولدى.

ەلشىلىكتەگى جيىن بارىسىندا بىلگەنىمىز: بۇگىنگى تۇركيادا جەتى جۇزدەي قازاق بالاسى ءبىلىم قۋىپ ءجۇر. ولار بىرنەشە جۇيە بويىنشا بارعان. استانالىق وكىلتوپقا جاۋاپتىلار ساناتىنان ياسساۋي اتىنداعى قازاق-تۇرىك حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتى گرانتىمەن تۇسكەندەر جيىرەك كورىندى. ەكونومەتريا سالاسى بويىنشا دوكتورانتۋرادا ءىلىم جيىپ جاتقان ءسابيت سىندى جىگىتتەر كەلەشەكتە قازاق ەلىنە تىڭ سالانى مەڭگەرىپ اكەلمەسىنە كۇمان كەم.

قاراكوز زامانداستارىمىز قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگىنىڭ جۇمىسىمەن دە ەتەنە تانىستىقتارىن اڭعارتتى. ايتۋلارىنشا، قازىرگى ەلشى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ قازاق جاستارىنا قاشان دا ەسىگى اشىق. اسىرەسە، ارنايى جيىندار وتكىزىپ، وتانىمىزدان بارعان ستۋدەنتتەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىندىرۋدە ۇلكەن جەتەكشىلىك قىزمەتىن باعالايدى.

«جەتى جۇلدىزدىڭ» جىرى

تۇنگى اسپاننان ءبارىمىز «جەتى قاراقشىنى» كورىپ وستىك. بىراق «جەتى جۇلدىزدى» قوناقۇي كورمەگەنىمىز راس.

…2004 جىلدىڭ قوڭىر كۇزىندە اتىراۋدا «مارريوتت» كومپانياسى ايتۋلى سالتاناتپەن قازاق جەرىندەگى العاشقى جوباسىنىڭ تانىستىرىلىمىن ۇيىمداستىردى. قۇدايدان قۇداي بوپ، سارىاۋىز  ستۋدەنت ءبىز دە سول جەردەن تابىلا كەتكەنىمىز ەسىمدە. جاڭالىق جارشىسىنا قاتىستى ماقتاۋدىڭ نەشە اتاسى كەتىپ جاتىر. الايدا ءومىرى ونداي ۇعىمداردى سەزىنبەگەن باسىمىزعا قالاي سەندىرسە دە، تۇك سىيماپ ەدى. ەندى مىنە! انكارا اكىمشىلىگى مادەني كۇندەرىن وتكىزە كەلگەن استانالىق ارىپتەستەرىن «مارريوت» مەيمانحاناسىنا جايعاستىردى.

كوزىڭىزدى ءوزىڭىز اشىپ، ءوزىڭىز جۇماسىز – قالعان جاعىن تۇرىك باۋىرلار باياعىدا قولايلاستىرىپ قويعانعا ۇقسادى. باۋىرلاس شاھاردىڭ بەرەرى ءار سالاداعى وسىنداي تاجىريبەلەر بولسا كەرەك.

P.S. باسقا ساپار. پويىزدامىز. الماتى-استانا جولى. كوسىلگەن كەڭ دالانى كورىپ وتىرىپ، جەڭگەم تەكتەن تەككە جاتىر، يا؟ دەپ قالدى. جىبىرلاعان جاندىك كورمەسەك تە، ول دالانىڭ قۇر بوسقا جاتپاعانىن ايتتىق: بۇل جەرلەر تەككە جاتقان جوق، وتكەن-كەتكەننىڭ كوز قۇرتىن جەپ جاتىر!

…انكارا دا امالسىز جاتپاعان شاھار كورىندى. ونىڭ باستى ميسسياسى – ءسىرا، الىس-جاقىننان اڭسار اۋلاۋ-اۋ!

ەربولات قامەن،سۇلتان سەيىت (فوتو)

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

twelve + 6 =