«استانا اقشامى»
ەل جۇرەگى – ەلوردا شەجىرەسى

داڭعازا جاساماي جۇرگىزەتىن جۇمىستار

دارحان مىڭباي، پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

0 250

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا «قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولى كۇشەيىپ، ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى كەلەدى دەپ ەسەپتەيمىن. بىراق مۇنداي دارەجەگە جەتۋ ءۇشىن ءبارىمىز داڭعازا جاساماي، جۇمىلا جۇمىس جۇرگىزۋىمىز كەرەك» دەگەن ءۋاجى انا تىلىمىزگە قاتىستى ويىمىزدى قايتا جانداندىرۋعا تۇرتكى بولدى.

وسى رەتتە كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك ءتىلدى تسيفرلىق تەحنولوگياعا كوشىرۋ جايى. دالىرەك ايتساق، داڭعازاسىز، دابىرايتپاي، جۇرت بولىپ جۇمىلاتىن ىستەر – اسا قاجەتتى كومپيۋتەرلىك بىرىڭعاي باعدارلامانى ازىرلەۋ جانە ونى بۇكىل ەلىمىز بويىنشا جاپپاي، اقىسىز تاراتۋ جاعىن ويلاستىرۋ. سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك تىلگە قاتىس­تى كەز كەلگەن جاڭا جوبالاردى مەنشىك تۇرىنە قاراماستان بارلىق بۇقارالىق اقپارات ارنالارىندا، الەۋمەتتىك جەلىلەردە جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ، ناسيحاتتاۋدى مىندەتتەۋ.
ءبىرىنشىسى – مەملەكەتتىك تىلدە ساۋاتتى جازۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن، ەملە ەرەجەسىنە قاتىستى قاتەلەردى ىزدەپ تاباتىن كومپيۋتەرلىك باعدارلاما.
ەكىنشىسى – داۋىس تاسپاسىن (اۋديو) ماتىنگە اينالدىراتىن ارنايى دىبىستىق كونۆەرتەر. مۇنداي وڭتايلى ءارى ءتيىمدى ءتاسىل كوپتەگەن ەلدەردە بۇرىننان قولدانىلىپ كەلەدى. ونىڭ اۋدارما ءۇشىن دە ارتىقشىلىعى مول.
بۇگىنگى مەملەكەتتىك ءتىل ءۇشىن اۋاداي قاجەت وسى ەكى باعدارلاما دا قازاق ءتىلىنىڭ قولدانبالى-پراكتيكالىق دامۋ بەلەسىن انىقتايدى. مۇنى سوزدەن ىسكە كوشۋدىڭ ناقتى جولى دەپ بىلەمىز. مۇنداي باعدارلامالار مەملەكەتتىك تىلدە سويلەۋدى عانا ەمەس، جازۋدى دا تەزىرەك ۇيرەتەدى. سونىمەن بىرگە، ىسكەرلىك سوزدىك قورىن تۇزۋگە، ونى پايدالانۋعا كەڭ مۇمكىندىك تۋعىزار ەدى. بۇعان قوسا، مەملەكەتتىك ءتىل بويىنشا ىلەسپە اۋدارمانىڭ (سينحروندى) ستاندارتتارىن بەكىتىپ، وسى سالا ماماندارىن دايارلايتىن ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنايى مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەلگىلەۋدى ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىز. 1925-1927 جىلدارى حالىق اعارتۋ ءمينيسترى بولعان كورنەكتى قايراتكەر سماعۇل سادۋاقاسۇلى: «قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل ەتۋ – بيلىك باسىنداعى ءبىر-ەكى تورەنىڭ ەمەس، ءاربىر قازاقتىڭ نامىسىنا بايلاۋلى ءىس» دەپ جازعان ەكەن. وسى ءسوزدىڭ استارىن تەرەڭ ۇعىنساق، قازىر مەملەكەتتىك ءتىل ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى تەك مەملەكەتكە ەمەس، ءار وتباسىنىڭ، ءاربىر قازاقستان ازاماتىنىڭ موينىنا جۇكتەۋدىڭ ارتىقتىعى جوق دەپ ويلايمىز.
بۇل مىندەتتى شەشۋدە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى بەلسەندىلىك تانىتۋعا ءتيىس. ياعني ءتۇرلى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا، وتباسىلىق، قوعامدىق جوبالارعا، بىرلەسكەن فورۋمدارعا، ءتىل تازالىعىن ساقتاۋ شارالارىنا جانە الەۋمەتتىك ساۋالنامالارعا ءتيىستى گرانتتار قاراستىرۋعا بولادى.
ءۇشىنشى جۇمىس. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ» ورىندالۋ مەرزىمى دە اياقتالىپ كەلەدى. ونى ۇزارتۋ نەمەسە جاڭاسىن ازىرلەۋ بارىسىندا بۇعان دەيىنگى باعدارلاماعا ەنگەن بىرقاتار ناۋقاندىق نەمەسە ءبىر رەتتىك شارالار مەن ءتۇرلى بايقاۋلاردان ارىلىپ، قازىرگى زامانعى اقپاراتتىق تەحنولوگيالارعا سايكەس كەلەتىن جانە حالىقتى كوبىرەك قامتيتىن ونلاين-سەمينارلار، ترەنينگتەر وتكىزۋدى، قاشىقتىقتان وقىتۋ، دۋالدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىن جولعا قويسا، قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
وسى ناقتى ءۇش جۇمىستى جۇمىلا اتقارساق، كۇن تارتىبىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كۇشەيتۋدىڭ، لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ءتيىمدى شارالارىنا، ەلەكتروندىق باق-تاردا، اسىرەسە، بالالارعا ارنالعان حابارلاردى بارىنشا كوبەيتۋگە، كوركەم اۋدارما سالاسىن ودان ءارى بايىتۋ مەن جۇيەلەۋگە، ءتىل تازالىعىن ساقتاۋعا قاتىستى ءتيىمدى تەتىكتەردىڭ وزدىگىنەن قوسىلىپ، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءورىسى كەڭەيەتىنى ءسوزسىز دەپ ويلايمىز.

 

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى