«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Qala kelbeti qalay özgeredi?

0 121

Aldağı 30 jılda qazaqtıñ tör qalasınıñ tür-kelbeti qalay özgeredi? Osınday sawal astanalıqtar men elorda turğındarın ärqaşan qızıqtıratını anıq. Osığan oray, memleket basşısınıñ tapsırmasımen qala äkimdigi astananı damıtwdıñ 2050 jılğa deyingi strategïyasın äzirlewge kiristi. Bul strategïyanıñ maqsatı – astananı jañaşıl adamdardı, talanttardı, jastardı, twrïster men şetel ïnvestorların qızıqtıratın oñtaylı ortalıqqa aynaldırw. Bas qalanıñ ajarın aşıp, bedelin bïiktetetin keremet jobalardıñ biri – lrt qurılısı.

Jaña strategïya jazda jarïyalanadı

«Elordanı damıtw mäselelerin Memleket basşısı turaqtı baqılawda ustaydı. Prezïdent jarïyalağan jaña maqsattar men mindetterge säykes, qalanı uzaqmerzimdik damıtw josparına tüzetwler engizwimiz kerek. Sol sebepten biz Astananı 2050 jılğa deyingi damıtw strategïyasın äzirlewge kiristik. Bul qujattıñ jobasın qala turğındarımen kelisip, dayındaymız» dep mälimdedi Astana äkimi Baqıt Sultanov qala aktïvimen ötkizgen jïında.
Qala basşısı qazirgi tañda adamzat üşin bastı sın-qaterlerdiñ biri – qarqındı wrbandalw procesiniñ jürip jatqanına toqtaldı. Onıñ aytwınşa, qazirgi qalalar jahandıq jäne jergilikti qurılımdıq transformacïyalardıñ şeşwşi ala­ñına aynalıp baradı. «BUU-nıñ boljamı boyınşa 2050 jıldarı älemdegi qalalarda adam­zattıñ 70 payızı ömir süredi, qazirgi kezde bul körsetkiş 54 payızğa jetti. Astana – ülken demografïyalıq älewetke ïe mïllïon turğını bar qala. 2030 jılğa qaray qala halqınıñ sanı 2 mïllïon adamğa jetedi degen boljam bar, al 2050 jılı 3 mïllïonnan asadı» dedi elorda äkimi.
Ol Memleket basşısınıñ Astananı jañaşıl adamdardı, talanttardı, jastardı, sonday-aq twrïster men şetel ïnvestorların qızıqtıratın negizgi ortalıqqa aynaldırw mindetin qoyğanın atap ötti. Eñ bastısı, zamanawï wrbanïstik şeşimderdi, qala qurılısına qajetti jaña ïdeyalardı paydalanw waqıttıñ talabı ekenine ekpin tüsirdi. Äkimniñ aytwınşa, elordanı jahandıq qala retinde damıtwdı birneşe negizgi bağıttar boyınşa jürgizw josparlanğan.
– Birinşi bağıt – adamdıq kapïtaldı damıtw. Talanttı adamdardı tartw men ustap turw üşin qalalıq ortanı barınşa tartımdı jäne turğındarğa jaylı etwimiz kerek. Eñ aldımen bul – qoljetimdi jäne sapalı turğın üy, qawipsiz qoğamdıq kölik, bilim berw men densawlıq saqtaw salasınıñ qızmetterin joğarı deñgeyge jetkizw, qoğamdıq qawipsizdik.
Ekinşi bağıt – qalanıñ ja­ñaşıl ekonomïkası. Memleket basşısı Astananı «aqıldı» jäne izgi nïetti qalağa, tartımdı twrïstik ortalıqqa aynaldırwğa erekşe köñil bölip keledi. Buğan qonaqjaylıq ahwaldı qalıptas­tırw, halıq pen twrïster üşin qalalıq qızmet körsetw salaların jaqsartw jatadı. Astana jahandıq sawda ağındarınıñ habına, elimizdegi eñ iri tutınw narığına jäne şeşwşi köliktik-logïstïkalıq torapqa aynalwı tïis. Öytkeni budan qala qazınasına qosımşa salıq tüsedi.
Üşinşi bağıt – qala qurılısın josparlaw. Bul jerde qala salwdı josparlaw strategïyasınıñ jaña formatı jöninde äñgime bolıp otır. Osı maqsatta biz Astananıñ 2035 jılğa deyingi damw josparın dayındawğa kiristik. Josparlawdıñ jaña formatı ïnvestorlarğa elordanı damıtwdıñ basım ba­ğıttarın naqtı, däl tüsinwge mümkindik beredi. Munday qadam bas qalanıñ ïnvestïcïyalıq tartımdılığın arttıra tüsedi, – dep sözin jalğadı qala äkimi.
Ol sonday-aq «Astana» halıq­aralıq qarjı ortalığınıñ öz jumısın bastawı elordada jaña zamanawï tehnologïyalardı damıtwğa, FinTech jobalardı jüzege asırwğa barınşa qolaylı jağdaylar twğızwğa, iskerlik twrïzmdi örkendetwge zor mümkindik beretinine toqtaldı. Baqıt Sultanov qalanı damıtw strategïyası jay ğana «qurğaq» byurokratïyalıq jospar emes, müddelilik tanıtqan taraptar – qala turğındarı, käsipkerler, halıqaralıq jäne otandıq sarapşılardıñ oy-pikirin eskere otırıp dayındalatın «qoğamdıq» qujat bolatının qadap ayttı. «Biz qoğamdıq tıñdaw ötkizemiz. Sol jerde öz qalasınıñ tağdırına bey-jay qaramaytın kez kelgen adam elordanı damıtwğa qatıstı öziniñ usınıstarın jetkizedi. Sonday pikirtalastardı tämamdağan soñ, 6 şilde – qala küni merekesi qarsañında biz jaña strategïyanı astanalıqtarğa jäne qonaqtarğa tanıstıramız. Bul strategïya, bir jağınan, biz üşin bolaşaqtıñ bağdarı; ekinşi jağınan, alğa qoyılğan mindetterdi oydağıday atqarwğa naqtı nusqaw bolmaq» dep mälimdedi qala basşısı.

Servïstik kelisimder byudjetti jeñildetedi

2019 jılı Astananıñ byudjeti 425,9 mlrd-tan asa teñgeni quraydı, sonıñ işinde damw byudjeti – 160 mlrd teñge. Baqıt Sultanov öziniñ bayandamasında elorda äkimdigi öz jumısına engizgen jaña bastamalarğa da nazar awdardı.
– Jergilikti byudjetke tüsetin salmaqtı jeñildetw üşin biz naqtı şığındardan operacïya­lıq şığındarğa köştik. Atap aytqanda, servïstik kelisimderdi belsendi türde engizip jatırmız. Munday qadam qızmet türleriniñ orındalw sapasın arttırıp, qız­met türleriniñ qunın tömendetw arqılı byudjetti ünemdewge jol aşadı. Osı maqsatta memlekettik-jekemenşik äriptestik mehanïzmi arqılı 2018-2019 jıldarı jüzege asırılatın 37 jobanıñ tizimin jasadıq. Onıñ işinde tamaqtandırwdı uyımdastırw, tasımaldaw qızmeti, densawlıq saqtaw salasındağı ilespe qız­metter, otbasılıq-därigerlik ambwlatorïyalar aşw, memlekettik mekemelerdiñ jïhaz qorına jarıq berw qızmeti bar. Büginge deyin birneşe kelisimşarttarğa qol qoyıldı. Atap aytar bolsaq, «Astana qalasınıñ aqılı avtoturaq keñistigin qurw, paydalanwğa berw jäne basqarw», «Mümkindigi şektewli adamdarğa arnalğan paraolïmpïadalıq jattığw ortalığı» men «Tarlan» muz arenasın paydalanwğa berw jäne tağı basqalar, – dep tüsindirdi äkim.
Ol awdan äkimderi men basqarma basşılarına memlekettik-jekemenşik äriptestik mehanïzmin damıtw bağıtındağı jumıstardı şïratwğa, qaladağı mañızdı mäselelerdi şeşw üşin jeke ïnvestïcïyalardı tartwğa nazar awdarwdı tapsırdı.

Üleskerler mäselesi 2020 jılğa deyin şeşiledi

Elordadağı tüyini şeşilmegen mäselelerdiñ biri – «saqaldı» qurılıstar. Qazir qalada osınday 29 nısan bar. 10344 ülesker osı üylerdiñ qurılısınıñ ayaqtalwın kütip jür. Qala basşısı üleskerlerge qatıstı osınday mälimetterdi keltirdi. Äkimdik üleskerler mäselesin tüpkilikti şeşw maqsatında 2020 jılğa deyingi barlıq problemalıq nısandardıñ qurılısın ayaqtaw jönindegi jol kartasın äzirlepti. «Bul qujat dälme-däl ekonomïkalıq esepterge negizdelgen. Köp uzamay biz üleskerler mäselesine nükte qoyamız» dedi ol.
Sonımen qatar, elordada sätimen iske asırılıp jatqan «Nurlı jer», «7-20-25» bağdarlamalarınıñ qoljetimdiligin arttırw mäselesi söz boldı. Mwnïcïpaldı qızmetterge qajetti mamandardı tartw maqsatında baspana alw üşin alğaşqı jarnanı tölewge bilim berw, densawlıq saqtaw jäne polïcïya qızmetkerlerine 1 mln teñge köleminde älewmettik kömek berwge qarajat bölingeni mälim. Äkim 2018 jıldıñ soñında sertïfïkat türindegi alğaşqı 100 järdemaqınıñ bölingenin ayta kele, 2019 jılı osınday 2000 sertïfïkat beriletinin jetkizdi.

«Men qarapayım azamattarğa aşıqpın!»

Baqıt Sultanov elorda tur­ğın­darımen älewmettik jeliler jäne «Ikomek» qalalıq monïtorïng jäne jedel äreket etw ortalığı arqılı ünemi özara aşıq qarım-qatınas jasawğa wäde berdi. «Älewmettik jeliler arqılı halıqpen tığız, aşıq qarım-qatınas ornatw bağıtın odan äri damıtamız. Keybir adamdar meni halıqpen söylespeydi, jabıq dep oylaydı. Şın mänisinde olay emes. Munı öz äriptesterim de rastay aladı. Elorda turğındarınan kelip tüsetin ötiniş-şağımdardıñ barlığın özim jüyeleymin. Bul jerde usaq-tüyek mäsele degen bolmaydı. Biz qalanıñ bir jerinde qudıqtar aşılıp qalğanınan, qoqıs jäşikteri durıs qoyılmawınan bastap barlıq kürdeli mäselelerge nazar awdaramız» dep sendirdi jurttı äkim.
Ol «Ikomek» qalalıq monïtorïng jasaw jäne jedel äreket etw ortalığınıñ qarapayım halıqtıñ arız-şağımdarın qabıldaytın ärtürli mekemelerdiñ aşıqtığı men qoljetimdiligin arttırw maqsatında qurılğanın qadap ayttı. Äkimdik orta­lıqtıñ jumısın odan äri je­tildire tüsetinin ayttı. Qala bas­şısınıñ pikirinşe, turğındarmen aşıq baylanıs ornatw twındağan ärbir mäseleni şeşwge alıp barwı tïis. Sol sebepten äkimdikte ötetin apparattıq jïnalıstarda köterilgen är mäsele «Ikomek»-tiñ kömegimen bir jüyege keltirilip, öñdeledi. Soñınan onı şeşw joldarı körsetiledi.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı