«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

BÏLET TAPŞILIĞI TWRÏZMGE DE TUSAW

Jaqında Memleket basşısı Qasım-Jomart Toqaev Ükimetke poyız bïletteriniñ tapşılığın qoldan jasaytın jağdaydı doğarwdı tapsırdı. «Ükimetke jaz mezgilinde poyız bïletteriniñ tapşılığın qoldan jasawdı toqtatw twralı tapsırma berdim. Bul jağday azamattarımızğa qolaysızdıq twğızıp, elimizdegi işki twrïzmniñ damwına kedergi keltirip otır» dep jazdı Prezïdent Twitter-degi paraqşasında. Şınımen de, bul işki twrïzmi endi-endi jandanıp kele jatqan Qazaqstan üşin mañızdı mäseleniñ biri ekeni ras.

0 21

Qazaqstanda twrïzmniñ barlıq türin damıtwğa qajetti şart-jağday tolıq bolğanımen, otandıq twrïzm klïmattıñ äserine köbirek uşıraydı. Äsirese, 6 ay qıs bolatın Arqa jağı men Şığıs Qazaqstan öñirinde twrïzm tek jaz ben küzdiñ birneşe ayında ğana jandanadı da, kün salqın tartqan kezde twrïster de kürt azayadı. Osı turğıdan alğanda, elimizde twrïzmniñ eñ jandanatın mezgili maw­sım, şilde, tamız, qırküyek ayları dep aytwğa boladı. Alayda däl osı kezde poyızben uşaqqa bïlet alw qïındap ketedi de, jolawşılar men twrïster bïlet tappay qïnaladı. Öz köligimen jolğa şığayın dese, uşqan qustıñ qanatı talatın baytaq Qazaqstannıñ ol şetinen bul şetine jetwdiñ özi muñ. Jol da naşar, demalısqa josparlağan waqıttıñ köbi jolğa, köliktiñ üstinde ketip qalwı mümkin. Bir jılda eki apta nemese bir aylıq eñbek demalısın alatın otandastarımız üşin demalıs waqıtınıñ köbin jolda ötkizw kimge bolsa da tïimsiz, ärïne.
Bïlettiñ tapşılığı – jıl sayın jaz, küz aylarında nemese mereke kezinde jïi qaytalanatın, jurttı äbden mezi etken mawsımdıq mäsele. Äsirese, Nur-Sultan, Almatı, Pavlodar jäne Petropavl qalalarına baratın temirjol bağıtına suranıs köp bolğandıqtan, bïletter 2 apta burın satılıp ketedi. Bul mäseleni jolawşı tasımaldaw mekemeleriniñ ökilderi jaz mawsımındağı jolawşı ağınınıñ kürt köbeyuimen, vagondardıñ jetispewimen baylanıstır­ğanımen, däl osı sätte bïlet alıpsatarlarınıñ ayı oñınan twatını da jasırın emes. Poyız bïletiniñ tapşılığı twındasa, uşaq bïletiniñ bağası da aspandap ketetini belgili.
Şının aytsaq, bïlet tapşılığı elimizde po­yızdıñ azdığınan nemese jolawşılardıñ qawırt köbeyuinen ğana twındap otırğan joq. Buğan bas­tısı jeke kassalarmen astasqan alıpsatarlar murındıq bolıp otır. Mäselen, qazirgi tañda jol bïletterin «Jolawşılar tasımalı» AQ-tıñ 233 kassasınan jäne 4500 jeke bïlet kassalarınan, sonday-aq 4000-nan astam termïnaldan nemese epay.railways.kz, bilet.railways.kz sayttarınan satıp alwğa boladı. Alayda 4500-den astam jeke kassanıñ jumısın tikeley baqılap, är bïlettiñ kimge satılğanı qadağalanıp otırmağandıqtan, olar tanıs-bilis­teriniñ atında birer apta nemese jartı ay burın köp bïletti satıp alıp basıp qoyadı da, poyız jüretin mezgil tayağanda bïlet qajet qılğandarğa eselep satadı eken. Basqa birewdiñ atına alğan bïletti ekinşi birewdiñ atına awıstırıp berwdiñ de ädis-amalın tapqan jeke kassalar jaz mawsımındağı bïlet satwdı opırıp payda tabatın mezgilge aynaldırıp alğan. Jolawşı tasımalı salasındağı munday keleñsiz ärekettiñ aldın alw maqsatında bïılğı jıldıñ 1 şildesinen bastap elektrondıq bïletter satılımğa şığarıldı. Adamï faktordıñ ıqpalın azaytıp, qaytarılğan bïletterdi jolawşılarğa tïgizbey şapşañ «ustap» qalwğa mümkindik bermeytin bul jüye bïlet satw salasındağı alayaqtıqtı meylinşe tömendetedi dep kütilgen edi. Alayda qoldanısqa engenine bir ayğa tayasa da, bul jüye de äzirşe öz keremetin körsete alğan joq. Bälkim, «Onday qazanğa mınday şömiş» degendey, alayaqtar oğan da bir amal tapqan şığar…
Bïlet töñiregindegi bılıq pen şılıqqa tek jeke kassalar ğana emes, jolawşı tasımalımen aynalısatın qızmetkerdiñ de qatısı bar. Jolawşılarmen jeñ uşınan jalğasıp, tïisti somasın alıp, poyızğa bïletsiz otırğızıp alıp ketetin jolserikterdi el işindegi barlıq poyızdardan kezdestirwge boladı. Bïlet tapşılığı twğalı olardıñ da sawdası qıza tüskeni sonşalıq, Nur-Sultan men Almatı arasındağı bağanı 20-25 mıñ teñgege deyin köterip alğan. Olardıñ arasında «orın bar» dep kelisip, aqşasın alıp alğan soñ, orın tügil, orındıq ta tawıp bermeytin alayaqtarı tağı bar. Buğan dälel retinde jaqında ÏÏDM Kölik komïtetiniñ quqıq qorğaw organdarımen birlesip ötkizgen reydter kezinde birneşe qalanıñ vokzaldarında bïlettiñ qımbatqa satılatının anıqtap, jolawşılardı poyızğa bïletsiz otırğızıp, aqşa tabatın deldaldardı qurıqtağanın ayt­saq ta jetilikti. Alayda mäseleniñ qaydan, neden twındap otırğanı anıq bolğanımen, sol deldaldardıñ tanawın tartıp, keleñsiz jağdayğa şektew salatın zañ bizde äli jasalmağan bolıp şıqtı. Sosın da quqıq qorğaw orındarınıñ atalğan mäselege qatıstı ustalğandarğa ÄQBtK-niñ 449-babı negizinde «Qoğamdıq orındarda tïisw» boyınşa äkimşilik jawapkerşilikke tartwdan basqa jaza tappay qïnaldı.
Temirjoldağı zañsız jolawşı tasımalın toqtatw üşin Nur-Sultan men Qarağandı qalasında qolında bïleti joq jolaw­şılardı perronğa kirgizbew jobası da qarastırılwda. «Qazaqstan temir jolı» ulttıq kompanïyası osı arqılı bïlet almağan jolawşılardıñ jolseriktermen keliswine tosqawıl qoyamız degenimen, bul zañdı türde bïlet alıp, poyız­ğa minetin jolawşılarğa qolaysızdıq twdıratını anıq. «Birdiñ kesapatı mıñğa tïedi» degen osı şığar.
Prezïdent tapsırma berip, mïnïstrlikter üylesimdi şeşwdiñ jobasın jasap jatqan bul mäselelerge de köp uzamay nükte qoyıları anıq. Alayda mawsımdıq mäseleniñ budan keyingi jıldarda tağı qaytalanbawı üşin utımdı ädisterdi paydalanğan oñ.
Bïıl elimizde ötken jılmen salıstırğanda işki twrïzm edäwir qarqın aldı. Kwrorttıq aymaqtarda, Nur-Sultan, Türkistan, Şımkent qalalarına qarastı demalıs orındarında demalwşılardıñ sanı artıp, Alaköl, Bwrabay, Rahman qaynarı sïyaqtı elimizdiñ işi-sırtına tanımal twrïstik orındarğa demalwğa barğısı keletin sayahatşılardıñ qatarı molayğan. Prezïdenttiñ özi de demalısın el işinde ötkizip, demalıs künderin şetelde ötkizbese, bası awıratın bastıqtarğa Qazaqstanda da demalwğa bolatının körsetti. Alayda bïlettiñ tapşılığı men joldıñ qolaysızdığınan közdegen jerine bara almay, şetelge barıp sayahattap kelgender de joq emes. Solardıñ biri – Arman Almasbek. «Bïıl Alakölde demalwdı josparlağan edik, biraq poyızğa bïlet joq, jekelermen söylessek, Köktuma stansasına deyin bir adamğa 25-30 mıñ teñge suraydı. Semey jağımen barayıq desek te qolaysız. Sonımen Türkïyağa barıp demalıp qayttıq. Otandıq twrïzmdi damıtamız dep ayğaylağalı az bolğan joq, bir bïlet mäselesiniñ özin şeşe almasa, twrïzm qalay damïdı?» deydi ol keyistik bildirip.
Ärïne, twrïzmniñ qawırt­­­ mezgilinde şetelderde de bïlet tapşılığı bayqaladı. Alayda olar bul mezgildi el twrïzmin damıtwdıñ tïimdi säti retinde utımdı paydalanıp, kezekşi poyız­dar men moynı qaşıq öñirlerge ornalasqan sayahat orındarına uşatın uşaqtardı köbeytedi eken. Mäselen, irgemizdegi Qıtaydı mısalğa alsaq, bul el jolawşı ağını molayğan kezde kezekşi poyızdar men uşaqtardı köbeytip, jolawşılardıñ jolınan qalmawına kepildik etedi. Äsirese, Qıtaydıñ köktem merekesi kezinde el işinde jolawşılardıñ sanı 100 mïllïonnan asadı. Osı mezgilde bul elde de bïlet tapşılığı twadı, osığan säykes jolawşı tasımalımen aynalısatın mekemeler kezekşi poyızdar men uşaqtardı köbeytip, bïlet jetispew mäselesin jeñildetse, jaz, küz aylarında twrïstik aymaqtarğa qatınaytın poyızdardıñ vagonın molaytıp, uşaqtıñ uşw jïiligin arttıradı. Mäselen, Qatonqarağaydıñ arğı jaq betinde Qanas dep atalatın sayahat tüyini bar. Är jılı jazda bir mïllïonnan astam twrïst keletin osı öñirde arnawlı äwejay salındı. Bul äwejayda tek jaz ben küzdiñ 4-5 ayında ğana uşaq qatınap, twrïs­terdi taswmen aynalısadı. Bizdiñ elde osınday mümkindik joq pa? Jazda twrïstik poyızdardı iske qosıp, vagondardı köbeytwdiñ qanday qïındığı bar? 360 kün uşaq uşırwğa şamamız kelmese de, jazdıñ 3 ayında tım qurığanda Nur-Sultannan Alaköl, Qatonqarağay, Rahman qaynarı sïyaqtı moynı qaşıq, qatınası qolaysız öñirlerge mawsımdıq uşaq qatınatıp, twrïsterdi tasısa twrïzm de jandanar edi. Qunı qırıq jılda da ötelmeytin qımbat jobalarğa qarjı jumsağanşa, el ïgiligin köretin, twrïzm­t niñ damwına da tïimdi, qaytarımı tez bolatın jobalardı qolğa alıp, joldardı jasağan, äwejaylardı salğan, poyız­dardı jañalap, vagondardı ­köbeytken äldeqayda tïimdi…

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı