«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Eñbekke bawlwdı nege umıttıq?

0 76

Birde mektebimizde senbilik boldı. Şığıp, balalardıñ arasına barıp edim, köñilim tüsip ketti. On altı-on jeti jastağı eresek ul­darımızdıñ özi qoldarına kürek ustawdı bilmey­di eken. Däl osı küni biz­diñ ultqa uldı nağız jigitşe tär­­bïeleytin bir minez jetispey jat­qanın uqtım.

Tağı bir jolı mektepte balalar öz parta, orındıqtarın tazalap, senbilik jasağan eken. Artınşa kabïnetime bir jas ana keldi. Özi aşwlı. «Sizder balamızdı qïnap jumısqa saladı ekensizder» deydi. «Qalay? Ol mümkin emes» dedim. Söytsem, älgi ana balasınıñ qolına şüberek ustatıp, parta sürtkizgenimizdi aytıp otır. «Meniñ balam üyde eşnärse istemeydi. Qolına şüberek ustap körme­gen. Sizder onı qara jumıs istewge mäj­bürley almaysızdar!» dedi aşwlanıp…
Mine, bizde osınday ata-analar bar. Olar balanıñ kïimin bütindep, tamağın toq qılsaq jetkilikti dep oylaytın şığar. Biraq «tärbïesiz berilgen bilim adamzatqa qawipti» demey me Äl-Farabï. Meniñ oyımşa, biz balalarımızdı eñbekke de tärbïelewimiz kerek. Ol balanıñ bolaşağına qajet boları sözsiz. Eñbekke üyrengen bala sabırğa, şıdamdılıqqa üyrenedi. Eñbekke üyrenw arqılı olardıñ tanımı keñeyedi, ömirdiñ mänin tüsinedi. Ömir degen bir orında turmaydı. Alda kimdi ne kütip turğanın eşkim bilmeydi. Kezinde eñbek sabağında ul balalar şıbıq otırğızıp, ağaştan orındıq, qustıñ uyası sekildi türli buyımdar jasap, qızdar jağı tamaq, salat dayındap, tigin tigip üyrenwşi edi. Olar jaman boldı ma? Tipti, mektep oqwşıları awılda jalğızilikti adam bolsa, sol kisiniñ üyine barıp, otın-swın tasıp, qızdar üyin tazalap kömektesetin. Batasın alatın. Qayırımdılıq qasïetterin boyına siñiretin. Onıñ nesi artıq?!
Bir jolı kabïnetime aqsaqal keldi. Ömir körgen ülken kisi ğoy, sälemdesken soñ: «Osı mektepte oqïtın nemerem bar. Qız bala. Sol üyde keşke deyin telefonğa üñilip, otıra beredi. Toğız-onınşı sınıpqa kelse de, şäy qoyıp, dastarhan jasawdı bilmeydi. Üyde qolına sıpırğı ustamaydı. Sizder mektepte ne üyretesizder?» dedi. Tüsingenim, üyde öziniñ anası men äkesi de erkeletip, tük istetpeydi eken. Aqsaqal sonı körip, janı awırıp kelip tur ğoy. «Qızdıñ bolaşağı ne boladı? Eñ bolmasa, mektepte eñbek sabağında birdeñe üyrense eken, muğalimderi eñbek twralı köbine aytsa eken» degeni ğoy… Biraq, ökinişke qaray, munday ata-ana az.
Biz, şınımen balalarımızdı eñbekke bawlwdı umıtqan sïyaqtımız. Eñbek sabaqtarın durıstap uyımdastırıp, uldarğa er-azamatqa tän jumıstardı, qızdarğa da bolaşağına qajet şarwalardı atqarwdı üyretw kerek pe dep qaldım.
Qıtay, Japonïya jastarı nege eñbekqor keledi? Öytkeni ol jaqta mektepte balalardı eñbekke bawlïdı. Mısalı, Japonïyada bolğanda öz közimmen kördim, ol jaqta mektepte eden jwıp, kabïnetterdi tazalaytın mamandar joq. Ol jumıstıñ bärin balalar özderi jasaydı. Sabaq kezinde bäri birdey sabaq oqıp, sabaqtan soñ bäri birge kabïnetin tazalap ketedi. Uyımşıl, eñbekqor jäne eşqaysısında täkapparlıq joq, bäri bir-birin teñ köredi.
Eger mağan erik berse, osınday täjirïbeni men de mektepke engizer edim.

Aytjan ŞAYAHMETOVA,
№66 mektep-lïceyiniñ dïrektorı

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı