Adamzat tarïhındağı alıp memleket

0 56

Elordada «Altın orda. Tarïh pen tağılım» attı halıqaralıq döñgelek üstel mäjilisi ötti.

Basqoswda tarïhşılar men sarapşılar Altın orda tarïhınıñ aqtañdaq betterin, äskerï öner taqırıbı, sonday-aq Qazaq handığınıñ şığw tegi men Joşı ulısınan enşisin alğan elderdiñ özara qarım-qatınas erekşelikteri twralı oy qozğadı.
Jïın tizginin ustağan QR Tuñğış Prezïdenti – Elbası qorı janındağı Älemdik ekonomïka jäne sayasat ïnstïtwtınıñ sarapşısı, tarïhşı Radïk Temirğalïev qazaq handarı özderin eşqaşan jaña memlekettiñ bïlewşisi sanamağan. Olardıñ bäri bayırğı babaları sekildi Joşı ulısınıñ bïlewşileri edi degen pikirin ayttı.
Sonday-aq sarapşılar osı tarïhï kezeñniñ qazirgi elimizdegi jäne reseylik qoğamnıñ sanasındağı mañızına toqtalıp, qalıptasqan qasañ pikirler men qayşılıqtardı jäne sol däwirge halıqtıñ közqarası qalay özgergenin söz etti.
Mäselen, Tatarstannan kelgen tarïh ğılımdarınıñ doktorı Damïr Ïshakov bayandamasında Altın Orda Ewropanı astıqpen qamtıp, sol dəwirdegi ülken memleketter YUan' ïmperïyası jəne Parsı elimen qarım-qatınasta bolğanı jaylı tıñ derekter keltirdi
«Altın Orda – türkiler ïmperïyası. Onıñ mədenïeti men tarïhı – bərimizge ortaq. Öytkeni Altın Orda dəwiri – türkilerdiñ juldızdı səti. Munday alıp ïmperïyanı basqalar qura alğan joq. Bir sözben aytqanda, bul Ulıs – köşpeli şarwaşılıq pen otırıqşılıqtı qatar üylestirgen klassïkalıq qoğam» dedi. Sonımen qatar Memleket tarïhı ïnstïtwtınıñ dïrektorı Bürkit Ayağan Altın orda zamanında poşta qızmeti jaqsı jumıs istegenin jetkizdi.
– Bir şeti – Qara teñizden Bayqalğa deyin, ekinşi şeti Qıtayğa deyin sozılğan alıp memleket, ökinişke qaray, Keñes däwirinde sayasattıñ qurbanına aynaldı. 1944 jılı Stalïn bastağan kösemder Altın ordanı zerttewdi toqtatw twralı qawlı qabıldadı. Bul qawlınıñ zardabın qazaqtar tarttı. Soğıs ayaqtalğannan keyin halqımızdıñ mıqtı tarïhşıları –Ermuhan Bekmahanov, Bek Süleymenov qwğındalıp, sottaldı. Osı tosqawıl äli künge deyin alınğan joq. Öytkeni Altın orda twralı jazılğan eñbekter men tüsirgen körkem fïl'mder de sol däwirdiñ adamdarın közi sığırayğan, basınan malaqayı tüspegen etip körsetedi. Şındığında olay emes. Şın mäninde, Altın ordanıñ quramında bolğan türki halıqtarınan bölek, orıs knyazdarı bölinip, memleket qurdı. Wkraïna da solay. Eñ qızığı, Moldovanı qurğan Dmïtrïy Kantemïr Altın ordanıñ hanzadası edi. Sonday-aq ekonomïkalıq, sayasï, äskerï, dïplomatïyalıq jüye sol kezde qalıptastı, – dedi ğalım.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı