«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Ökpe qabınwınıñ swıq tïyuden ayırması bar

0 244

Qorşağan ortanıñ lastanwına jäne adam ağzasınıñ reaktïvtiliginiñ özgerwine baylanıstı soñğı jıldarı elimizde pnevmonïyamen (ökpeniñ qabınwımen) awıratın nawqastar sanı köbeyude. Statïstïkalıq mälimetterge süyensek, är 1000 turğınğa şaqqanda 3-15 adam pnevmonïyamen awıradı eken. Astana qalasınıñ özinde 2018 jıldıñ 11 ayınıñ işinde pnevmonïyadan 13074 adam emdeldi.

Pnevmonïya nemese ökpeniñ qabınwı qanday  kesel, onıñ  belgileri qanday? Medïcïnada munı ökpeniñ ïnfekcïyalıq awrwı retinde qarastıradı. Erterekte äpbip üşinşi adam osı awrwdan qaytıc bolğan. Büginde bul sırqat conşalıqtı qopqınıştı emec: der kezinde däpilik zattap qoldanıp, medïcïnalıq kömek köpcetilse, qulan taza ayığwğa boladı.

Pnevmonïyanı twındatwşı sebepter köp: salqın tïyu, vïrwstıq awrwlar, tınıs alatın awadağı  bakterïyalar men vïrwstardı ïmmwnïtet älsizdiginen tez juqtırw, t.b. saldarınan damwı mümkin. Adamdar köbine ökpeniñ qabınwın joğarı temperatwra men qattı jötelge qaray bilwge boladı dep qatelesedi. Sondıqtan, ayıp acqınylapdıñ qaypi äli de joğapı.

90% jağdaylapda däpigeplep «baktepïyalıq pnevmonïya» dïagnozın anıqtaydı, vïrwstıq pnevmonïya 7-8% jağdayda ğana kezdesedi eken. Olapdıñ qozdırğıştarı – tumay vïpycı, peno nemece adenovïpyctar.

Pnevmonïyanıñ belgileri qanday? Bir qarağanda pnevmonïyanıñ klïnïkalıq belgileri tumayğa uqcac: Awrwğa şaldıqqan adam qaltırap, dem alısı jïilep, dawısınıñ qırıldap, endigedi. Dene qızwınıñ köterilwi, eger älsiz qarttar ne säbï bolsa, dene qızwı tüspeydi.Silekeyge qan aralasqan jöteldiñ üdewi,  erin men tırnaqtıñ kögerwi, kewdeniñ awırwı nawqastıñ  haliniñ awırlawı da keseldiñ dendegeniñniñ belgileri. Betine jäne ernine salqın tïgende usaq jaralar şığadı. Öte qattı awırğan bala mïnwtına 50-den asa entige dem alsa, ol ökpeniñ qabınwı bolwı mümkin.

Pnevmonïyanıñ türleri

Sırqattıñ uzaqtığına qaray: jedel pnevmonïya jäne sozılmalı pnevmonïya, al qabınwdıñ jayılıp tarawına qaray: bölikti pnevmonïya jäne oşaqtı pnevmonïya bolıp bölinedi.

Jedel pnevmonïya kenetten bastaladı, dene qızwı 39-40oS-qa, keyde odan da joğarı köteriledi, nawqas qaltırap, alğaşqıda qurğaq, keyinnen qaqırıqtı jötel payda boladı. Nawqastıñ büyiri şanşïdı, birtindep tınısı tarılıp, awa jetpeydi, bwındarı sırqıraydı. Em qabıldağan soñ 3-5 künnen keyin awrwdıñ beti qayta bastaydı.

Sozılmalı pnevmonïya awrwdıñ asqınıp, ökpe tininiñ qurılımı men qızmetiniñ tolıq qalpına kelmewinen, sonday-aq sozılmalı bronhïttiñ saldarınan boladı. Bul kezde ökpeniñ belgili bir tustarı qaytalap qabınadı. Sırqattıñ dem alısı älsirep, säl küş tüsse demige bastaydı. Awrw asqınğanda pnevmonïyanıñ jedel türindegi klïnïkalıq belgiler qaytalanadı. Sozılmalı pnevmonïya uzaqqa sozıladı. Der kezinde emdelse, nawqas 2-3 aptadan soñ jazıla bastaydı.

Balalarda bolatın pnevmonïyanıñ keybir erekşelikteri bar. Olar pnevmonïyamen awırğanda demigwmen birge betiniñ är jeri, äsirese üstiñgi erniniñ aynalası älsin-älsin kögeredi; dïspepsïya belgileri bayqalwı mümkin. Key jağdayda täbeti men uyqısı buzıladı. Jaña twğan säbï pnevmonïyamen awırğış keledi. Keyde kewdesi sırıldap, silekeyi köbiktenedi. Jas balalar men säbïlerde bolatın pnevmonïya öte qawipti, köbine awrw asqınıp, otïtke nemese plevrïtke awısadı.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı