Руханият

АЛАШ ҚОЗҒАЛЫСЫ: ЖҮЗ ЖЫЛДЫҚ САБАҚ

Тәуелсіздіктің бізге берген ең үлкен жемістерінің бірі – біз еркін ойлауды үйрене бастадық. Елбасы ұсынған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы қоғамда ұлттың өткен жолын ғылыми негізде қорытудың жаңа философиясы мен мүмкіндігі ретінде қабылданып отыр. Елбасы бағдарламалық мақаласында әлемде бағыты әлі бұлыңғыр, жаңа тарихи кезең басталғанын, соған байланысты «сана-сезіміміз бен дүниета­нымымызға әбден сіңіп қалған таптаурын қағида­лардан» арылуға шақырып, сонымен бірге, қоғамдағы рухани жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайтындығын ескертеді. Мұндай тұжырым мен ұстанымға иланбау мүмкін емес. Елбасы дөп басып айтқанындай, кеңестік кезеңде қалыптасқан көзқарас, ұстанымдардың әлі де болса өміршеңдігі …

Ары қарай оқу

ҚАЖЫҒАЛИ МҰХАНБЕТҚАЛИҰЛЫ, ЖАЗУШЫ, МЕМЛЕКЕТТІК СЫЙЛЫҚТЫҢ ЛАУРЕАТЫ: НЕ ЖАЗСАҚ ТА, БІЛІП ЖАЗАЙЫҚ…

Қазақтың қабырғалы қаламгері Қажығали МҰХАНБЕТҚАЛИҰЛЫ 75 жасқа толды. Сырбаз суреткер тырнақалды туындыларымен аузы дуалы ағаларын елең еткізіп, әдебиет есігін еркін аттады. Прозашының қарымды қаламынан туған әңгіме-хикаяттары – ешқандай шашауы жоқ, бас-аяғы жинақы, жарау аттай жұтынып тұрған көркем дүниелер. Ұзақ жыл иін қандырып жазған «Тар кезең» романы да қазақ әдебиетінің қазынасына қосылған сүбелі еңбек. Жетпіс бес деген белеске келіп отырған асыл ағаны туған күнімен құттықтай барып, шағын сұхбат өрбітіп едік… – Аға, бала жасынан әдебиетке, кітап оқуға құштар болмаған жанның жазушы болуы – екіталай дүние. Олай болса, сіздің қаламгер болуыңызға әсер …

Ары қарай оқу

Нұрлан Рамазанов, «Нұр Астана» орталық мешітінің наиб имамы: Тумақ бар жерде, өлмек бар

 Ерте ме кеш пе, кез келген жанның дәм-тұзы таусылады.  Ал, қайтқан жанды арулап жерлеп, ақтық сапарға шығарып салу – әр мұсылманның міндеті. Бұл міндет атам заманнан бері шариғат қағидаларымен атқарылған, солай жалғасып та келеді. Алайда елімізге сырттан келіп жатқан деструктивті діни идеологиялардың әсерінен шариғат талаптары, діни амал мен рәсімдерге қатысты келіспеушіліктер көбейіп кетті. Осыған байланысты байланысты ел көкейінде жүрген  сауалдарды «Нұр Астана» орталық мешітінің наиб имамы Нұрлан Рамазановтан сұраған едік. – Биыл Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бастамасымен «Жаназа және жерлеу рәсімдері» кітабы жарыққа шықты.  Неліктен осы жөн- жоралғылар бойынша қоғамда …

Ары қарай оқу

ӘУЕЗОВТІҢ ҚАБДОЛОВЫ

Абайдың Шәкәрімі өз ұстазының өлең өрнегін үйрене насихаттап, даналық пәлсапасын тарқата түсіндірді. Қазақтың Ақыл алыптарының бірі ретінде ешқашан ортаймас қазына қалдырды. Сүйінбайдың Жамбылы ғасырлар қойнауынан түп тарт­­қан эпикалық сарынды, қаһар­мандық рухты ХХ ғасыр­дың бел ортасына дейін жеткізді. Ұлттық поэзияның жүз жасаған бәйтерегі бейнесінде заңғарланды. Құрманғазының Динасы күй атасының батасын алып, исі қазақтың арқалы өнерпазына айналды. Ғажайып дарынымен ел музыкасын шырқау белеске көтерді. Құдайға шүкір, қазақ руханияты, оның ішінде сөз өнері саласы мұндай мысалдардан кенде емес. Ақырын жүріп, анық басқан ұстаз-профессор Бейсенбай Кенжебаев қазақ әдебиеттануына Мырзатай Жолдасбеков, Мұхтар Мағауин, Рымғали Нұрғали, …

Ары қарай оқу

КҮЙ КЕРУЕНІ ҮЗІЛМЕЙДІ

«Әбікен Хасенов – біздің тұсымыздағы ұлы күйшілердің бірі. Ауырып жатып қалғанда, үйіне магнитофон апарып, әл-қуаты бар шағында тартатын барлық күйлері мен төл туындыларын Қазақ радиосының музыка хабарлары бөлімінің бас редакторы, композитор Өмірбек Байділдаев үнтаспаға түгелдей түсіріп алыпты. Бұл, міне, азаматтық! Бұл, міне, өнерпаз қадырын ұғынғандық. Болашақ ұрпақтар қамын ойлағандық!» Күні кеше ғана дүниеден озған Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, көрнекті ақын Мұзафар Әлімбаев кезінде қойын дәптеріне осындай жолдарды түртіп алған екен. Шынымен де, егер Әбікен Хасенов болмаса, ол шерткен күйлерді радио қызметкерлері жазып алмаса, күй тәңірісі – Тәттімбеттің мұрасы …

Ары қарай оқу

КӨКТЕРЕК

Қазақтың қабырғалы қаламгері, Мемлекеттік сыйлықтың лау­реаты Төлен Әбдік ағамыздың кітаптарымен бала күнімнен таныспын. Алғаш қолыма алып оқи бастағанда, бүлкілдеп ағып жатқан бұлақтың мөлдір суын ішкендей әсерде болғанмын. Студент шағында жазған «Райхан» деген тұңғыш әңгімесімен-ақ әдеби қауымды елең еткізіп, жалт қарат­қан сөз зергері­нің қаламынан сол кезде «Әке», «Ақиқат», «Тозақ оттары жымыңдайды», «Қыз Бәтіш пен Ерсейіт», «Оралу» атты повестері туып, әде­биет әлеміне жал-құй­рығы сүзілген сұлу тұл­парымен еркін кі­ріп, жұртшылықтың із­деп жүріп оқитын жазу­­шысына айналды. Әсіресе, сырбаз суреткерді оқырмандар «Оң қол» әңгімесі арқылы жақсы біледі. Өткен ғасырдың жетпісінші жылдары жазылған бұл туынды қазақ …

Ары қарай оқу

СҰҢҚАРЛАР ҰШҚАН ТЕКТІ ҰЯ

«Тектінің өмірі – өзгенікі, Ал өлімі ғана – өзінікі» Әйтеке би Ғазымбек Қорғанбекұлы Бірімжанов 1896 жылы Торғай облысы Торғай уезінің Тосын болысының №1 ауылында (қазіргі Қостанай облысы Жангелдин ауданы Шеген ауылдық округі) дәулетті отбасында (әкесі Қорғанбек Бірімжанов – Торғай уезі бастығының көмекшісі қызметін атқарған) дүниеге келген.   Ғазымбек туралы сөзді оның ата тегінен бастағанымыз жөн. Ол текті атадан, яғни әріден алсақ, бабасы Шақшақ Жәнібек тарханды айтпағанда, бергі аталары Дәуітбай мен Мұса тархан және Шеген би алты Алашқа танымал батыр тұлға, ұшқыр ойлы, даналығымен белгілі билердің бірі болса, өз әкесі Қорғанбек …

Ары қарай оқу

ӘУЛИЕ ҮҢГІР

Баянауылдағы Қоңыр әулие ғажайып үңгірі еліміздің жалпыұлттық қасиетті орындары ретінде ерекше бағаланатын табиғи мұра ескерткіштері қатарына енгізілді. Қоңыр әулие үңгірі Баянауыл мемлекеттік ұлттық паркі аумағындағы Жамбақы жотасынан солтүстік-батысына қарай Жасыбай көлінен үш шақырымдай жерде орналасқан. Үңгірдің ұзындығы – 30 метр, ені 1,8-2,5 метрдей, биіктігі 5-7 метр келген ені тар қуыс. Аңыз бойынша Қоңыр әулие үңгірінің пайда болуы былайша түсіндіріледі: әлемді топан су басып, Нұқ пайғамбар кемесіне күллі хайуанды жұбымен тиеген кезде біразына орын болмай қалады. Олардың қатарында Құлан, Қыран, Қоңыр әулиелер орын болмаған соң ағаштан сал жасап, Нұқтың кемесіне тіркеледі. …

Ары қарай оқу

АЛАШ – ұлттың тұтастық идеясы

Астанадағы Ұлттық музейде Алаш қозғалысы мен Алашорда үкіметінің ғасырлық мерейтойына арналған «Алаш – қазақтың ұлттық тұтастық идеясы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Жиынға алыс-жақыннан жиналған алаштанушы ғалымдар мен зиялы қауым өкілдері қатысып, салмақты ой, салиқалы сұхбат өрбітті. Айтулы шараны Ұлттық музей директорының орынбасары, тарих ғылымдарының докторы, профессор Жәкен Таймағамбетов кіріспе сөзбен ашып, жиынның Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласымен бір арнада өзектесіп жатқанын айтып, қатысушыларға ризашылығын білдірді. Конференция пленарлық мәжілістен кейін: «Алаш қозғалысының тарихнамасы және мәселелері», «Мемлекеттілік туралы алаш идеясы» және «Алаш және рухани жаңғыру идеясы» деген үш секцияға бөлініп, …

Ары қарай оқу

Қазыналы қарт Семей

Ерке Ертістің екі бетін ен жайлаған қарт Семей – Шығыс Қазақстан облысының батыс жағынан орын тепкен өңірдегі ірі қала, тарихи, мәдени, рухани һәм киелі мекен. КӨНЕ ШАҺАР «Семей» сөзінің өзі де көне түркі тілінде «киелі мекен» деген мағынаны білдіретін тұтас түркі дәуірінде қалыптасқан ең ежелгі атаулардың бірі екенін айтады ғалымдар. Алайда көптеген отандастарымыздың көне шаһар тарихын 300 жылмен ғана шектеп жүргені өкінішті. Сонау Баласағұннан бастап қаншама тарихшылардың Семейдің Қимақия астанасы, тіпті VI ғасыр­ларда Жібек жолының негізгі бір арнасы болғандығын жазған деректері де аз емес. Мысалы, абайтанушы ғалым Асан Омаровтың «Қазақия» …

Ары қарай оқу