«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Şilde. Qayda şomılamız?

0 129

Şildeniñ şiliñgir ıstığı men tamızdıñ tamıljığan künderinde turğındar özen men kölderdi jağalaytını belgili. Şomılw mawsımında elordalıqtar men qala qonaqtarı qay jerlerge swğa tüsip, demaladı? Astana mañındağı qay özen-kölder qawipsiz? Qanday jağajaylar jaylı? ­Osı suraqtarğa jawap izdep körelik.

Ruqsat etilgen üş jağajay bar

Elordada swğa tüswge ruqsat etilgen üş jağajay ğana bar. Üşewi de aqılı. Onıñ birinşisi – Astana sayabağındağı jağajay. Ol Esil awdanı, Turan köşesinde ornalasqan. Bul qalalıq jağajay sağat 10.00-20.30 aralığında qızmet körsetedi. 16 jasqa tolmağan jetkinşekterge eresektermen ğana kirwge ruqsat. Qayıqqa mingen 5 qutqarwşı jağajaydağı qawipsizdikke jawaptı. Kirw qunı eresekter üşin – 500 teñge, 16 jasqa deyingi balalarğa – 200 teñge. Zeynetkerlerge, mektep jasına deyingi büldirşinderge, mümkindigi şektewli azamattarğa kirw tegin. Swğa tüsip şıqqannan keyin demalwşılar altı kabïnalı sebezgi (dwş) turğan jerge barıp, şayına aladı. Er adamdar men äyelderge bölek. Aşıq aspan astında ayaq-qol jwwğa arnalğan orın da bar. Köleñke bolsın dep jağada 40-qa jwıq künşatır qoyılıptı. Kïim awıstıratın bölme de qarastırılıptı. Fwtbol, voleybol oynaytın sporttıq alañ da demalwşılar quzırında.
Ekinşi ruqsat etilgen jağajay Esil özeni boyındağı «Trï Peskarya» qonaq üy keşeniniñ awmağınan orın tepken. Mekenjayı: Sarıarqa awdanındağı Köktal turğın alabı, Eñlik-Kebek köşesi, 11. Al üşinşisi – Esil özeni bo­yındağı «Stolïçnıy dvor» demalıs ornı awmağındağı jağajay. Mekenjayı: Almatı awdanı, Küygenjar turğın alabı, Ataqonıs köşesi, 20B.
Astana qalasınıñ TJD lïkvïdacïya böliminiñ basşısı Eldor Rayımbekovtiñ aytwınşa, jaqında qala awmağınan törtinşi jağajay aşılmaq. Biraq bul jağajaylar mïllïon turğını bar megapolïs üşin tım jetkiliksiz. Sondıqtan jağdayı barlar şetelge barıp demalwğa äwes.

Jekemenşik basseynder jetip artıladı

Sonımen qatar qala işinde Lily spa-ortalığı, Sky Beach Club, Rixos Wellness & Spa jäne «Oazïs» jağajay klwbı sïyaqtı jekemenşik ïeliktegi demalıs orındarı, basseyn, jağajaylar jetip artıladı. Mısalı, ortalıq sayabaqtağı «Oazïs» jağajay klwbı – aşıq aspan astında, taza awada şomılwğa arnalğan Astanadağı birden-bir basseyn. Ornalasqan jeri tïimdi bolğandıqtan, munda kelwşiler qatarı qalıñ. Atalmış keşende üş basseyn qarastırılıptı. Onıñ birinşisi kişkentay büldirşinderge arnalğan, tereñdigi – 20 sm. Al ülken balalarğa arnalğan ekinşi basseynniñ tereñdigi 1,5 metr bolsa, eresekterge arnalğan basseyn tereñdigi – 2,5 metr. Bir waqıtta bul jerge 200 adamğa deyin sıyadı eken. Seysenbi-jeksenbi künderi sağat 12:00-20:00 aralığında, al düysenbi küni sağat 10:00-nan 20:00-ge deyin qızmet körsetiledi. Kirw bïletiniñ qunı eresekter üşin 5000-7000 tg bolsa, 3-ten 12 jasqa deyingi balalarğa – 3000-4000 teñge. Al 3 jasqa deyingi büldirşinderge kirw tegin. Kelwşilerge şezlongtar, matrastar, sülgiler jäne ürlemeli döñgelekter tegin usınıladı (Mekenjayı: «Astana» sayabağı, Turan dañğılı, 8/1a). Al Sığanaq köşesi, 27 mekenjayında ornalasqan Lily spa-ortalığınıñ esigi kelwşiler üşin aptanıñ jeti küninde de sağat 07:00-den 23:00-ge deyin aşıq. Munda 2 balalar basseyni qarastırılğan. Kirw bïletiniñ qunı eresekter üşin 4000-6000 teñge, al balalarğa 2000-3000 teñge (4-ten 13 jasqa deyin, 3 jasqa deyingi balalarğa kirw tegin) turadı. Halat, sülgiler jïıntığı sïyaqtı şomılwğa arnalğan zattar jäne şezlong tegin beriledi. Düysenbi-jeksenbi künderi sağat 10:00- 21:00 aralığında jumıs isteytin Turan dañğılı, 37 mekenjayındağı Sky Beach Club-qa kirw bağası eresekterge 10-12 mıñ teñge bolsa, balalarğa – 6 mıñ teñge. Al 5 jasqa deyingi balalarğa kirw tegin. Atalmış oyın-sawıq keşeni kelwşilerdi, äsirese, Mal'dïv araldarınıñ ekzotïkalıq jılı qumımen qızıqtıradı desedi. Munda klwbtıq kartalar jüyesi de jumıs isteydi. (3 ayğa – 120000 teñge; 6 ayğa – 180000 teñge; 1 jılğa – 300000 teñge). Sol jağalawdağı D.Qonaev köşesi, 7 mekenjayınan orın tepken Rixos Wellness & Spa kelwşilerdi aptanıñ barlıq künderi tañğı 07:00 men tüngi 23:00-deyin qabıldaydı. Kirw bağası eresekterge – 15000, balalarğa – 7000 teñge. 4 jasqa deyingi balalarğa kirw tegin.
Sonımen qatar, qala irgesindegi «Çïstıe prwdı», «Altın qır­ğawıl» («Zolotoy fazan»), «Beybarıs», «Balqarağay» sïyaqtı jäne basqa da şïpajaylarğa, demalıs orındarına baratındar qatarı az emes. Älbette, bul orındardıñ barlığında da janğa jaylı jağday jasalğan. Biraq onıñ bäri aqılı bolğandıqtan, onı birewdiñ qaltası köterer, al aylığı şaylığına jetpey jürgen ortanqol azamattardıñ şaması kele bermeydi. Sondıqtan olar şomılwğa arnalğan tegin jerlerdi qarastıradı.

Qala irgesindegi özen-kölder

Astananıñ aynalasında Sarıoba, Sileti, Tuz, Mıqtıköl sïyaqtı özen-kölder bar. Biraq olardıñ atın estigenmen, jolın bilmeytinder köp. Äri keybiriniñ jolı oydım-oydım.
Mısalı, Sarıoba köli ülken jäne kişi bolıp ekige bölinedi eken. Demalwşılardıñ basım böligi ülkenine qaray ağılatın körinedi. Al Ülken Sarıoba köline Qarağandı tas jolı arqılı barwğa boladı. Qaşıqtığı – 85 şaqırım. «Ülken Sarıoba köliniñ jağalawında qamıs öspeydi. Aynalası qum. Ortasına qaray köl tereñdey beredi. Swğa tüswşiler sonı eskerwleri kerek. Ünemi añızaq jel esip turatındıqtan, jïnalmalı şatırlardı, üyşikterdi alıp barğan durıs. Sonday-aq, öziñizben birge masağa qarsı jaqpa maydı alwdı umıtıp ketpeñiz» deydi demalwşılar.
Al Aqmola oblısı, Şortandı awdanındağı Bektaw awıldıq okrwginde ornalasqan Mıqtıköl awılı 2006 jılğa deyin «Barışevka» dep atalıptı. Astana – Kökşetaw tas jolı arqılı 90 şaqırımnan asa joldı artqa tastasañız, dittegen jeriñizge jetesiz. Joldıñ sapası jaqsı bolğandıqtan, bir sağatta jetwge bolatının aytadı demalwşılar. Aptap ıstıqta da mup-muzday bolıp turatın Mıqtıköldiñ uzındığı – 1,5 km, eni – 500 m, kölemi – 2,04 mln m3, ortaşa tereñdigi – 12 m.
Sileti – Sarıarqanıñ Ertis alabındağı özen. Al bul özenge Astanadan Ereymentaw jolı arqılı barwğa boladı. Sol sïyaqtı Astanadan 40-45 şaqırım ğana qaşıqtıqta ornalasqan Sarıköl awılındağı Tuz köliniñ emdik qasïeti bar körinedi. Biraq bul köldiñ swınıñ quramın mamandar äli anıqtamaptı.
Twrïzm ïndwstrïyası komïtetiniñ mälimetine süyensek, Astana irgesindegi awıldardağı twrïzmdi damıtw maqsatında biraz jobanıñ josparı jasalğan eken. Mısalı, Talapker, Qoyandı, Novoïşïmovka, Şalqar, Qosşı, Sofïevka jäne Qoyandı awıldıq okrwgterinde demalıs orındarı, jağajaylar salınbaq. Sonıñ işinde aldağı jıldarı salınatın Keñbïdayıq sw qoyması tağı bar. Esteriñizge salsaq, Memleket basşısı Nursultan Nazarbaev ötken jılı 28 mawsımda Awılşarwaşılığı mïnïstrligi Sw reswrstar komïtetiniñ törağası Ïslam Äbişevti qabıldağanda oğan Astana mañındağı sw qoymaları men kölderdiñ twrïstik älewetin arttırw twralı tapsırma bergen. «Keñbïdayıq sw qoyması qalağa jaqın ornalasqan. Bul jer elorda turğındarı demalatın orındardıñ birine aynalwğa tïis. Onda jağajay jasap, demalıs orındarın salw kerek» degen bolatın Memleket basşısı. Bul turğıda Awılşarwaşılığı mïnïstrligi baspasöz qızmeti mamandarınıñ mälimetinşe, respwblïkalıq byudjetten atalmış sw qoymasınıñ tehnïkalıq-ekonomïkalıq negizdemelerin äzirlewge 40 mln teñge bölinipti. Memlekettik satıp alw konkwrsı räsimderiniñ qorıtındısı boyınşa jeñimpaz atanğan «YUpïter» JŞS bul jumıstı jıl soñına deyin ayaqtawdı josparlap otır eken. Al keler jılı Keñbïdayıq sw qoymasın salwğa arnalğan jobalaw-smetalıq qujattaması äzirlenbek. Qazirgi kezde 7 mıñ gektardı quraytın alañda Şalqar költaban swarw jüyesi ornalasqan. Ol osı waqıtqa deyin Aqmola oblısı Celïnograd awdanınıñ 4 eldi mekeni turğındarınıñ jeke menşik maldarına azıq dayındaytın şabındıq retinde paydalanılıp kelipti. Al jospar boyınşa 2020-2021 jıldarı munda qurılıs jumıstarı tolıqtay ayaqtalıp, bul jer zamanawï demalıs ornına aynalmaq.

«Şomılwğa bolmaydı!» degen belgini sındırmañız!

Biraq qala irgesindegi özen-kölderge de bükil qala jurtşılığınıñ ayağı jete bermeydi. Sondıqtan olar ruqsat etilmegen sw arnalarına şomılwğa mäjbür. Sonıñ saldarınan swğa ketip, ölim quşıp jatqandar da joq emes. Mısalı, şomılw mawsımı bastalğalı beri Astana boyınşa 15 adam swğa ağıp ketip, jan tapsırğan. Onıñ 9-ı Prïgorodnıy turğın alabınıñ turğındarı bolsa, 7-ewi – kämelet jasına tolmağan balalar. Osığan oray Astana qalası Tötenşe jağdaylar departamentiniñ mamandarı «Nura-Esil» sw arnasına reyd jasap, turğındarğa tüsindirw jumıstarın jürgizdi.
Mamandardıñ aytwınşa, TJD qızmetkerleri osı awmaqta turatın mektep oqwşıları men ata-analarına tüsindirw jumıs­tarın jürgizgenimen, balalar ruqsat etilmegen jerlerde swğa tüswin jalğastırwda. Mundağı balalar öliminiñ 70 payızı ata-analardıñ salğırttığı saldarınan bolıp otırğanın aytadı olar. «Şomılwğa bolmaydı» degen jazwı bar arnayı taqtayşalardı turğındar ünemi sındırıp, swğa batırıp jiberetin körinedi. Bülingen belgilerdi qalpına keltirip otıratın qutqarwşılar tıyım salınğan jerlerde adamdardıñ şomılmawın qayıqpen jürip te qadağalaydı eken. Sol sïyaqtı sırttan baqılaytın eriktiler de tartılıptı. Degenmen sonda da kisi ölimi tolastar emes. Bul turğıda qutqarwşılar turğındarğa erejeni qatañ saqtawğa şaqırıp, är üyge paraqşalar taratıp, tüsindirme jumıstarın jürgizwde. Budan bılay şomılwğa ruqsat etilmegen jabayı jağajaylardı qatañ baqılawğa alğan qutqarwşılar men tärtip saqşıları zañ buzwşılardı qolğa tüsirse, 2-4 AEK mölşerinde ayıppul salınatının aytadı. Alayda turğındardıñ da buğan öz wäjderi bar.
– Mundağı sayajaylarda balalardıñ oynawına eş jağday qarastırılmağan. Balalar awlası joq. Olardıñ ata-anaları jumısta bolğanda, özderi küni boyı ne isterlerin bilmey, köşe kezip jüredi. Sodan ke­yin ıstıqta amalsızdan swğa şomılwğa baradı. Balıq awlaydı. Öytkeni olardıñ basqa aynalısatın isteri joq, – deydi Prïgorodnıy turğın alabınıñ turğını Baqıtgül Nısanbaeva.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı