Adam ömiri bärinen qımbat

0 51

Jaqında Nur-Sultan qalasındağı qurılıs alañında alıp kran quladı. Abıroy bolğanda, adam şığını joq. Jalpı, bul Qazaqstannıñ astanasındağı birinşi jağday emes. Buğan deyin de qurılıs orındarındağı oqıs jağdaylar tirkelgen bolatın. Tipti adam ölimi de bar. Osınday qayğılı jağdaylardı boldırmaw, onıñ aldın alw üşin ne istegen jön?

Qazaqstan Prezïdenti Qasım-­Jomart Toqaev Ükimettiñ keñeytilgen mäjilisinde jumıs ornında mügedek bolğan jandarğa älewmettik qoldawdı küşeytip, olardıñ qatarın azaytw üşin eñbek qawipsizdigi mäselesine basa nazar awdarw kerektigin aytqan bolatın.
Halıqaralıq Eñbek Uyımınıñ mälimetine qarağanda, älemde jıl sayın öndiriste 2,3 mïllïon adam qaytıs boladı. Olardıñ 350 mıñı baqıtsız jağdaylardıñ qurbanı. Eki mïllïonnan astam adam öndiriste jürip tapqan awrw-sırqawdıñ saldarınan ömirden ötedi eken. Öndiristik jaraqattıñ nätïjesinde jıl sayın 313 mïllïonnan astam adam mügedek boladı.
Qazaqstanda jıl sayın öndiristik jaraqattan 200-den astam adam qaytıs boladı. Ras, elimizde jıldan jılğa öndiristegi ölimniñ azayuı bayqalıp otır. Biraq soğan qaramastan köptegen käsip­orındarda ölim-jitim äli de bolsa joğarı. Al onıñ 65 payızdan astamı jumıs berwşilerdiñ kinäsinen boladı.
Jumıs berwşiler men jumısşılar arasındağı tïimdi eñbek qarım-qatınasın qalıptastırwdıñ bastı quraldarınıñ biri – ujımdıq jäne jeke eñbek şartı. Ujımdıq şart – jumıs berwşi men jumısşılar ökilderi arasındağı jazbaşa kelisim. Onda qosımşa eñbek jağdayları, eñbekaqı jüyesin ıntalandırw, jumısşılardı älewmettik qoldaw şaraları körsetiledi.
2017 jılmen salıstır­ğanda, 2018 jılı ujımdıq eñbek şartı 16 payızğa artqan. Alayda bul jumıs istep turğan käsiporındar men uyımdardıñ bar-joğı 41 payızın ğana qamtïdı. Bastawış käsipodaq uyımdarı bar käsiporındardıñ 98 payızında ujımdıq şart jasalğan.
Jeke eñbek şartın jasawğa bayla­nıs­tı da osınday problemalıq jağdaylar bar. Eñbek mïnïstrliginiñ mälimetine qarağanda, 2018 jıldıñ basında eñbek qatınastarına baylanıstı jumıs berwşiler men bir mïllïonğa jwıq jaldamalı jumısşılar arasında şart jasalmağan bolıp şıqtı. Eñbek şartınıñ bolmawı jumısşılardı eñbek quqın qorğaw mümkindiginen ayırwmen birge olardı älewmettik jäne zeynetaqımen qamtamasız etw jönindegi jağdaylardıñ barlığınan jurday etedi. Mäselen, üstimizdegi jıldıñ naw­rız ayında Nur-Sultan qalasındağı «Abw Dabï Plaza» qurılıs alañında eñbek şartı jasalmay jumıs istegen «Stroy kontrakt» kompanïyasınıñ 45 jumısşısı eşqanday eskertwsiz, eki aydıñ aylığın almay jumıstan şığarılğan.
Osınday keleñsiz jağdaylardı boldırmaw üşin Käsipodaqtar federacïyası älewmettik äriptestermen, Eñbek jäne halıqtı älewmettik qorğaw mïnïstrligimen birlese otırıp «Eñbek şartın jasa!» respwblïkalıq akcïyasın ötkizgen. Akcïya kezinde 10 mıñnan asa jumıs berwşi 37 mıñ jumısşımen eñbek qatınastarına baylanıstı şart jasağan. Munıñ özi jumısşılardıñ quqın qorğap, olardıñ ömirin saqtap, älewmettik jağdayların qamtamasız etwge mümkindik beredi.

Ğalım ASIL

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı