«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

TAKSÏ MÄDENÏETİ NEGE SIN KÖTERMEY TUR?

Atı älemge tanılıp, erke Esildiñ jağasında boy kötergen säwletti de, däwletti elordamız Nur-Sultan qalasında küni büginge deyin taksï qızmetiniñ mädenïeti sın kötermey tur. Taksï qızmetinde jürgenderdiñ boyınan kişipeyildik kişilik emes, menmendik pen turpayılıq esip turatının aytpağannıñ özinde betke basar basqa da kemşilikteri jeterlik.

0 13

Negizi, taksï degenimizdiñ özi taksometrdiñ körsetwi boyınşa aqı ustap, jo­lawşı tasımal­dawğa ar­nal­ğan avtokölik degen uğımdı bildiredi. Ayta ketw kerek, taksï  ayaq astınan  kezdeysoq payda bola qal­ğan qızmet türi emes. Onıñ tarïhı tım äride jatır. Alğaşqı taksï 1903 jılı Londonda, keyin 1907 jılı Peterbwrgte payda bolğan.  Demek, ejelden halıqqa qızmet jasap kele jatqan kölik jüyesiniñ köne türi. Alayda, osınaw tamırı tereñge ketken taksï qız­metiniñ mädenïetin osı waqıtqa deyin nätïjeli beleske şığarıp, damıta almay otırğanımız şımbayğa batadı.

Jalpı, kez kelgen memleket üşin halıqtıñ, eldiñ müddesi birinşi orında turwı tïis. Öyt­keni, halıqqa qızmet etw degen adamzattıñ kemeldenwine, oy-örisiniñ keñeyuine ülken äser etedi. Sol sebepti de burındarı «Halıqqa qızmet – abıroylı mindet» degen qağïdanı bekem ustanıp, sapalı jumıs istep qana qoymay, jolaw­şılardıñ suranısın qanağattandırıp, iltïpatına bölenip otıratın. Taksï qızmetkerleri öz isine jawapkerşilikpen qarap, uqıptı jüretin. Degenmen, bas şaharımızda taksï qızmeti mülde mardımsız dep aytwğa bolmas.

Mäselen, bügingi tañda elordamızda taksï qız­metimen aynalısatın «TAXI ZHeBe», «Arwna Trans», «Orda Trans Servis»,  «Arna Medïa», «SB Group Astana», «Taksomotornaya kompanïya taksï», «Blyuz», «KingWay», Taksï «KingWay» JŞS-i sïyaqtı barlığı 21 kompanïya tirkelgen eken. Kerek deseñiz, qorşağan ortanıñ lastanwınıñ 53 payızı kölikke tïesili ekendigi eskerilip, ekologïyalıq tazalıqtı saqtaw maqsatında  ekologïyalıq otınmen jüretin kölikterge arnalğan iri taksï parki  aşıldı.  Söytip, Nur-Sultanğa kelimdi-ketimdi kisi­lerge qoğamdıq qızmettiñ zamanawï türi usınılıp,   «Astana Mobility» jobasınıñ ayasında  «Eko Taksï» qızmeti dünïege kelip, qaltqısız jumıs jasap jatır.

Bul jobanı kezinde Elbasınıñ özi  qoldap, taksoparktiñ alğaşqı jolawşısı atanğanına jurtşılıq kwä bolğan. Bul jobanı iske asırw – «EKSPO – 2017» halıqaralıq körmesin ötkizwge qala ïnfraqurılımın dayarlawdağı alğaşqı qadamdardıñ biri ekeni de aytılğan edi. Kerek deseñiz, 2017 jıldıñ 12 säwirinde taksï avtomobïl'deriniñ jaña eskïzi jäne jürgizw­şilerdiñ formalıq kïim ülgisi de bekitilip, halıqqa usınıldı. Ökinişke qaray, büginde sol taksï qız­metiniñ kïim ülgisin qoldanıp jürgenderdi şıraqpen  izdeseñ­ de tappaysıñ.

Sonımen qatar QR «Avtomobïl' köligi twralı» Zañına säykes,  jolaw­şı­lar tasımalımen aynalı­satın­dardıñ taksomotor salonında, taksometr men baqılaw-kassalıq apparatı bolwı mindettelgen. Tipti, erejege säykes, taksï qız­metindegi avtokölikterdiñ tüsi  birkelki bolıp, kö­likter kündelikti tehnïkalıq baqılawdan, al jürgizwşiler medïcïnalıq tekseristen ötwi  qajet. Desek te, bul talaptar tek qağaz jüzinde ğana qalıp otırğanı ras.

Alayda, bizdiñ bügingi köterip otırğan mäsele mülde bölek. YAğnï, «bul än burınğı ännen özgerek» desek boladı. Elordamızda taksï qızmetiniñ  mädenïetin qalay qalıptas­tırğan jön? Jasıratını joq, Nur-Sultanğa täwligine mıñdağan jolawşı kelip, ketip jatadı. Olardıñ köbisi taksï qızmetine jüginedi. Eñ aldımen,  bas şahardağı  taksï qızmetine bağa beretin şeteldik qonaqtar.  Biraq, vokzalğa, äwejayğa kelgen adam  taksï ustawğa jüreksinip qalatını da anıq. Öyt­keni, elordalıq taksïsterdiñ sanasın tek  «aqşa» ğana jawlağan desek artıq aytqandıq emes. Äbden aqşağa qunıqqandığı sonşalıq tayaq tastam jerge «äkesiniñ qunın» suraydı. Bağanı üş-tört ese ösirip, aşqaraq, toyımsızdığın körsetedi. Oyına kelgen, aqılğa sıyımsız bağanı aytadı. Osındayda  «Halıqtıñ ömiri mädenïetti  ömir sürwdiñ  män-mağınasına aynalğanda ğana adamdar rwhanï tirekke taban tireydi» zerdeli sözdiñ ömirşeñdigine köz jetkizgendey bolamız.

«Biz «Nur-Sultan qalasınıñ Kölik jäne jol-kölik ïnfra­qurılımın damıtw» basqarmasına habarlasıp män-jaydı bilmek boldıq. Olardıñ aytwınşa, Nur-Sultanda taksï qızmetimen aynalısatın 21 kompanïyada nebäri 766 kölik bar eken. Bul azdıq etedi. Qalanı tolıqqandı qamtamasız etw üşin 1500-dey maşïna qajet. Sol sebepti bäsekelestik joq, – deydi Basqarmanıñ jolawşılar tasımalın uyımdas­tırw jäne baqılaw böliminiñ basşısı Bawırjan Taybergenov.

Jol jürw bağasında da bir izdilik joq. Bağanı rettewge äkim­diktegi «Kölik jäne jol-kölik ïnfraqurılımın damıtw» bas­qarmasınıñ  quzırı jürmeytin körinedi. Sondıqtan är taksï kompanïyası «özi bï, özi qoja» qağïdasın ustanıp kele jatqanğa uqsaydı.

Sonda deymin-aw, taksï kompanïyalarınıñ  bassızdığın kim qurıqtaydı? Vokzalda, äwejayda, qala işindegi iri sawda orındarında taksïdiñ arnayı turağı joq. Vokzal, äwejay mañındağı közboyaw­şılıq üşin jasalğan turaqta zañdı taksï qızmeti  turğanı­men jolawşını taksometr men baqılaw-kassalıq apparatı boyınşa mingizbeydi, jol aqısın jürgizwşi özi bekitedi.

«Körmeyin desem közim bar» demekşi, jaqında äwejaydan taksï qızmetine jüginwge twra keldi. Sodan bir taksïge otır­ğanım sol edi, otırıp ülgermesten birden taksometrin qosıp bir mıñ teñgeni urıp jiberdi. Bul da jügensizdiktiñ körinisi demeske amalıñ joq. Aytıp-aytpay ne kerek, burınğı Keñes odağı kezindegi taksïlerde är şaqırım 20 tïınğa teñ bolatın. Tutınwşığa qızmet körsetw mädenïetiniñ deñgeyi de öte joğarı edi. Qalay desek te, bügingi jağdayımız köñilge qonımdı tirlik emes.

Ayta-ayta awız talsa da, jawırdı jaba toqwğa bolmaydı. Qoğamdıq kölik taksïdiñ qızmet körsetw mädenïetin qadağalawdı tez qolğa alğan jön. Tırnaq astınan kir iz­dew­den awlaqpız. Bul mäselege,  tez arada tosqawıl qoyıp, arnayı taksï turaqtarın aşıp, jol aqısın bir jüyege keltirse nur üstine nur. İri megapolïsqa aynalıp kele jatqan  Nur-Sultan qalası­nıñ bir şetinen ekinşi şetine jetw oñay emes. Osı jäytti eskerip kün tärtibiniñ «küyip turğan» mäselesin şeşw kerek. Nur-Sultan jäy qatardağı qala emes, elimizdiñ jüregi, häm astanası. Munda şeteldikter kün qurğatpay kelip jatadı. Sol sebepti, taksï qızmetindegi beybas­taqtıqtı jönge salar kez kelgen sïyaqtı.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı