«Астана ақшамы»
Ел жүрегі – елорда шежіресі

Ұлт мүддесіне келгенде қаламгердің көбі үнсіз

Дулат ИСАБЕКОВ, жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың иегері

0 169

Мәдениет мәселесіне келгенде, меңіреу сияқты

– Дулат аға, қазақ жазушыларының ішінен шет тілдерге ең көп аударылған қаламгер – әуелі Олжас Сүлейменов екен де, екінші сіз екенсіз. Бірақ сіз бір басқосуда «менен де мықты қаламгерлер Әбіштер, Әбдіжәмілдер шет елдерге шықпай жатыр» деп өкініш білдірген екенсіз. Соның себебі неде? Неге қазақ әдебиетінің ең мықты өкілдерін шекарамыздың сыртына шығара алмай жатырмыз?


– Оның себебі белгілі ғой. Біздің мәдениет саласының басшылары қазақ әдебиеті мен мәдениетін шет елдерге танытпақ түгілі, шет елдерде өз күшімен шығып жатқан, Еуропа театрларында спектакльдері сахналанып, кітаптары жарық көріп жатқан қаламгерлерге де «қалай болып жатыр?» демейді ғой. Неше рет Лондон театры менің пьесаларымды сахналады, Англияда, басқа елдерде де кітаптарым жарық көріп жатты, қазақ жазушыларының ішінен бірінші болып шығып, Лордтар палатасында сөз сөйледім. Соған міз бағып жатыр ма? Лондон театры бізге келіп, Астанада қазақ жазушысының пьесасын ағылшын тілінде қойып жатқанында да, дұрыс мән бермеді ғой… Өзбектер болса, ұлттық өнері мен әдебиетінің көкжиегі кеңейіп жатқанына қуанып, өзбек жазушысының пьесасы бойынша спектакль қойған Лондон театрын бірден өз еліне шақыртып, сырнайлатып тұрып күтіп алып, ынтымақтас­тығын нығайта түсуші еді… Түсуші еді деймін ғой, солай болды да. Қайбір жылы Англияның театры Ташкентке келді. Театр режиссері өзбек еді. Актерлары арасында да өзбек ұлтының өкілдері бар. Сонда өнер мейрамына құтты болсын айтып, Ташкентке келгенде мен де барып қайттым. Сөйтіп, оңтүстіктегі басшылардың біреуіне қоңырау шалып: «Мына шетелдік қонақтарды сендер де шақырып алсаңдаршы, оларға көп нәрсенің керегі жоқ. Самарқанд пен Бұқараны ғана аралады Өзбекстанда. Олардың уақыттары да тығыз» дедім. Жеңіл дастархан жайып, күтіп алып, шығармашылық ұжымдар арасында бір байланыс орнауына дәнекер бола ма деп едім. Бірақ шақырмады… Жалпы, осындай немқұрайлылығы маған ұнамайды. Министрлердің біреуіне барып, «өзбек бауырларымыз былай істеп жатыр, біз де Лондон театрын шақырып, ең үздік қойы­лымдарымызды қойдырайық» десең, тыңдап отырып «иә» дейді де, сен кеткен соң қозғалмайды. «Лондонда қазақ жазушысының спектаклін қойып жатыр» десең, тағы да «ә» дейді де қояды. Меңіреу сияқты…
– Олардың түсінбейтініне, жетістіктеріңізге міз бақпайтынына қарап сіз өз ортамнан озып кеттім деп ойламайсыз ба? Өз еліңізден, өз өкіметіңізден тым ұзап кеткен жоқсыз ба?
– Қайдан білейін. Кейбіреулер мені осы жайында айтсам, «өкпешіл» деп айыптайды. Бірақ, барды бағалай білмеуіміз де біздің сана-сезіміміздің қандай екенін көрсететін шығар.
– Пьесаларыңыз Англия, Ресей сахналарында қойылып жатқанын айтып тұрып, өзіңізден мықтылардың сол елдерге жетпегеніне налыдыңыз ғой. Осындай кішіпейілдікті өзіңізден кейінгі жас қаламгерлердің бойынан көре аласыз ба?

– Білмеймін. Бірақ қазіргі жастардың бәрі сыйлыққа, марапатқа құмар. Бір кітап шығарып алады да, соны аспандатып көтеріп, жарнамалап, әйтеуір, бір атақ, сыйлық алғысы келіп тұрады. Сыйлыққа ұсынылу үшін асығып-үсігіп жоқтан бар жасап кітап шығарып жатқандарды да көрдік. Жастар өзінің есімінің астында «пәленше түгеншеев атындағы сыйлықтың лауреаты» деп жазғанды жақсы көре ме деймін. Ал өзінен қабілеті де, қасиеті де мың есе артық алдыңғы буындағы қаламгерлер сондай болды ма? Мұхтар Әуезов бірде-бір мақаласының астына жазушы, не драматург деген сөз жазбаған ғой. Одан жазушы өспесе, кеміген жоқ.

Қазір маған жас қаламгерлер шығарған кітаптарын әкеп береді, сосын «кітабымның тұсаукесеріне келіп, батаңызды беріп кетіңізші» деп шақырады. Бірақ олардың бәрін оқып шығу мүмкін емес. Әсіресе, менің жасымда.

Оқырман кітап-орманның ішінде адасып жүр

– Қазір өнердің қай саласын алсақ та, әуесқой шығармашылық иелерінің туындылары мен кәсіби өнер иелерінің туындылары мидай араласып жатыр. Талғам, деңгей, көзқарас, ұстаным алшақтығы өте үлкен. Таңдаудың осынша көп болғаны өнерді өсіре ме, қалай ойлайсыз?
– Бұрын тәуелсіздік алдық дегенде қуанып едік. Өйткені баспалар еркіндік алады, бұрынғыдай Үкіметтің айтқанын ғана шығаруды тоқтатады, халтуралар қалады, жақсы кітаптар ғана шығады деп үміттендік. Бірақ, керісінше болып шықты. Бізде не көп, баспа көп. Баспалар Алматыда, Астанада ғана емес, облыс, аудан орталықтарында да қаптап ашылған. Оларға ақшасын төлесең болды, не болса, соны шығарып береді. Ешқандай талабы, ұстанымы жоқ. Ал қаламгерлерге еркіндік берілген соң, жазғысы келгеннің бәрі ойына келгенін жазады. Тіпті трилогия жазатындар көбейіп бара жатыр. Ал трилогия жазатындай қазақта тақырып бар ма?
Бір 86-жылдың оқиғасынан трилогия жазғалы жүргендерді көрдім. Ол оқиға трилогия жазуға тұрарлық па? Енді тағы да трилогия жазамын деп жүргендер де бар. Мен реті келсе оларға: «Әй, қазақтың өзінде екі-ақ трилогия бар. Біреуі – Әуе­зовтің «Абай жолы» эпопеясы, екіншісі – Әбдіжәміл Нұрпейісовтың «Қан мен тер» романы. Ол шығармалардың екеуінің авторы да теңдессіз жазушылар. Әбден пісіп-жетілгенде жазған шығармаларын. Сонда қалай? Жап-жас болып сендердің бұл кездерің шабыттың шалқыған кезі ме, әлде бармақтан сорып тұрып, жоқтан бар жасап, жазғалы жүрсіңдер ме» деймін.
– Жалпы қазіргі кезде құлаш-құлаш роман жазу қажет пе? Оны оқитын адам табыла ма?
– Қазір, менің ойымша, кішкентай қағаз кітаптар, қалтаға салып қана жүретін кітаптар қажет. Автобуста немесе электричкада, пойызда, ұшақта оқитын кітаптар қажет. Басқаны оқып отыратын елдің уақыты жоқ. Қажет болып бара жатса, электронды кітаптарды ашып көре алады.
Көп кітаптың арасынан таза әдебиетті таңдап алу біздің оқушыларымызға оңай тимейді. Өйткені олардың жүйелеп, іріктеп алып отыратын уақыты жоқ. Күнкөріс қамымен жүр көбі. Солар «қане, кітап оқып көрейінші» деп анда-санда қолына бір кітап алғанда, қолына түскені нашар болып шығып жатса, әрине, одан кейін қайтып беттегісі келмей қалады. Ұсақ-түйек тақырып, кәкір-шүкір дүниелерді жазуға қаламгерлеріміз ұялса екен деймін. Ең таңдаулы, «осыны жазбасам болмайды» дейтін туындыларын жазса, сан қумай, сапа қуса, бәлкім, басқаша болар ма еді?!.
Бұрын Орталық комитеттің «Әдеби көркем сын туралы» деген қаулысы болған. Ол сынды дамыту үшін жасалған еді. Ал сын болмағаннан кейін әдебиет­тің ақ-қарасын ажыратып беретін мақалалар, зерттеу болмағаннан кейін жұрт қалың тұман ішінде адасады да, қалады. Орманда, кітап орманында адамды өсіретін, рухани байытатын жолдан адасады.
– Бұрын ақын-жазушылар жайлы оқығанда «елдің мұңын мұңдап, жоғын жоқтаған» деген тіркесті жиі кезіктіруші едік… Қазіргі қаламгерлер сол үдеде ме?
– Жазушылардың қоғамдық өмірге араласуы тым бәсеңдеп кетті. Бұрын жазушылардың аузынан шыққан сөз міндетті түрде жоғарыға жететін. Олардың айтқан орынды сыны түзеліп, реттелетін… Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында да билік сөзге құлақ асатын. Қазір әбден еттері үйреніп алған, «айта берсін» деп отыра береді. Маған кейде солар өздері ғана көретіндей етіп есіктерінің маңдайшасына «ит үреді, керуен көшеді» дегенді жазып қойған сияқты көрінеді.
Рас, алғашқы кезде қоғамдық пікір айтатын жазушылар болды. Әсіресе, Шерхан Мұртаза, Камал Смайылов секілді қаламгерлер жақсы жазып жүрді. Бәріміз де реті келгенде сөйлеп, өз пікірімізді білдіріп жүрдік. Жиындарда, басқосуларда өз ойын ірікпей айтқан қаламгерлердің сөздері баспасөзде жарияланып, олар теледидардан көрсетіліп, радиодан беріліп жататын. Сонда ел шығармаңды бірде оқып, бірде оқымас, ал бірақ сөзіңді тыңдайтын. Сол арқылы қаламгерлер де сәл елге сыйлы болған жайымыз болды. Ал қазір көбі үнсіз.
Кейде көшеде жүрсем, бейтаныс жастар ұшырасып қалып, «аға, сізбен суретке түсіп алайықшы» деп жатады. «Сіз шындықты айтасыз, жақсы айтасыз» деген сөздерінен олардың ішкі құрметін сезінемін. Бірақ менің ойымша, шындықты бәрі айтады, бірақ көбі асүйде айтатын сияқты. Сондықтан жастар жағы ел алдында тайсалмай сөйлейтіндерді аузынан тастамай, айтып жүретін болуы керек. «Оһ, Мұхтар Шаханов былай депті», «Дулат Исабеков былай депті», «Қабдеш Жұмаділов жақсы айтыпты» деп қуанып, айтып жүреді. Бірақ кейде сол турашыл тұлға деп жүрген адамының басына іс туа қалса, теріс айналып жүре беретіндер де бар. Мысалы, қарапайым халықтың өзі қазір Мұхтардан сырт айнала бастады. Неге? Шахановтың аты – Шаханов. Кезінде оның өлеңдері ауыздан-ауызға көшіп жүретін. Шәмшімен достығының өзі айтуға тұрарлық. Ал қазір оның есімін атағысы келмейді көбі. Шәмшімен достығы туралы да айтқызбайтын болды. Бұл қалай? «Бархатная репрессия» деген болады. Бұл сондай жағдай.
– Мұхтар Шахановпен араласып тұрасыз ба?
– Араласып тұрамын, сәлемім түзу. Бірақ ол да соңғы кездері шаршай бастаған сияқты. Адамға өмір бойы бір формада жүру қиын ғой. Уақыт өтеді. Уайым көбейеді… Қоғамның да жанға салған дерті бар. Бұрын айтып жүрген шындығын аяқасты айт­пай қалған кімге оңай тисін. Ол айтпағанда өз пікірінен айныған жоқ, жартасқа айта-айта шаршады. Оның да бала-шағасы бар… Ол да жетпіс алтыға келді қазір… Бұл жас та оңай емес.

«Тіршіліктегі» көкнәрді марихуана деп айыптады

– Сіз шындықты тіке айтатыныңызбен де ерекше тұлғасыз. Осы турашылдығыңыз талай қызметтен қағыпты деген әңгімелер естіген едім. Сол рас па?
– Бәрі болады ғой баста. Бірақ мен шындықты кейде айтпай-ақ қояйыншы деп ойлағанда, іштегі жын түртіп тұратын сияқты. Үнсіз қалуға шыдамай кетем. Маза бермеген нәрсені айтып, өз пікірімді білдіріп, содан соң барып тыныштанамын.
– Нақты сізге дайындап отыр­ған қызметке апармай қойған кездер болды ма?
– Ондай кез де өтті. Партиядан да шығаратын болды. Ол уақта партиядан шығу деген кәдімгідей уайым ғой. Ол партбилетке ғашықтығымнан емес. Партиядан шықсаң, сені ешқандай жауапты қызметке алмай қоятын, жәй қатардағы қызметкер, жұмысшы болып қаласың. Солай партиядан шығаратын болды. Ертең соңғы отырыс деді… Сол кезде мен қасымда жүрген адамдардың өзінің психологиясын жақсы біліп алдым. Ар жағы бөтен ниетті адамдар мұндайда бірден бұрылып шыға келеді екен. Негізі, партияда болудың маған қажеті жоқ, оның мүшелігінде жүрсем де, жүрмесем де – мен бәрібір жазушы болып қаламын ғой. Сол тұста мен репрессияға ұшыраған Бейімбеттерді, Мағжандарды көз алдыма елестеттім. Олар «халық жауы» болды, оларды талай жерде аяқтан шалып, өз замандастары сатып кеткенін білем ғой. Ал мен «бейбіт заманда көп болса партиядан шығып кетермін, оның несі бар» деп ойладым. Бірақ сонда көп адамның сәлемі өзгеріп шыға келгенін, қол алып амандасқанда да бетіңе тура қарай алмайтынын көрдім. «Осыдан аулақ жүрсем екен» деп жиналыста бөлек отыратынын көрдім, менің пәлем жұғып кетердей.
Содан кейін шығармашылығыма да қысым жасала бастады. Әсіресе, «Тіршілік» атты повесіме шүйліккендер пайда болды. Повестегі көкнәрді пленумда марихуана деп атады. Сөйтіп, «совет жазушыларының ішінде тұңғыш рет есірткіні насихаттаған жазушы» мен болып шықтым. Адамдар қандай пәле жапқыш келеді, иә! Тура репрессияда жүргендей болдым.
Бес жыл бойы менің кітабым басылмай қалды. Ешқандай баспа қабылдамай қойды… Сол істе мені қаралаған адамдар айналамда жүр қазір. Менің досым. Үлкен досым.
– Көзқарас кейін қалай қалпына келді?
– Орыстарда «кнут пен пряник» деген бар. Ол дегеніңіз – шыбыртқы, қамшы мен тәтті күлше. Бір жағы қамшы, бір жағы күлше. Менің кейінгі кітабымның жарыққа шығуы сол сияқты болды. Таяқтап-таяқтап барып, күлше ұстатқандай болды.
– Сонда қалай?
– Кітабым анау-мынау емес, Мәскеудегі «Советский писательден» бір-ақ шықты. Баспа директорының қабылдауына кіру үшін төрт күн күттім. Содан, қабылдаған соң, алдына кіре салып, барымды – зарымды айттым. Ол кезде біз «жас жазушы» аталатынбыз. Менімен сөйлескен соң, бас редактор бөлім бастықтарын шақырып алды да, мені тапсырды. Арызын тыңдаңыздар деді. Келген бөлім редакторларының бірі – Надежда Голосовская екен. Оның күйеуі Игорь Голосовский деген жазушы еді. Шығармаларын оқығаным бар. Соны айтып едім, ана кісі қуанып кетті: «Оның жазғанын онша ешкім оқымайды. Сіз оқиды екенсіз ғой» деді… Содан олар баспаға ұсынбақ болып қолжазбамды сұрады. Мен елге келген соң соңғы туындыларымды түгел аудартып, поштамен Мәскеуге салып жібердім. Салуын салсам да, шығара алмайды ғой деп ойлағам. Бірақ арада сегіз ай өткенде Надежда Голосовскаядан: «Дулат, сізді құттықтаймын. Жіберген қолжазбаңызды үш адам оқыған, үшеуі де мақтап пікір білдіріпті. Кітабыңыз баспаның жұмыс жоспарына алынды» деген хат келді. Негізі, кітап қолжазбасын үш адамға оқуға береді де, екеуі қарсы болса, шығармайтын. Ал екеуі қолдаса, көпшілік дауысты есепке алып, басуға рұқсат беруші еді. Осылайша 1979 жылы «Советский писатель» баспасынан менің шығармаларым «Отчий дом» деген атпен кітап болып шықты. Артынша «Литературная газета» кітап туралы көлемді мақала жазды. «Жас қазақ жазушысы Дулат Исабеков» деген атпен сол мақала жарық көрісімен қайтадан менің жолым ашылды. Баяғы менің есімімді аузына алғысы келмегендер қайтадан мақтап мақала шығара бастады… Міне, мұнда да сол мінез. Біреу сыналса, сүрінсе, жаппай теріс айналып, жоғары жақ мақтаса, жамырай қоштау деген осы.

«Абайлашы, қатты айтып қоймашы» дейтіндер болады

– Сіз жалпы басшылыққа, үлкен қызметтер атқаруға қабілетті адамсыз ғой. Өткір мінезіңіз, турашылдығыңыз болмаса, үлкен қызметтерде отыратын мүмкіндігіңіз болды. Бірақ… сіздің мінезіңіз сізге кейде таяқ болып тиді, үндемей, айтқанға көніп, барға төзіп жүре алмағаныңыз қызметтен қақты. Сондай жағдайда «мен шындық қумай тыныш жүрсем, отбасым жақсы өмір сүріп, шалқып отырар еді-ау» деп өзіңізді отбасыңыздың алдында кінәлі сезінген кездеріңіз болған жоқ па?
– Жоқ. Ондай болған емес. Олай болмайтыны, отбасым, әйелім Нұрғайша қай кезде де жақсы түсінді мені. Қайта әлгіндей жағдай болып, сәл қабағымды кірбің шалса: «әй, не істейсің соны. Партиядан шықсаң, сен жазушы болмай қаласың ба. Қайта тыныш, өз-өзіңмен жүріп жаза бермейсің бе?» дейтін.
Жазушы өмірінің қандай болмағы жартылай жан жарына да байланысты. Қасыңда жүрген адамың қажет кезде сені қанаттандырып отырса, өзіңді қор санап, еңсеңді түсіруге жол бермесе, сен өзіңнің ұстанған бағытыңның дұрыс екеніне күмәнданып, қинала бастасаң, оған күйіп-пісудің қажеті жоқ екенін айтып, түсіндіріп, сені жігерлендіретін болса, сен өнімді жұмыс жасайсың. Туғандарыңның қолдауы, демеуі және уақыт сенің көңіліңді бәрібір емдейді.
– Жасы үлкен туыстарыңыздың арасында: «Әй, Дулат! Қатты-қатты айтып жатырсың. Ел бар, жұрт бар дегендей, ертең басыңа таяқ тиіп жүрмей ме» дейтіндер бар шығар? Мұндай сөзді, туған-туыстарыңыздың алаңдаушылығын өмір бойы естіп келе жатқан шығарсыз?
– Әрине, ондай болады ғой. Көрген сайын «артық бірдеңе айтып қоймашы» деп тартқылап отыратындар туғандарымның ішінде де бар. Әсіресе, үлкендер сөйтетін. Ал қазір үйімде сондай әңгіме айтыла бастаса, ұлым: «енді ол шындықты папам айтпағанда, кім айтады» деп, маған қолдау білдіреді. Немерелерім де солай.
– Өзіңізге тартқан екен ғой.
– Иә. Кейде сол немереме басқалар: «әй, балам, біз атаңа тыныш жүр дегенде атаңды қорғап отырған жоқпыз. Ол асарын асап, жасарын жасады. Оның турашылдығының зияны саған тиюі мүмкін» дейді екен. Сонда немерем «Адам біреуге сеніп өмір сүрмейді, өзіне сеніп өмір сүреді. Сол секілді маған да атамның шыншылдығынан зиян болуы мүмкін емес. Ал бірдеңе болып жатса, шет елге кетіп, қыз­мет етемін» дейтін көрінеді. Ол жап-жақсы маман. Мақалаларын, өз объектісін талдағандары керемет, өте сауатты. Мен оның ақылына, біліміне, мінезіндегі азаматтығына сенемін. Сол немерелерім қолдап отырғаннан кейін өзімнің айтып жүргенім дұрыс екенін сеземін.

Жетпістен кейін шығарма жазудың өзі де алмағайып

– Бұрын бір сұхбатыңызда «кейін 50-ден асқан соң тек шығармашылықпен айналысамын» дегенді айтыпсыз.
– Кеңес өкіметі тұсында сөйдедім. Өйткені заман жайлы еді, солай тұрады деп ойладық. Жазуымызға жағдай болады, бағалайды деп ойладық. Егер ол кезде жеті томдығың, Мәскеу­ден төрт томдығың шықса, миллионер болар едің. Ол кітап шығаруыңа да, өмір сүруіңе де толық жететін еді. Балалардың оқуы тегін болатын ол кезде. Содан басқа не керек, үйде отырып алып шығарма жазар едім деп ойладым. Ал қазір… Жетпіс­тен асқаннан кейін адам сәл жалтақтау болады екен өзі. Алды-артыңа қарағыштайсың… Александр Блоктың: «Мы знаем Пушкина – человека, Пушкина – друга монархии, Пушкина – друга декабристов. Все это бледнеет перед одним: Пушкин – поэт» деген сөзі бар еді ғой. Біз даурықпа халықпыз ба деймін. Жоқтан өзгені сөз қылуға, түймедейді түйе­дей қылуға, «анау қайда, мынау қайда» деп, айғайлауға әуеспіз бе деймін. Ал елге қажет шындықты айтуға келгенде, үндемейміз.
– Сонымен, аға, қазір әдеби шығарма жазып жүрсіз бе?
– Драматургия жөнінде оқулық жазып жатырмын. Бұрын ауызша оқыған лекциямның бәрін қазір дайын оқулық қылып түсіріп жатырмын.
Кейде басыңа әртүрлі ойлар келе береді ағылып. Неміс жазушысы Томас Манның «адамның миы ұятсыз» дегені бар еді. Қарап отырсаң, адамның ойы адамның өзіне бағынбай жұмыс істейді екен. Өз ырқыңа бағынбайтын нәрселер, небір нәрселер миға келіп, кете береді ғой… Ол саған бағынбайды. Тіпті, кейде өзің ұяласың. Өз-өзіңе күдікпен қарайтының содан. Кейде шақшадай басыңа келген миың жан-жаққа шашырап, жинай алмай отыратын кездерің де болады. Жетпіс-сексеннен әрі қарай шығарма жазудың өзі де алмағайып шығар деп ойлаймын.
– Ол неден? Адам сезімге тарыла ма? Ойы тарыла ма?
– Адамның өзінің бойындағы қажыр-қайрат шығармаға түсіп отырады ғой. Бұл да жаңа диванның пружинасы сияқты. Ескіргеннен кейін пружина босайды ғой. Одан кейін шабыт деген – асау ат қой, секірмейтін жерде секіріп қалады. Оны мінген де оңай емес. Ойламаған жерде ат аяғы сүрініп, жараланып қалуың мүмкін. Қазір көп алаңдайсың. Басыңа келген ойды шиыршық атқан күйінше қағазға түсіре аласың ба – соны ойлайсың. Қазір жазу бұрынғыға қарағанда қиындап кеткен сияқты. Кейде бір сөз білмейтін адамға ұқсап отырасың. Өзіңе өзіңнің талабың күшеюі, талғамыңның өсуі шығар, мүмкін. Мына сөйлем дұрыс емес деп, сызып тастап, одан да көркем етіп жазғың келеді. Сәуле ме, нұр ма, шұғыла ма – қайсысын алған дұрыс деп, отырасың. Орыста бір каша деген сөз болса, біздің қазақта сол быламықтың өзінің алты синонимі бар. Бұл қиындық тудырады екен. Таңдап отырасың ұзақ…
– Соңғы рет қашан рахаттанып шығарма жаздыңыз?
– Соңғы жазған пьесам «Жүз жылдық махаббат», соны рахаттанып жаздым. Оны 2012 жылы жаздым. Содан бері ештеңе жазған жоқпын. Аударма, тағы басқа шартты жұмыстар істедім.
– Сіздің шығармашылығы­ңыз­ға қатысты алда қандай жаңалық күтуге болады?
– Былтыр аудармашылар «Қарғын» романын француз тіліне аударуға сұраған. Кім аударады, ол қалай шығады деп келіспеген едім. Биыл рұқсатымды бердім. Қолға алып отыр­ғандар французшаға, сосын ағылшын тіліне аудармақшы. Одан кейін ағылшыншаға аударуға «Тіршілікті» де емес, «Сүйекшіні» де емес, «Ертегі елінде» деген шығармамды беруім мүмкін. Өйткені өзіме сол ұнайды. Патшалардың өмірі жайлы жалпыға арналған заманауи ертегі. Спектакль болып бірнеше театрда қойылған. Соны аударып, Голливудқа берейікші, кино болып шығады деп отырғандар бар. Ондағы оқиға желісі тура біздің Қазақстанның өміріне ұқсайды.

Әңгімелескен
Нәзира БАЙЫРБЕК

Пікір жазу

Почтаңыз жарияланбайды