«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Swdağı plastïkten – sw jaña kïim

älem qanday eko- trendterdi qoldaydı?

0 60

Tabïğatqa qamqorlıq soñğı jıldarı sänge aynalwda. Buğan älemniñ tükpir-tükpirinde tanımal bolıp jatqan eko-trendter dälel.

 

 

Bostandıqtağı tawıqtıñ jumırtqası qımbat

Büginde batıstıñ biraz memleketinde dükendegi azıq-tüliktiñ eki türi bar. Mäselen, Ulıbrïtanïyada jürgeniñizde jumırtqa satıp alğıñız keldi delik. Plas­tïk qorapqa salınğan on jumırt­qa nebäri 1,5 fwnt sterlïng turadı. Sonıñ däl janındağı sörede odan eki ese qımbat basqa jumırtqanıñ türi bar. Sırtqı qorabı qağazdan jasalğan, al işindegi jumırtqa organïkalıq. Bul degenimiz – sol jumırtqanı tapqan tawıq tek tabïğï önimmen qorektengen, oğan sebepsizden sebepsiz antïbïotïkter egilmegen, sonımen qosa basqa tawıqtarday tor işinde emes, keñ awlada jürgen degen söz. Bir qızığı, Unilever kompanïyası 5 eldiñ 20 mıñ turğınına jürgizgen zerttewde respondentterdiñ üşten biri bağası qımbat bolsa da, qorşağan ortağa zïyanı tïmeytin önimderdi tañdaytının aytqan.

Sırtqı qorabı joq swsabın

Keyingi kezderi älemdik brendterdiñ köbisi öz öndirisinde plas­tïk qoldanısın neğurlım azaytwğa tırıswda. Coca Cola men Procter & Gamble kompanïya­ları 2025 jılğa deyin bir rettik plastïk bötelkelerinen birjola qutılwğa wäde berdi. Qazirdiñ özinde bul brendter tabïğattı qorğaw jolındağı qadamdarın bastap ketken. Mısalı, bizdiñ Qazaqstanda Coca-Cola Icecek kompanïyası öndiretin Bonaqua swsındarınıñ bötelkeleri tım ju­qa ekenin bayqağan bolarsız? Qayta öñdew procesin jeñildetw üşin kompanïya osınday iske köşken.
Bulardan bölek, kosme­tïkalıq tawarlardı da ­sırtqı qaptamasız şı­ğarw beleñ alwda. Solardıñ biri – Lush fïrması qattı swsabın türlerin eşqanday oramasız öndirip jatır. Johnson&Johnson kompanïyasınıñ statïs­tïkasına süyensek, jıl sayın amerïkalıqtardıñ özi 552 mïllïon swsabın bötelkesin qoqısqa laqtıradı eken.

Bötelkeden tigilgen krossovka

Tabïğatqa janaşırlıq kïim men ayaq kïim brendteri arasında da bayqaladı. Germanïya­lıq Adidas bıltır yogamen aynalıswğa arnalğan kollekcïya­sın muhïtqa tastalğan plas­tïkterdi qayta öñdew arqılı jasap şığardı. Bas-ayağı 42 önimnen turatın bul kollekcïya quramında qısqa top, bomber, şolaq şalbar, sömke, krossovka sïyaqtı zattar bar. Krossovkanıñ är jubı üşin 11 plastïk bötelke jumsalğan. Amerïkalıq The North Face brendi de öziniñ ThermoBall Eco attı kürtelerin tigerde tabïğï materïaldıñ ornına qayta öñdeletin plastïk talşıqtarın qoldanğan.
Sonday-aq soñğı waqıtta kïim-keşekti jalğa berw ürdisi de damıp keledi. Jıl sayın şamamen 11 mln 793 mıñ 400 kelidey kïim-keşek qoqıs jäşigine tastaladı. Al olardıñ basım böligi äli de kïyuge jaramdı jağdayda. Sizdiñ endi kïgiñiz kelmeytin jeydeñiz basqa birewge unap qalwı mümkin ğoy. Osı mäseleni eskergen entw­zïastar Tulerie sekildi sayttardı jarıqqa şığardı. Atalğan sayt arqılı olar orınsız konsyumerïzmge tosqawıl qoyudı maqsat etedi.
Eko-trendterdi qol­daw­­dan qazaq­standıqtar da qalısar emes. Äsirese, jastar jağı bul qubılıs­tı asqan qı­zığwşı­lıq­pen qabıldawda. Sonıñ bir däleli retinde jwırda Nazarbaev wnïversïtetinde ötken Green Week («Jasıl apta») jobasın aytwğa boladı. Bul is-şara ayasında stwdentter eko-debattarda söz söylep, tabïğat jaylı derekti fïl'mder tamaşalap, vegetarïandıq tamaqtar järmeñkesin jasap, qoqıstı surıptaw boyınşa şeberlik sınıptarına qatısıp, ploggïng arqılı Bwrabay aymağın qaldıqtardan tazaladı.
AQŞ-tıñ Qazaqstandağı elşiligi uyımdas­tırıp jatqan 21 Days of Green («21 jasıl kün») jobası da otandıq jastar arasında jaqsı tanımal. Bul jarıstıñ şartı bo­yınşa qatıswşılarğa älewmettik jeli arqılı kün sayın tapsırmalar beriledi. Olardıñ qatarında dükenge öz sömkeñ­men barw, pestïcïdsiz ösirilgen önimderdi qoldaw maqsatında usqınsız jemis-jïdek satıp alw, elektr energïyasın ünemdew üşin kirdi maşïnada salqın sw rejïminde jww, bir kün boyı etsiz tamaqtanw sekildi tapsırmalar bar.

Qağaz paket problemanı şeşpeydi

«Tayaqtıñ eki uşı boladı» demekşi, jappay sänge aynalğan eko-trendter keyde tabïğattı qorğaw­dıñ ornına zalalın tï­gizip jatatın kezderi de joq emes. Mısalı, qa­zir polïetïlen pakettiñ ornına qağaz paketti usı­natın dükender tabï­ğat­qa orasan zïyan keltirip jatqanınan habarsız. Däl osınıñ kesirinen bıltır Morrison attı brïtanïyalıq swpermarketter jelisi eldegi Tabïğattı qorğaw agenttigi tarapınan ülken sınğa uşıradı. Bul uyım ökilderiniñ aytwınşa, tutınwşılar polïetïlen paketti birneşe qaytara qoldana aladı, al qağaz paket tez jırtılıp qalatındıqtan, onı bir-aq ret qana paydalanadı. Säykesinşe adam dükenge är barğan sayın jaña paket alwğa mäjbür. Bul planetadağı qoqıs kölemin odan äri köbeytpese azaytpaytını aqïqat. Munımen qatar, qağaz paket öndirisiniñ beleñ alwı ağaştardıñ da köp kesilwine äkeledi.
Osı orayda eco-friendly (tabïğatqa janaşır) ter­mïniniñ şınayı mağınasın qoğam äli de tolıqtay tüsinbegenin köremiz. Eko-trendte bolw degenimiz – üyiñdegi barlıq polï­etïlen paketti laqtırıp tastap, qoldan dorba tigip alw degen söz emes. Kerisinşe, jaña dorbağa materïal jumsamay, sol polïetïlen paketterdi meylinşe köbirek keregiñe jaratsañ, qorşağan ortağa nağız qamqorlıq, mine, sol!

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı