«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

KONSTÏTWCÏYA JÄNE MEMLEKETTİK QIZMET

0 41

Konstïtwcïya – azamattardıñ bostandığı men quqıqtarı saqtalwınıñ, elimizdiñ turaqtı damwınıñ kepili retinde zaman suranısına jawap berip keledi. Bügingi elektrondı, yağnï cïfrlıq örkenïet däwirinde memlekettik qızmet jüyesine qoyılatın talap ta küşeyude. Qoğam cïfrlıq örkenïettiñ jetistigine say transformacïyalanğanımen, Konstïtwcïya azamattar men memleket damwı üşin negizgi qujat, bağdar bolıp qalatını sözsiz.

Oyşıl Şäkärim Qudayber­diulınıñ «qubılğan älem jarısı, aqıldı jannıñ tabısı» degen sözi bar. Demek, bügingi älemdik örkenïettiñ jemisi cïfrlıq tehnologïyanı paydalanw el damwı üşin qajet.

Cïfrlıq örkenïet memlekettik organdardıñ aldına jaña mindetter qoyıp otırğanın atap aytwğa boladı. Bul eñ äweli Konstïtwcïyanıñ mızğımas negizgi qağïdalarına oray azamattardıñ quqıqtarı men bostandıqtarına, är azamattıñ jeke basına qatıstı qupïyalıqtıñ saqtalwı jäne aqparat qawipsizdigin qamtamasız etw mäselesimen tikeley baylanıstı.

Konstïtwcïyanıñ 33-babınıñ 4-tarmağında azamattardıñ memlekettik qızmetke kirwge teñ quqığı barı aytılğan. Qazaqstan Respwblïkasınıñ Tuñğış Prezïdenti-Elbası Nursultan Äbişulı Nazarbaev käsibï memlekettik apparattı qalıptastırw twralı ünemi aytıp keledi. Prezïdent Qasım-Jomart Kemelulı Toqaevtıñ saylawaldı bağdarlamasında ayqındalğan maqsattar men mindetterdi jüzege asırw boyınşa Agenttik jumısın jalğastırwda. Käsibï memlekettik apparattı qalıptastırw, qoğamğa aşıqtıq pen sapalı qızmet körsetw, memlekettik qızmetşilerdiñ quqıqbuzwşılıqqa jol bermew mäselesi kün tärtibinen tüsken emes.

Joğarıda atap ötkenimdey, memlekettik qızmetşilerdiñ is-äreketi qoğamnıñ qatañ baqılawına ötip keledi. Azamattardıñ ïnternet reswrstarın erkin paydalanwı qoğamdıq baqılawğa jaña serpin berwde. Bul orayda Agenttik qoğamdağı özgeristerge say tïisti is-şaralardı atqarwda. Atap aytqanda, 2015 jıldan beri memlekettik qızmetşilerdiñ quqıqbuzwşılıq faktileri 80 payızğa tömendedi. Memlekettik qızmetşilerdiñ quqıq buzw faktileriniñ tömendewi bir jağınan zañmen belgilengen memlekettik organdarda Ädep jönindegi wäkil ïnstïtwtınıñ engizilwimen baylanıs­tı bolsa, ekinşi jağınan cïfrlıq däwirdegi azamattıq belsendiliktiñ artwımen, sonday-aq Agenttiktiñ profïlaktïkalıq maqsattağı jürgizgen jumıstarınıñ nätïjesi dep aytw orındı.

Memlekettik qızmette lawazım­dıq ilgerilewde merïtokratïya qağïdası erekşe mazmunğa ïe. Merïtokratïya qağïdasımen jürgizilgen kadrlardı tañdaw men olardı ösirw qabıldanatın şeşimderdiñ joğarı sapasın qamtamasız etedi. Bul degenimiz, Konstïtwcïyanıñ älewetin jüzege asırwğa bağıttalğan bastı qadam bolıp tabıladı. Sebebi memlekettik qızmettegi bilikti kadrlar – sapalı zañdar men bïlik tarmağındağı qabıldanatın sapalı şeşimderdiñ kepili.

Merïtokratïyanı älewmettik modernïzacïyanıñ quramdas böligi retinde qarastırw kerek. Merïtokratïya – adamdardıñ älewetin jüzege asırw quralı. Merïtokratïya qağïdatın engizw memlekettik qızmetkerdiñ öz eñbeginiñ ob'ektïvti türde bağalanatınına senimin qalıptas­tıradı. YAğnï memlekettik apparatqa degen senim joğarılaydı.

Bügingi Qazaqstandağı memlekettik qızmetşilerdiñ ortaşa jası 38 jastı qurap otır. Sonday-aq, memlekettik qızmetşilerdiñ ortaşa eñbek ötili 10 jıl. Bul öz kezeginde cïfrlıq örkenïettiñ jetistikterin ïgerwge tolıq mümkindik beredi. Memlekettik qızmetşilerdiñ basım köpşiligi jaña tehnologïyalardı öz jumıstarında erkin paydalana aladı dep nıq senimmen aytwğa boladı.

Osı tusta ayta ketetin bir mäsele, ol memlekettik qızmetşilerdiñ qoğamğa aşıqtığı twralı. Büginde cïfrlıq örkenïettiñ jetistigi retinde ïnternet jelisiniñ keñ taralwın aytw orındı. Osı orayda, qoğammen keri baylanıs üşin smartfondardıñ qızmeti aytarlıqtay qajet. Mäselen, memlekettik qızmet twralı zañnıñ 4-babınıñ 15 tarmağında memlekettik qızmet qoğamdıq pikir men jarïyalılıqtı eskerw qağïdalarına negizdeledi dep körsetilgen.

El Prezïdenti Qasım-Jomart Toqaev «Biz üşin qarapayım halıqtıñ älewmettik jağdayın bilw jäne der kezinde äreket etw öte mañızdı. Äkimder halıqtıñ suranıstarına jedel den qoyıp, tüsindirw jumıstarın jürgizwi tïis» dep, älewmettik jelilerde belsendi jumıs istew mañızdılığın atap ötti.

Memlekettik qızmetşilerdiñ älew­mettik jelilerdi belsendi paydalanwı bügingi zamannıñ suranısına aynalıp otır. Demek, memlekettik qızmetşilerge öz qızmetinde aqparattıq qawipsizdik mäselesinde jawapkerşilikti jeke moyınına ala otırıp, smartfondardı paydalanw mümkindigin berw cïfrlıq däwirdiñ talabı dep oylaymın.

Memlekettik körsetiletin qızmet sapasın budan arı arttırw bağıtı boyınşa da jumıstar jürgizilwde. Konstïtwcïya qabıldanğan şağınan bastap memleket pen azamat qatınastarın qurwğa, servïstik memlekettiñ ulttıq modelin jasaqtawğa bağıttalğan.

Osığan baylanıstı, adam memlekettiñ eñ qımbat qazınası retinde konstïtwcïyalıq jarïyalanwı ­Qazaqstanda servïstik memlekettik basqarwdı jetildirwdiñ negizin qaladı. Bul qızmet alw kezindegi «klïentke bağdarlıq», aşıqtıq jäne qoljetimdilik prïncïpteri negizindegi memlekettik apparattıñ azamattarmen qatınasın qalıptastırdı.

Memlekettik basqarwdı jañğırtw basımdılıqtarı retinde memlekettik qızmetter körsetw salasın reformalawdıñ eñ mañızdı kezeñi dep 2007 jıldı aytwğa boladı. Bul jılı alğaş ret ulttıq zañnamağa -«Äkimşilik räsimder twralı» Zañına «memlekettik körsetiletin qızmetter» tüsinigi engizildi. Sol jılı Ükimet 132 qızmetten turatın Memlekettik körsetiletin qızmetter tizilimin bekitti. Bügin qızmetter sanı 5,5 esege (740 qızmet) arttı.

Atalğan salanı konstïtwcïyalıq prïncïpter negizinde damıtwdıñ özekti şeşimi retinde 2013 jılı «Memlekettik körsetiletin qızmetter twralı» jaña zañınıñ qabıldanwı boldı. Bul zañ memlekettik qızmetter körsetw kezinde azamattardıñ quqıqtarı men zañdı müddelerin qorğawdı qamtamasız etwge bağıttaldı. Mısalı, 2018 jılı Agenttik qızmet alwşılardıñ buzılğan quqıqtarınıñ 86% jağdayında qalpına keltirdi.

Elbası «Cïfrlıq Qazaqstan» memlekettik bağdarlamasın qabıldağan sätten bastap elde memlekettik qızmetterdi elektrondıq nısanğa köşirw boyınşa üdemeli jumıs atqarılıp jatır. Bügin Tizilimdegi memlekettik qızmetterdiñ jalpı sanınıñ 72,7%-ı elektrondıq nusqağa köşirilgen. Bügingi tañda barlıq körsetilgen qızmetter sanınıñ 76%-ı – onlayn rejïmde, al «bir tereze» qağïdatı boyınşa 13%. Bul rette, barlıq lïcenzïyalar jäne ruqsat berw qujattarı käsipkerlerge tek qana elektrondıq nusqa beriledi.

Qabıldanıp jatqan şaralar Qazaqstanğa elektrondıq ükimetti damıtw ïndeksinde Azïya elderi arasında aldınğı orındardı ïemdenwge mümkindik berdi. Al BUU-nıñ osınday ïndeksinde 193 el arasınan 39 orındı ïelendik.

Tuñğış Prezïdentimizdiñ tapsır­masına säykes 2019 jılı memlekettik qızmetterdiñ 80 payızı elektrondıq formatqa köşiriletin boladı, al 2020 jılı ol 90%-ğa jetedi dep kütilwde.

Şeteldik ozıq täjirïbeni ala otırıp, älemdik köşbasşılar deñgeyine jetwdi maqsat tutw memlekettik qızmetter körsetw kezindegi jaña quraldardı, tehnologïyalardı jäne mehanïzmderdi engizw bul salanıñ turaqtı türde jetilwine mümkindik beredi. Bul rette, Konstïtwcïya azamattardıñ quqıqtarı men bostandıqtarı jäne zañdı müddelerin qorğawdıñ kepili boladı.
Cïfrlıq örkenïettiñ qarqındı damwına qaramastan, Qazaqstannıñ ärbir azamatı öz is-äreketinde ­konstïtwcïyanıñ qağïdalarına, zañ talaptarına bağınwı mañızdı. Bul öz kezeginde turaqtılıq pen qarqındı damwğa ıqpal eteri ayqın.

Darhan JAZIQBAEV,
Memlekettik qızmet isteri agenttigi törağasınıñ
orınbasarı

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı