«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

TİZE BÜGİLMEY, AYAQTAN QALSAÑIZ…

Elordada tek qana bir ğılımï-zerttew ïnstïtwtında tize-bwın artrozı boyınşa ayına 30 ota jasaladı eken. Osı künge deyin üş mıñnan asa äyel kezekte tur. Jalpı, tize awrwı tek qazaqtıñ äyelderine tän sïyaqtı. Alpıstı alqımdağannan ayaqtarın basa almay, jetpiske kelgende tizesi bügilmey jürelep qaladı. «Nege aldımen tizeden qaladı?» degen suraqtıñ sebebin Ortopedïya jäne travmatologïya ğılımï-zerttew ïnstïtwtınıñ №3 ortopedïya böliminiñ däriger-ordïnatorı Bekjan Süleymenovten surap bilgen edik. «Awrwdıñ naqtı bir sebebi joq, biraq oğan jetkizetin birneşe alğışarttarı bar. Sonıñ bas­tısı – äyelder egde tartıp, gormonaldı özgerister bastalğanda tize-bwını özgeriske uşıraydı. Odan basqa artıq salmaq, awır jumıs nemese ayaqtan jaraqat alsa da tize üşin qawipti faktor bolıp sanaladı.

0 87

Artroz – ayaq süyeginiñ şemirşekteri müjilip, jiliktiñ bası bir-birine üykelgennen qajalıp, qalıptı formasınıñ buzılwı. Ol egde äyelderdiñ 80-85 payızında kezdesedi. Adamnıñ san süyeginiñ tömen böligi men ortan jiliktiñ tizege bekigen qos süyektiñ ortasında bwındardıñ qozğalısın ustap turatın suyıqtıq boladı. Jıldan-jılğa ol da tozıp, awır salmaqtan bir jağına qaray ığısıp, şemirşek jalañaştanıp qaladı. Ustap turğan suyıqtıq bolmağannan keyin şemirşek qajala bastaydı. Tize awrwı ayaqqa tügel berilip, otırıp-turğan sayın sır­qırap, küşeye tüsedi. Awrwdıñ alğaşqı kezeñinde, yağnï küş-qwatı barında buğan asa män bermeydi. Äri munıñ özi de ömirge qawipti emes. Alayda waqıt öte kele adam ayaqtan qalıp, ömir sapasın qïındatadı. Kesel kewlep, üşinşi kezeñine ötkende ota jasaydı. Bwınğa ïm­plantat salıp, ayaqtardıñ tüzw basw bïomehanïkasın qal­pına keltiredi. Bul – 1-1,5 sağatqa sozılatın kürdeli operacïya. Üş ay ötkende barlıq kör­setkişteri jaqsı bolğanda ğana qalpına keledi. Burındarı munday ädis qoldanılmaytın. Süyek artrozında tizege qosılıp turğan eki süyektiñ basın tegistep kesip, jalğap qoyatın. Ol kezde tize bügilmeytin. Ötken ğasırdıñ 80-jıldarı medïcïnada joğarı tehnologïyalıq ädis­ter men tizeni awıstıratın qajetti materïaldar oylap tabılıp, keñirek qoldanıla bastadı. Bizdiñ därigerler Resey, Germanïya barıp, täjirïbe almasw arqılı oqıp üyrenip, onday otanı özimizde jasawğa mümkindik twdı.
Bul öte kürdeli ota ekeni joğarıda aytıldı. Sätti şıqqan künniñ özinde arağa bes-altı jıl salıp qayta isinip, iriñdep ketetini de kezdesedi. Sol üşin awrwdıñ aldın alğan abzal. Tize awıra bastağannan emhanadağı travmatolog-ortopedke tekserilip, awrwdıñ neden bolğanın anıqtaw qajet. Balşıqtıñ emi jaqsı kömektesedi, jılına eki ret stacïonarda jatıp emdelwge boladı. Onda türli «hondro», yağnï şemirşek degen sözden şıqqan, osı toptağı därilerdi belgileydi. Bular şemirşekti qorğaydı, qabınw üderisin tejeydi. Odan bölek, awrwdıñ wıtın basatın däriler bar. Äyelder menopaw­za bastalğanda endokrïnologqa qaralıp, öz densawlığınıñ körsetkişterin anıqtap alğan jön. Eger qannıñ quramın anıqtap, gormondardıñ deñgeyin turaqtı ustasa, bul kesel aynalıp ötwi mümkin. Biraq ayta keteyik, eger artroz bastalsa, onı toqtatw qïın.
Tize sır bergennen emdik jattığwlardıñ paydası köp. Eger kümän bolsa, emhanadağı reabïlïtolog-därigerge körinip, tïisti jattığwlarğa maşıqtanıp, ayaqtıñ bulşıq etterin sawıqtırwdı jïi qaytalap, kündelikti ädetke aynaldırğan jön. Jattığwdıñ eñ qarapayım türi – şalqasınan jatıp eki ayağın velosïped aydağanday aynaldırwı tïis. Skandïnavïyalıq jüris te kömektesedi. Büginde şetelde, äsirese Qıtayda halıq emderi dep tizeni tesip, qanın şığarıp, tağı da basqa em jasap keletinderi bar. Waqıt öte odan da jeñildik bolmay, aldımızğa kelip jatadı. Durısı – nawqas twralı aqparat alıp, onı emdewdiñ jolın öz därigerlerimizden surap-bilip alğan abzal.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı