AYT, KELİN-AW, AYT, KELİN…nemese kelinniñ betin qalay aşıp jürmiz?

0 1  222

«Toy degende qw bas domalaydı».
«Quday qazaqtı toydan ayırmasın…»
«Toyşıl elmiz, dwmanşıl, sawıqşıl halıq­pız» deymiz-aw!.. Daw joq, solay. Qazaq qazaq bolğalı soñğı lağın soysa da, qwanışın bölisken aynalasımen.
Qazir täwba, keşegi toqıraw jıldarında da qara nan men qara şay işip otırıp, dü­­ril­­de­tip toy jasağanbız. «Qazir täwba» dew­diñ özi ıñ­ğay­sızdaw ğoy deymin, öytkeni, qaytarımı ese­lep tölenetin «kredït» almay, toy jasaytın qazaq kemde kem.

Aytar äñgime bul emes-ti. Sol toydağı baba sal­tı­­nıñ, ata dästüriniñ mıñ qu­bılıp bara jatqa­nı. Soñğı jıldarı eli­mizdiñ tükpir-tükpi­rinen kileñ jastar ağı­lıp kelip, qonıstanıp jat­qan Astana şaharında otaw tigip, şañıraq kö­te­­rw­şiler legi köñil qwan­­tadı (ökiniş­tisi, ajıraswşı­lar­dıñ da az emes ekenin mamandar joq­­qa şığarmaydı). Är jup­tıñ ata-anası qwa­nış­­tarın toymen böli­setini sözsiz. Birew jas ju­bay­­lar­dıñ şattığına eki-üş künnen keyin-aq ağıl-tegil dastarhan jaysa, birew arağa bir nemese bir­neşe ay salıp toylaydı. Bi­raq, sonıñ bärinde der­lik aldımen kelinniñ beti aşılıp jür. YAğnï, betaşar räsimi…
Salt pen dästürdiñ, qa­­za­qı­­lıq­tıñ qay­mağı awıl­­da saq­talğ­an ğoy. Ke­lin tüs­­ken küni (!) äje­le­­ri­miz otqa may tamızıp, apa­larımız oramal sa­lıp, jeñgelerimiz şaşwın şa­şıp, bärimizge äygi­li Qwan aqın (bizdiñ awıl­­dağı) ükili dombıra­sın qu­şaq­tay jetip, äy bir «Ayt kelindi» şırqa­ta­tın edi-aw!
«Ayt, kelin-aw, ayt, kelin,
Atıñnıñ basın tart, kelin.
Jumırtqadan aq kelin,
Sawıs­qannan saq kelin…»
Däs­türge say, betaşar rä­simine kelinniñ twıstarı, ata-anaları, ağa-inileri qatıspaydı.
Al qazir şe?.. Qazirgi toy­­larda.. Kelinniñ qay kü­ni, qay ayda, qaşan tüs­ke­­ninen habarsızbız, ärï­ne. Biraq, däl toy­dıñ aldında betin aşa­mız kül­li qudalardıñ – ata-ana­larınıñ, ağa-jeñ­­ge­le­riniñ, ini-siñli­le­riniñ, ağayın-twıs­tarınıñ kö­zin baqı­raytıp qoyıp. Qa­lıp­tasıp ketken bey­ädep ürdis, etimiz de ölip ketken buğan. Sonda ke­lin­­niñ osı toyğa deyin beti aşıl­mağan küyde jür­­geni me? Jaña tüsken ke­­lin bul şañıraqqa qa­lay endi, tabaldırığın qan­­day räsimmen attadı? Qızıq!..
Bul beyädep ürdis asabalar qawı­mına jaqsı boldı. Toydan bir payda tapsa, betaşardan eki tabadı. «Baydıñ asın bayğus qızğanıptı» demeñiz. Ata saltımız­dıñ ayaqqa taptalıp, mağı­nasız küyge aynalıp bara jatqanına qar­­nı­­mızdıñ aşqanı ğoy. Äyt­pese, Qudaydan är qazaqtıñ qaltalı bol­ğanın tileytinderdiñ qa­ta­rınan edik…

Ashat RAYQUL

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

ten + eighteen =