Adamzattıñ ardağı Abay aqın

0 171

Bul ömirge kim kelip, kim ketpedi,
Qay asıldı qw tirlik jüdetpedi.
Abay jaylı oylasam jabırqaymın,
Aqtara almay muñımdı jürektegi.

Jan taba almay tüsiner qamığamın,
Dos taba almay sırlasar jabığamın.
Aqıl berer, jön silter qara söziñ,
Köñilime toqïmın, jazılamın.

 

Asqaq edi tawsılmas aq armanım,
Sağım qwıp, sendelip nege aldandım?
Abay jırın oqısam zeyin qoyıp,
Uqqandaymın sırların bul jalğannıñ.

Sen juldızsıñ kögimnen ğayıp bolğan,
Sıydırmağan tar zaman ayıptı oğan.
Qazınasıñ sarqılmas qazağımnıñ,
Ketse dağı bir küni bayıp qoğam.

Basınan ötti ğasır dürbeleñi,
Soñınan ïtter şawıp, ürgen edi.
Sonda da kerweni toqtamadı,
Tulpar bop alda ozıp jürgen edi.

Halqına qadirli edi, süyikti edi,
Jırımen, änderimen bïiktedi.
Mäñgilik elin süygen dana Abay,
Öziñsiñ öleñimniñ keyipkeri.

* * *

Janı aşıp, eli üşin eñiregen,
Jüregi dürsil qağıp, eljiregen.
Döñbekşip, tün uyqısın törtke bölip,
Eleñdep Abay, wayımdap, tebirengen.

Tas tünek bïlep alğan qarañğılıq,
Qazaqtı basıp-şanşıp, nadan qılıp.
Küştiler zäbirlegen kedeylerdi,
Körsetip toyımsızdıq, jaman qılıq.

Jurt sonda jawtañ qağıp qaraylağan,
Jasınan ol adal edi, ar oylağan.
Halqına qolın sozıp, araşa bop,
Jönsizge toqtaw salğan Abay babam.

Jasağan älsizderge qïyanatın,
Ädepsiz baylar üşin uyalatın.
Sözimen oraq tildi, ot awızdı,
Tulğa edi daw-janjaldı tıya alatın.

İsiñmen alğa tartqan kemeldendim,
Arısı, maqtanışı eren eldiñ.
Qazaqtıñ bar qayğısın arqalağan,
Waqıttan ozıp twğan kemeñgerim.

Qayısqan qabırğası qara narday,
Nïeti kir şalmağan appaq qarday.
Änimen äldïlegen ulı Abaydı,
Kelemiz külli älemge tanıta almay.

* * *
Til qata almay kezdeskende sözbenen,
Uğınıptı birin-biri közbenen.
Ekewiniñ mahabbatı lawlağan,
Istıq edi, erekşe edi özgeden.

Abay birden esi ketip unatqan,
Sılañdağan Toğjan arw gül atqan.
Şarpıp demi, magnïttey tartadı,
«Abay ağa, armısız!» dep ün qatqan.

Sulw sonday, eşkim oğan teñ kelmes,
Tınım tappay, osınşama sendelmes.
Degdar aqın ğaşıq boldı Toğjanğa,
Ol da adam ğoy, ıntıqtıqtan kende emes.

Tärbïeli, ïnabattı, ïbalı,
Perïzatpen jolıqqanda qïnaldı.
Janı näzik, ayday sulw Toğjandı,
Jüregi awırıp, böten janğa qïmadı.

Munday mahabbat eşkimde de bolmağan,
Mäñgi-baqï gül sekildi solmağan.
Eki ğaşıq qosıla almay ketti ğoy,
Ayanıştı, sonı oylap tolğanam.

Janarında tunıp turğan bar arman,
Selt etkizer jarqılımen qarağan.
Toğjan sulw ğaşıq qılğan Abaydı,
Sol mahabbat añız bolıp taralğan.

Kim kinäli, teñsiz qatal zaman ba,
Bïlik tïgen baylıqqa ïe jamanğa.
Toğjandı ayalağan qadirlep,
Süysinemin ulı Abayday adamğa.

* * *
Muñlı eken-aw ötkenniñ muñ-zarı da,
Biraq sonı ker zaman tıñdadı ma?
Adamzattıñ ardağı Abay aqın,
Qosıla almay ketipti Toğjanına.

Änge aynalıp «Közimniñ qarasına»,
Tarap ketken qalıñ el arasına.
Ah urwmen köz jumğan qayran aqın,
Em taba almay ğaşıqtıq jarasına.

Äspettegen qazaqtıñ dalasında,
Siñip qalğan köñildiñ sanasına.
Äli künge şırqaydı osı ändi,
Asqaqtatıp ülkeni, balası da.

Ömirinde eşkimge teñ körmegen,
Toğjan artıq, sulw da özgelerden.
Intıqtığı mäñgilik basılar ma,
Süyiktisin qasterlep, tözgen eken.

Än qılıp, köñil kölin tasıttırğan,
Pernesin jüreginiñ basıp turğan.
Ne degen baqıttı edi Toğjan sulw,
Abayday asıl jandı ğaşıq qılğan.

Esengeldi SÜYİNOV, aqın,  Jazwşılar odağınıñ müşesi

 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

14 − 8 =