«استانا اقشامى»
ەل جۇرەگى – ەلوردا شەجىرەسى

«ساباڭا تۇسىرەتىن» ساۋىق

كرەش-رۋم ترەندى استاناعا دا جەتتى

0 221

ەگەر الدەنەگە زىعىردانىڭىز قايناپ، بويىڭىزدى دەپرەسسيا دەندەپ، انە-مىنە جارىلۋعا شاق جۇرسەڭىز، استانادا ءسىز باراتىن ءبىر جەر بار. «Razlom» دەپ اتالاتىن كرەش-رۋم – قالاداعى اشۋلانشاق ادامدارعا ارنالعان ازىرگە جالعىز ورىن.

اشۋىڭىزدى باسۋ 300 دوللار تۇرا ما؟

كرەش-رۋم تەرمينى اعىلشىننىڭ «crash» (قيرات، ويراندا) جانە «room» (بولمە) سوزدەرىنىڭ تىركەسۋىنەن تۋعان. ونى كەيبىر ەلدەردە «wrecking club»، «break room»، «anger room»، «rage room» دەپ تە اتايدى. بىراق ءبارىنىڭ دە بەرەتىن ماعىناسى ءبىر: ادامدار الگى جەرگە كەلىپ، اينالاسىنداعى زاتتاردى قيراتۋ ارقىلى اگرەسسياسىن شىعارادى.
مۇنداي ساۋىق ءتۇرى ەڭ العاش رەت 2008 جىلى توكيودا پايدا بولىپتى. سودان كەيىن جەر-جەردە تانىمال بولا باستاعان. قازىر اقش-تىڭ وزىندە 100-دەن اسا كرەش-رۋم بار ەكەن. كىرۋ قۇنى ءار جاقتا ءارتۇرلى. مىسالى، مەريلەندتەگىسى 15 دوللار تۇرادى: وندا سىندىراتىن زاتتاردى ءوزىڭىز الا باراسىز. سارايىڭىزداعى شاڭ باسىپ تۇرعان تەلەديدار، ىستەن شىققان پرينتەر، كونەرگەن ىدىس-اياق ءدال وسى تۇستا كادەڭىزگە جارايدى. ال لوس-اندجەلەستەگى كرەش-رۋمعا جولىڭىز ءتۇسىپ، 300 دوللار تولەسەڭىز، بۇزىپ-قيراتۋ ءۇشىن سىزگە مەكەمە تاراپىنان 100-گە تارتا تەحنيكا مەن جيھاز بەرىلەدى.

سپورت پەن ساياسات تا جۇيكەنى جۇقارتادى

ادامداردى كرەش-رۋمعا كەلۋگە يتەرمەلەيتىن سەبەپتەردىڭ قاتارىندا تۇرمىستىق جانە قىزمەتتەگى پروبلەمالارمەن بىرگە سپورتتاعى جانكۇيەرلىك كەسىرىنەن تۋاتىن سترەسس تە بار كورىنەدى. اتلانتاداعى وسىنداي عيماراتتىڭ باسشىسى مەلاني ماكلين CNN جۋرناليسىنە بەرگەن سۇحباتىندا 2017 جىلى Super Bowl LI ويىنىنان كەيىن اشۋعا بۋلىققان «Falcons» فاناتتارىنىڭ كوپتەپ كەلگەنىن جازادى. «ولار توم برەديدىڭ سۋرەتى مەن «Patriots» كومانداسىنىڭ لوگوسىن الىپ كەلىپ، پارشا-پارشاسىن شىعاردى» دەيدى مەلاني. سونداي-اق سوڭعى ۋاقىتتاعى ساياسي ماسەلەلەردى دە جۇرتشىلىق جۇرەگىنە جاقىن قابىلدايتىن سياقتى. ولاي دەيتىنىمىز، 2016 جىلى اقش-تاعى پرەزيدەنت سايلاۋى كەزىندە ادامدار كرەش-رۋمعا كىرۋگە ۇزىن-سونار كەزەككە تۇرعان. ولار عيمارات ىشىنە قويىلعان دونالد ترامپ پەن حيلاري كلينتوننىڭ مانەكەندەرىن اياماي جۇلمالاپ، اشۋلارىن وسىلايشا باسقان.

استاناداعى كرەش-رۋمدا نە بار؟

ەلوردادا كرەش-رۋم اشۋ يدەيا­سى جاس كاسىپكەر سىرىم سىزدىقوۆقا جاپونياعا سايا­حاتى كەزىندە كەلىپتى. «جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءبىر كيوسك­كە اقشا تولەپ كىرىپ، ءىشىن­دەگى بۇكىل زاتتاردى سىن­دى­رىپ جاتقانىن العاش كورگەنىمدە، قاتتى تاڭعالدىم. سويتسەم، ولار ءوز سترەستەرىن وسىلايشا شىعارادى ەكەن. سوڭعى ۋاقىتتا ءارتۇرلى تۇر­مىس­تىق نە جۇمىستاعى پروبلەمالاردىڭ كەسىرىنەن ادامدار پسيحولوگيالىق تۇرعىدا قاتتى شارشايدى. ەندەشە وسىنداي كرەش-رۋم اشىپ، ولاردىڭ ءسال دە بولسا جامان ەنەرگيادان قۇتىلۋىنا نەگە كومەكتەسپەس­كە؟!» دەيدى ول.
بۇل ورتالىق ءۇش بولمەدەن تۇرادى. بىرىنشىسىندە – 6000 تەڭگەلىك «light پاكەت»، ەكىنشىسىندە – 8000 تەڭگەلىك «medium پاكەت»، ال ءۇشىنشى بولمەدە 9000 تەڭگەلىك «hard پاكەت» تاريفتەرىنىڭ زاتتارى قويىلعان. باعاسىنا قاراي سىزگە قيراتىپ-سىندىرۋعا بەرىلەتىن دۇنيەلەردىڭ دە سانى وسە تۇسەدى. ماسەلەن، الدەنەگە قاتتى اشۋلانىپ، تەرىڭىزگە سىيماي تۇرساڭىز، «hard پاكەتتى» تاڭداپ، تەلەديدار، ونىڭ استىنا قوياتىن شىنى تۇعىر، تارەلكە، بوكال، بانكا، ستاقان، ۇستەل، اۆتوموبيل شيناسى، سپورتتىق گرۋشا سەكىلدى دۇنيەلەردىڭ تاس-تالقانىن شىعارىپ، قيراتىپ تاستاۋىڭىزعا رۇقسات. ايتپاقشى، بولمەگە كىرەر الدىندا سىزگە توقپاق، كۋۆالدا، بالعا جانە سۇيمەن سياقتى قارۋلار ۇسىنىلادى. مۇنىمەن قوسا، قاۋىپسىزدىك ماقساتىندا ۇستىڭىزگە اق ارناۋلى جۇمىس كيىمى، قولىڭىزعا قولعاپ، كوزىڭىزگە كوزاينەك كيگىزەدى.
سىرىمنىڭ ايتۋىنشا، كرەش-رۋم اشىلعان ەكى ايدان بەرى مۇندا 60 شاقتى كىسى كەلىپتى. استانالىقتاردىڭ جاڭا ورىنعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ بىرتىندەپ ارتىپ بارا جاتقانىن ونىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى اككاۋنتىنا قالدىرىلعان پىكىرلەردەن بايقاۋعا بولادى. مىسالى، اسەم ەسىمدى ينتەرنەت قولدانۋشىسى «بولمەدە بار داۋىسىڭمەن ايقاۋلاۋعا دا بولادى دەپسىزدەر. ولاي ەتسەك، ءبىزدىڭ داۋىسىمىزدى كورشى بولمەدەگىلەر ەستي الماي ما؟» دەپ جازسا، جاندوس اتتى جىگىت «مەرەكە كۇندەرى دە جۇمىس ىستەيسىزدەر مە؟» دەپ سۇراپتى. سوعان قاراعاندا، ىشتەگى اگرەسسيانى شىعارۋعا قۇلىقتى ادامداردىڭ شىنىمەن از بولماعانى ما؟! ال بۇل جولدىڭ ولاردىڭ اشۋىن باسۋدا كومەگى قانشالىقتى كۇشتى؟

اگرەسسيانى اگرەسسيامەن شىعارۋ زيان

ەستەرىڭىزدە بولسا، «ادەمى ايەل» فيلمىندە ەدۆارد رولىندەگى ريچارد گيردىڭ ۆيۆياندى ويناعان دجۋليا روبەرتسكە ايتاتىن ءسوزى بار. «مەن اكەمە قاتىستى اشۋىمدى ءتۇسىنىپ، ونى داۋىستاپ مو­­يىنداۋىما بەس جىل ۋاقىت كەتتى» دەيدى سوندا الگى كەيىپكەر. كەيبىرەۋلەر ەدۆارد سەكىلدى ادامداردىڭ جا­ڭاعىداي كرەش-رۋمدارعا بارۋىن قولداۋى مۇمكىن. الايدا پسيحولوگيا سالاسىنىڭ ماماندارى بۇل ءادىستىڭ ونشالىقتى جەمىستى ەمەس ەكەنىن ايتادى. چيكاگوداعى Anger Management Education مەكتەبىنىڭ نەگىزىن سالۋشى، 40 جىلدىق پسيحولوگتىق تاجىريبەسى بار بەرنارد گولدەن:
– 1970 جىلدارى بوبو قۋىر­شاقتارىن ۇرۋ نەمەسە جاستىقتى قابىرعاعا سوققىلاۋ سەكىلدى تاسىلدەر تەراپيا بارىسىندا كەڭىنەن قولدانىلدى. مۇنداي ارەكەت ارقىلى پاتسيەنتتەرگە اشۋىن سىرتقا شى­­عارۋعا كومەكتەسۋ كوزدەلدى. بىراق كەيىنىرەك ونىڭ ءتيىمسىز ەكەنى انىقتالدى. ويتكەنى ادام ءبىر ارەكەتتى قايتالاپ ىستەي بەرسە، ونىڭ ميى سول نارسەلەردى كەلەسىدە دە جاساعانىن قالاپ، ناتيجەسىندە سوعان اپاراتىن جولداردى ىزدەۋمەن بولادى. ياعني ادام ءار اشۋلانعان سايىن اگرەسسيا­سىن جاڭاعىداي جولدارمەن شىعاراتىن بولسا، سول ارەكەتتى كەلەسىدە دە قايتالاۋ ءۇشىن ءجيى اشۋلانا بەرەدى، – دەيدى.
دەمەك، كرەش-رۋمدارعا بارىپ، بولمەنىڭ استان-كەستەڭىن شىعارساڭىز، ءبىر ساتكە جەڭىلدەپ قالۋىڭىز مۇمكىن. ەسەسىنە ءسىزدىڭ اشۋلانشاقتىق ادەتىڭىز مۇنىمەن باسىلمايدى، كەرىسىنشە، ۇدەي تۇسەدى. ونىڭ ورنىنا تىنىشتىقتا جالعىز ويلانىپ، ءوز ەموتسياڭىزدىڭ تۇبىنە ءۇڭىلىپ نە بولماسا مەديتاتسيا جاساعانىڭىز الدەقايدا پايدالىراق.
سوندىقتان «قيراتۋعا ارنالعان بولمەلەرگە» جاي عانا دوسىڭىزبەن بىرگە ويىن-ساۋىق رەتىندە نەمەسە جاڭا نارسەنى بايقاپ كورۋ ءۇشىن بارساڭىز بولادى. ال اشۋىڭىزدى باسۋعا جاردەمدەسەتىن باسقاشا جول ىزدەگەنىڭىز ءجون سەكىلدى.

 

 

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى