«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Zañdastırılğan mülik – tabıs közi

0 84

Elimizde mülikti jarïya etw akcïyasınıñ ayaqtalwına nebäri altı ayday ğana waqıt qaldı. Osığan baylanıstı elimizdiñ barlıq öñirinde ötiniş berwşilerdiñ sanı kürt ösip, köleñkedegi qarjısın jarıqqa şığarıp, qol astındağı mülkin tizimdetwşilerdiñ qatarı köbeygen.

Astana qalası Qarjı bas­qar­masınıñ mälimetinşe, 7 şildege deyin jergilikti atqarwşı organdar janın­dağı Mülikti zañdastırw jönindegi komïssïyağa elorda turğındarınan jalpı soması 92,5 mlrd teñgege bağalanatın barlığı 7062 öti­niş kelip tüsken.

Kelip tüsken ötinişter jağınan, ädettegidey, Almatı awdanı alda keledi. Mülikti jarïya etw nawqanı bastalğalı beri osı awdanda jalpı soması 51 mlrd teñgeni quraytın 3313 ötiniş kelip tüsken. Al, Esil awdanınıñ äkimdigine 26 mlrd teñgeniñ 1164 ötinişi joldansa, Sarıarqa awdandıq komïssïyası da 15,4 mlrd teñgeniñ 2585 ötinişin qarap ülgergen.

Arnayı komïssïyanıñ şeşi­mimen turğın jaylar men kommercïyalıq nısandardı qosqanda, jalpı soması 92 mlrd teñgeni quraytın 18 311 nısanğa qatıstı ötiniş qaralğan. Bul ötinişterdiñ 2 973-i qanağattandırılıp, 30,9 mlrd teñgeniñ 6 494 nısanı zañdastırıldı. Bular­dıñ 996-sı – kom­mer­cïyalıq nısandar. Osı­lardıñ işinde 5 zañdı tulğa­nıñ qatısw ülesi 457,9 mıñ teñgeni quradı.

Sonday-aq, mülikti zañdastırw nawqanı bastaw alğalı beri qarjını jarïya etw boyınşa 286,5 mlrd teñge somasına 187 arnayı deklaracïya tapsırılğan. Tağı 8 mln 110 mıñ teñgeniñ qundı qağazdarı jarïya etildi.

Qarjı basqarması ma­man­­­­­darınıñ aytwınşa, qa­bıldanğan deklaracïyalar boyınşa kelip tüsken qarjılar ekinşi deñgeyli bankterde aşılğan ağımdıq esepşottarğa awdarılıp, zañdastırılıp jatır.

Jalpı munday akcïya elimizde osımen üşinşi märte ötkizilip otır. Onıñ alğaşqısı 2001 jıldıñ 14 şildesi men 14 tamızı aralığında «Qazaqstan Respwblïkası azamattarınıñ qarajatın zañdastırwğa oray raqımşılıq jasaw twralı» Zañına säykes jürgizilgen bolatın. Bir rettik zañdastırw nawqanı retinde ötkizilgen bul şarağa 3 mıñğa jwıq adam ötiniş berip, barlığı 480 mln dollar kölemindegi qarajat zañdastırıldı.

2006-2007 jıldarı aralı­ğında ekinşi ret ötkizilgen zañdastırwda tek aqşa ğana emes, sonımen qatar jıljımaytın jäne jıljımalı mülikterge de mümkindik berildi. Soğan säykes zañdastırw merzimi de birşama uzartılıp, bir jıldan astam waqıtqa sozıldı. «Mülikti zañdastırw boyınşa raqımşılıq jasaw twralı» Zañ normalarına säykes ötiniş berwşilerdiñ barlığı äkimşilik quqıq buzwşılığı men tärtip buzwşılığı üşin jawapkerşilikten bosatıldı. Bul jolı jalpı kölemi 844,7 mlrd teñgeniñ mülki zañdastırılğan bolatın.

Mamandar üşinşi ret öt­kizilip jatqan zañdastırw şarasınıñ aldıñğı eki naw­qanğa qarağanda birşama joğarı deñgeyde bolatının aytqan-tın. Eko­nomïkalıq zerttewler ïns­tïtwtı sarap­şıları 2,2 trln teñge köle­mindegi mülik jarïya eti­ledi dep joramal jasağan. Büginge deyin bul körsetkiştiñ jartısınan astamı orındalıp ta qoydı. «Osı orayda, barlığı 90 mıñnan astam jıljımaytın mülik anıqtalıp, zañdı jolmen tirkewge alındı. Qazaqstan terrïtorïya­sında mülki, aqşa, bağalı qağaz – barlığın qosqanda, barlığı 725,4 mlrd teñge zañdastırılsa, el aw­ma­ğınan tıs jerlerden kelip tüsken qarjı kölemi 4,63 mlrd teñgeni quradı. Bulardıñ sırtında 1,089,7 mlrd teñge somasındağı aqşa zañdastırıldı» dep atap ötti Qarjı mïnïstri Baqıt Sultanov.

Qalay bolğanda da, bul nawqan köleñkeli jolmen aqşa ta­­wıp, onısın zañdastıra almay jürgenderge jaqsı mümkindik berip otır. Eñ bastısı, qıl­mıstıq jawapkerşilikpen qutılıp, tınış uyıqtawğa mümkindik beredi. Äsirese, bul nawqannıñ şarapatı awıldı jerlerdegi ağayınğa öte qattı tïip otır. Kezinde türli sebeptermen jeke bïznes nısandarı men baspanaların, tağı basqa mülikterin tirkete almay qalğan turğındar op-oñay jolmen qujattarın räsimdep alıp jatır. «Nebäri eki-üş aydıñ işinde üyimdi zañdastırıp aldım. Eşqayda şapqılağan joqpın. Bärin äkimşilik qızmetkerleri özderi rettep berdi. Bul qarapayım halıq üşin jaqsı bastama boldı rasında» deydi Astana irgesindegi Qosşı awılınıñ turğını Edil Qwandıqov. Sonday-aq, zañdastırğan mülkin zañdı qılıp bïzneske salıp, eline payda äkelip, awıldastarın jumıspen qamtamasız etip otırğan käsipkerler de az emes.

«Soñğı kezderi turğındar tarapınan belsendilik artıp keledi. Mülikti jarïya etw akcïya­sı köpşilik üşin paydalı. Eñ bastısı, akcïya bir mülikti jarïya etw jäne zañdı aynalımğa şığarwğa mümkindigin beredi. Sonıñ işinde, bul aldımızda turğan jalpığa birdey deklaracïyalawdıñ engizilwine baylanıstı azamatqa mülkin eşqanday qorqınışsız jarïya etip alw quqığın beredi. Ekinşiden, şeteldegi mülikti jarïya etw kezinde alınatın on payız mölşerindegi alım memleket byudjetine tüsedi. Üşinşiden, swb'ekti qanday da bir jawapkerşilikterden bosatıladı», – deydi Almatı awdandıq Mülikti zañdastırw jönindegi komïssïyasınıñ hatşısı Ernar Qoşanov.

Bürkit NURASIL

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı