«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Telearnalar ulttı tärbïeley ala ma?

0 139

Qazirgi jahandanw zamanında közi aşıq, kökiregi oyaw halıqtıñ qañqw äñgime men jalañ uranğa ere bermeytini anıq. Alayda ult tärbïesine aralasatın, tipti onı quraytın faktorlardıñ qalay jumıs istep jatqandığımen eşkimniñ şarwası joq.

Ol faktorlardıñ tizimin gazet-jwrnal, telearnalar, radïo­bağdarlamalar, tipti bir kişigirim habarlamalar, jarnamalardan bastap Ükimet jumısına deyin jalğastırwğa boladı. YAğnï jwrnalïsterdiñ, özderin törtinşi bïlik ökilderi sanaytındardıñ, ult tärbïesinde atqaratın röli bayqalmasa da, äserin tïgize­tini sözsiz. Ökinişke qaray, qan­şalıqtı mañızdı ispen aynalısıp jürgenderin sezinbey, sınğa uşırap jürgen äriptesterimiz az emes. Basqa faktorlardı bılay qoyıp, kögildir ekrannıñ arğı jağı sur dïvandağı bergi jaqtağılardı qalay tärbïelep otır? 1980 jıldardıñ basında «Jürekten qozğayıq», «Parız ben qarız», «Qawışw» sïyaqtı joğarı bağalanğan bağdarlamalar şığarmasa da, uqsap bağıp jür­gender bar ma? Şını kerek, qazirgi tañda sawattı mamandar tapşı. Tek jwrnalïstïkada emes, basqa salalarda da dïplom jay ğana qağazğa aynalğanı bärine mälim.
Bir qazaqşası joq mwl'tfïl'm, kïnofïl'm, şeteldik arnalardan bölek, qazaq awdïtorïyasına belgili 6 arnanı saralap köreyik.
Latın älipbïine tolıqtay bolmasa da, köşwdi bastap ketken – «Ulttıq arna». Salmaqtı, nağız ult tärbïeleytin mädenïettiñ ülgisi. Alayda osınşa qawqarlı arnanıñ sawattı telejwrnalïst tappay, änşilerge tizgindi bergeni qınjıltadı. Bul joqtıñ qası emes, bul – reytïng. Äri halıq sol adamdardı körgisi keledi. YAğnï halıqtıñ sawatınıñ tömendigi – bul bölek mäsele. Ult tärbïesi bïzneske aynalğan şaqta, ärïne, eş redaktordıñ sawattı mätinder men salmaqtı oymen aynalısatın waqıtı da, qulqı da joq.
Ne degenmen, favorït bolıp turğan «Habar» men «Qazaqstanğa» jañalıqtar jağınan tağar min joq şığar. Tek «Habar» arnasınıñ mına bir habarlaması äbden oylandıradı. Estwimizşe, 2 mln teñ­ge qarajatıñ bolsa, stwdïyanı bir ayğa jalğa alıp, qalağan bağdarlamañdı tüsiresiñ, «Habar» körsetedi eken. Biz biletin kommercïyalıq arnalardıñ qatarına tağı birewi qosılğanı ma? Sonday stwdïyanı jalğa alatındardıñ qatarında – Qaraqat pen Qıdıräliniñ «Benefïs şowı».
Änşiler demekşi, olarğa tipti bölek «Gäkkw» degen ädemi atpen arna aşıldı. Änşi Meyram­bek Bespaevtıñ «Juldızben suh­bat» bağdarlamasında bergen suh­batında: «Bastapqıda «Gäkkw» dep ädemi at qoyıp, «töl önerimizdi damıtamız, qudiretin paş etemiz» dep änşi bitkenniñ bärin jïnadı, keyin arzan bir dünïege aynalıp ketti. Reytïng, jarnama jïnalğannan keyin bolmaytın klïpter, sapasız änder, aşıq-şaşıq kïingen bïşilerdi körsetip ketti» degen bolatın. YAğnï halıqtıñ qızıqtaw men ösektewge jetip otırğan sanası arqılı keybir adamdar aqşa jasap, kün körip otır degen söz.
Ult tärbïesinde tejegiş bolıp, reytïngi asqaqtap turğan «Evrazïya birinşi» arnasındağı «Qalawlım» bağdarlamasın aytpay ketsek, özimizge sın bolar. Bilwimizşe, bağ­darlama ujımınıñ negizgi böligi, redaktorlar – türik mamandarı. Türkïyada sınğa uşırap, jabılıp, endi bıltırğı jazdan beri bir jıl körsetilgen bağdarlamanıñ birinşi bölimi jaqında ğana ayaqtaldı. Maqsattarı – qız-jigitterdi ta­bıs­tırw bolsa da, 3 sağattıq rea­lïtï-şowdıñ közi soqır, qulağı kereñderdiñ özderi de qanşama qundılıqtıñ ayaqqa taptap jat­qanın biledi. Bağdarlamadağı qazaq tiliniñ qorlanwı, qızdardıñ awzınan balağat estip, töbelesti körip, Qaraqat pen Qıdıräliniñ «Benefïs şowı» men «Gäkkwdegi» änderdi tıñdap otıra bergiñ keledi eriksiz.
Köpke topıraq şaşpaymız, «Dara jol», «Kelbet», «Qare­ket», «Parasat maydanı», «Mäsele» sındı sawattı äri ult mäselelerin köteretin bağdar­lamalar bar.
Qazaqtıñ ultın tärbïelewge bilimi de, nïeti de, küşi de, sawatı da jetedi, tek qoğam men BAQ-ta tilek pen qajettilik tapşılaw sïyaqtı. Halıqtıñ bolaşağımen oynaw şow emes.

Rayhan BALTABAY,
äl-Farabï atındağı Qazaq ulttıq wnïversïtetiniñ stwdenti

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı