«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Bas qalanıñ bastı mäseleleri

0 26

Keşe Nur-Sultan qalasınıñ äkimi Altay Kölginov «Habar 24» telearnasına tikeley efïrde suhbat bergen edi. Elorda Aqparat bas qalanıñ basşısı Altay KÖLGİNOV suhbatınıñ mazmunın jarïya­ladı.

– Bizdiñ stwdïyamızğa qoş keldiñiz. Aldımen äkim retinde res­pwblïkalıq arnalardıñ işinde bizge alğaşqı bolıp osınday keñ kölemde suhbat bergeniñiz üşin sizge raqmet aytamız. Alğaşqı sawalım üleskerler jayında bolmaq. Elordada büginde jalpı qanşa problemalı üy bar?

– Üleskerler – qazir asa özekti mäselelerdiñ biri. Bizde 51 nısan bolsa, onıñ işinde 76-sı – köpqabattı üy. Bular – biraz waqıttan beri şeşilmey kele jatqan mäsele. Elbasımız bul mäseleniñ şeşimin tabw üşin 40 mlrd teñge qarajat bölwdi tapsırdı. Sonıñ 20 mlrd teñgesi bïıl bölindi. Üles­kerler mäselesi – Memleket basşısı­­ ­Qasım-Jomart Kemelulınıñ baqılawında. Sondıqtan bizdiñ aldımızda turğan ülken mindet – osı mäselelerdiñ oñ şeşimin tabw. Biz eki aydıñ işinde barlıq 51 nısandı aralap şıqtıq. Är üleskermen kezdestik. Ol jerde 14 mıñnıñ üstinde ülesker bar. 51 nısannıñ 29-ı – öte kürdeli jağdayda. YAğnï jıldar boyı şeşilmey kele jatqan mäsele ğoy. Mısalı, osı 29 nısanda 10535 ülesker bar. Bul – tek bir adamnan sanağanda. Eger otbası müşelerin qosatın bolsañız, 3 nemese 5 esege köbeyedi. İşindegi eñ özekti mäseleler, birinşiden, sotqa joldanğan mäseleler bar. Sot şeşimi, qujattarı, jobalıq-smetalıq qujattarı joq. Nemese üy bastalğan, sosın jumıs toqtap qalğan. Nemese qazandıq qazğan da, äri qaray jumıs jürmey, toqtap qalğan. Aldındağı ïnjenerlik jelilerge joba qajet. Jer wçaskesiniñ de mäselesi bar, onı räsimdew kerek. Sonımen birge üleskerlerdiñ özderiniñ kelisimşarttarı qajet. Osınday birqatar problemalıq mäselelerdi anıqtap, jospar bekittik. Eñ bastısı, memleket oğan ülken qoldaw körsetip otır. Biraq 40 mlrd teñge degen bükil nısanğa jetpeydi. Sondıqtan biz barlığın byudjettiñ esebinen jasawdı közdep otırğan joqpız. Ïnvestorlarğa tartımdı jobalar bar. Qazir ïnvestorlardı tartıp jatırmız. Ïnvestorlarğa ol qolaylı. Birinşiden, olar qalanıñ jaqsı jerlerinde ornalasqan. Ärïne, burınğı qurılısşılardıñ qolınan kelmedi nemese zañdı saqtamadı. Sondıqtan olar qïındıqtarğa tap boldı. Tartımdı jobalardı ïnvestorlarğa berip jatırmız. Onday jumıstar jürwde. Bizdiñ üleskerler sonı quptap otır. Al ïnvestorlarğa müldem tartımsız nemese qarjılıq modeli ïnvestorlarğa say kelmeytin jağdayda biz memleket tarapınan qoldaw körsetip otırmız. «Elorda qurılıs» degen kompanïya qurıldı. Solar arqılı biz qarajattı beremiz. Biraq ol qarajat qaytarımdı. Üydi salğannan keyin üleskerlerge üydi beremiz de, qalğan päterlerdi satıp, qarjını memleketke qaytarwımız qajet. Al keybir üyler bar – 2004 jıldan beri olardıñ qurılısı toqtap qalğan. Endi onı buzıp, qaytadan demontaj jasaw kerek. Onıñ ornına qaytadan üy salw qajet. Ökinişke qaray, onday jobalar da bar. Bizdiñ maqsatımız – qazir üleskerlermen birlesip, osı mäseleni şeşw. Ol endi bir jılda şeşilmeydi. Biz qısqa merzimdi, orta merzimdi, uzaq merzimdi dep böldik. Bïıl 10 üydi iske qoswdı közdep otırmız. Aldağı waqıtta 15 üy, odan keyin qalğan üylerdi bitiremiz. Sonda 3-5 jılda biz onı tübegeyli şeşwimiz qajet. Ol üşin ülken jumıs atqarwımız kerek.

– Qatelespesem, alğaşqı bolıp jumıstı problemalı üy – «Şığıs» turğın üy keşeninen bastadıñız. Turğındarmen kezdestiñiz. Jıldarğa sozılğan bul problema qaşan şeşiledi?

– «Şığıs» turğın üy keşeniniñ mäselesi bılay, burınğı qurılısşı öziniñ jawapkerşiligin sezingen joq. Söytip zañ talaptarına säykes qïındıqtar twındadı. Sondıqtan ol zañ boyınşa jawapqa tartılwı tïis. Üleskerlerge qïındıq twdırğan keybir azamattar, ökinişke qaray, qaşıp jür. Köbisi jawapqa tartıldı nemese sottaldı. Biraq problema qaldı. Sonıñ oñ şeşimin tabw üşin memleket tarapınan qazir jumıs istep jatırmız. «Şığıstı» biz ayaqtawğa tïistimiz. Jumıs jürip jatır. Al basqa nısandar, qazir qujatı joq, olardıñ qujattamasın räsimdep jatırmız, keybirinde qazandıq qazılıp qoyğan, jumıs toqtap tur. Soğan baylanıstı biz ïnvestorğa tartımdı bolwı üşin qosımşa jer berip jatırmız. Onda qarjı modeli ïnvestorlarğa qolaylı boladı. Sonda ïnvestor öziniñ qarajatına qurılıstı saladı da, üleskerlerge päterin beredi.

– Jaqında Nur-Sultannıñ mañayındağı awıl-aymaqtardı damıtw kerektigin ayttıñız. Jalpı, bul bağıtta qanday jumıstar atqarılıp jatır? Bir nätïje bar ma?

– Nur-Sultan qalasınıñ awmağında 16 jeke sektorlı eldi meken bar. Onıñ birazı o bastan, Celïnograd kezinen kele jatqan, al qalğandarı – jañadan qosılğan eldi mekender. Bul mäseleni şeşwge Elbasımız – Tuñğış Prezïdent Nursultan Äbişulı osı jıldıñ basında qalanıñ şetki aymaqtarın damıtw jöninde üş iri qalağa – Nur-Sultan, Almatı, Şımkentke jaqın arada 90 mlrd teñge bölwge tapsırma berdi. Sol tapsırmağa säykes bïıl 7,5 mlrd teñge bölindi. Biz 16 eldi mekenniñ barlığın taldap şıqtıq, 280 mıñnan astam halıq turadı eken ol jerlerde. Ol bizdiñ qala turğındarınıñ 25 payızın quraydı, yağnï 1/4 sol jerde turadı degen söz. Osı aymaqtardıñ, eldi mekenderdiñ mäselesin şeşwge baylanıstı Memleket basşısı Qasım-Jomart Kemelulınıñ arnayı tapsırması bar. Ükimetpen birge osı mäselelerdi şeşwmen aynalısıp jatırmız. Bizde elordanı damıtwdıñ keşendi josparı bar, keşendi jospar – 5 jıldıq. Onda eñ özekti mäselelerdiñ bäri bekitilgen. Sol mäselelerge taldaw jasağannan keyin arnayı qosımşa retinde osı eldi mekenderdi damıtw josparın bekitemiz. Prezïdentimiz halıqpen qarım-qatınastı küşeytwdi tapsırdı. Biz barlıq eldi mekenderdi aralap şıqtıq. Turğındarmen kezdestik. Sol jerdegi mäselelerdi 3 blokqa bölwge boladı. Birinşisi – ïnfraqurılımdıq mäseleler, ol – ïnjenerlik jeliler men joldar. Ekinşisi – älewmettik nısandar. Ol – bilim berw nısandarı, mektep, balabaqşa nemese därigerlik ambwlatorïya, sport nısandarı. Üşinşi blok – abattandırw. Ol – trotwar, sayabaq, jarıqtandırw, ayaldamalar, yağnï adam ömiriniñ sapasın arttırwğa bağıttalğan mañızdı mäseleler. Sonıñ bärin blokqa bölgen kezde birqatar mäselelerdi biz josparğa bekittik. Birinşi kezdeswden keyin jïnağan suraqtardıñ jïıntığın qarap, taldap şıqqan kezde 270 mlrd teñge qajet eken. Ol – qırwar qarajat. Onıñ bäri bir jılda şeşilmeydi. Sondıqtan biz turğındardan «birinşi kezekte sizderdi ne mazalaydı, sonı aytıñızdar» dep suradıq. Byudjetti halıqpen birge talqılaymız dep aytıp jatırmız ğoy, solay biz turğındardıñ suranısın zerttedik.

Üşjıldıq byudjet josparı bügin Ükimette bekitildi. Sol josparğa säykes jumıs isteytin bolamız. Tek joldardı aytatın bolsaq, eldi mekenderde 700 köşe bar eken. Sonıñ 35 payızında asfal't joq. Elorda tez damıp jatır. Munday qala kez kelgen memlekette joq. Şağın ğana Celïnogradtan qazir älem tanïtın Nur-Sultan qalasına aynaldı. Köptegen nısandar salındı, jaña nısandar boy köterdi. Biraq osı jaña nısandar ekonomïka tez damığannan keyin wrbanïzacïya procesine say qalağa azamattar da tartıla bastadı. Osıdan on bir jıl burın – 2008 jılı elordada 605 mıñ halıq turğan. Al 2018 jıldıñ nätïjesin qaraytın bolsaq, 1 mln 78 mıñğa, yağnï halıq eki esege jwıq östi. Ärïne, bul ïnfraqurılımğa da, älewmettik nısandarğa da salmaq saladı, sonımen birge halıqtıñ suranısı da köbeyip jatır.

Jumıs orındarın da köbirek tabwımız qajet. Osı josparğa säykes eldi mekenderdi damıtatın bolamız. Bul da özekti mäselelerdiñ biri. Mısalı, Ïl'ïnka turğındarın käriz jelileri mazalap jatır. Jarıqtandırw mäselesi, sonımen qatar abattandırw, balalar oynaytın sport alañı, mektepti keñeytw, joldardı jöndew kerek. Köktal-1, Köktal-2-ge barsaq, ol jerde bïıldıñ özinde 43 köşege asfal't töselip jatır. Bul tek bir şağın awdannıñ özinde. Al ol jerge halıq surap otırğan sport keşeni qajet. Onı bïıl bastaytın bolamız. Mïçwrïnge mektep kerek. Jañadan mektep salw bastaldı. Nemese LKW degen jerge taza awızswdı kölikpen tasımaldaw arqılı sw jetkizip otır. Olar «birinşi kezekte eñ özekti mäsele – awızsw mäselesin şeşip berseñizder» deydi. Sol sïyaqtı är eldi mekenniñ özindik probleması bar.

– Älewmettik jelilerde Qajı­muqan awılında asfal't töselgeni, alayda medïcïnalıq ambwlatorïyalar jetispey jatqanı habarlandı.

– Ïä, onday mäseleler bar. Adamnıñ ömir sürw sapasın arttırw isine bilim, densawlıq, qawipsiz joldar nemese jarıqtandırw qajet. Sonıñ bärin, tutastay alğanda, bul mäseleler bar, onı jasırmaymız. Biraq jasalğan jumıs ta az emes. Är zaman öz talabın qoyadı. Özderiñiz körgendey, memlekettiñ ekonomïkalıq damwınıñ nätïjesinde qanday äsem qala salındı. Biraq ömir bir orında turmaydı. Tez öskennen keyin jaña talaptarı da bar. Soğan säykes jospardı bekittik, onı endi halıqpen birge jasaytın bolamız.

– Altay Seydirulı, tağı bir özekti mäsele – jawın jawsa Nur-Sultan qalasınıñ köşelerin sw basıp jatadı. Käriz jüyesiniñ mäseleleri qaşan retke keltiriledi?

– Bul mäsele, äsirese, küzde, köktemde jañbır jawğanda twındaydı. Jazdıgüni nöser jañbır jawğanda da sw tolıp qalatın jerler bar. Onı qala turğındarı jaqsı biledi. Eñ problemalısı – Bawırjan Momışulı köşesinde. Ol jer osıdan bir-eki jıl burın da talqılanğan. Sodan beri äkimdikte jobalıq qujattama äzirlendi. Osığan uqsas tağı bir orın – Respwblïka dañğılı men A.Ïmanov köşesiniñ qïılısında. Al üşinşisi – Turan dañğılında. Bul üşewi – eñ irisi. Al odan bölek, jañbır jawğan sayın iKOMEK arqılı köptegen qoñıraw tüsip jatadı. Älew­mettik jelilerden de habar tüsedi. Qala boyınşa sw jïnalıp qalatın 32 orın bar eken. Sonıñ 16-sınıñ qazir jobalaw jumıstarın bastap kettik. Aldağı waqıtta tağı 16-sına jobalaw jumıstarın jürgizwimiz kerek.

Eñ özektisi – Bawırjan Momış­ulı köşesindegi tusqa qazir konkwrs jürgizilip jatır. YAğnï jobalaw jumısı bitti. Al konkwrs aldağı waqıtta bitedi. Bïıl bastasaq, kelesi jılı ayaqtawımız kerek. Bawırjan Momışulı köşesi eki kezeñnen turadı. Birinşisi – ïnjenerlik jeli, sw jïnaytın käriz jüyesi. Al ekinşisi – swdı tazartatın joba. Bul 3 mlrd teñge turadı. Onı kelesi jılı bastaytın bolamız.

A.Ïmanov köşesine qatıstı räsimdew qujattarınıñ bäri bitti. Konkwrs ayaqtaldı, merdiger belgilendi. Olar jumısın bastadı.

– Ötken aptada öziñiz Esil jağalawındağı sayabaqtardı aralap şıqtıñız. Sınıp jatqan ağaştardı kördik. Ol älewmettik jelilerge de taraldı. Jarıq beretin bağanalar qïrap jattı. Endi osı sayabaq mäselesin qalay rettemekşisizder?

– Onı biz körsettik. Sebebi şağımdar tüsti. Qazir halıqpen keri baylanıstı nığaytw – bastı mindetimiz. Bul – qalanı aralap jürgen kezde twındağan mäsele. Endi abattandırw mäselesi aldımızda tur. Qalamız künnen-künge körkeyip, keñeyip keledi. Qanşama sayabaq salınıp jatır. Oğan qırwar qarjı bölindi. Ol – qalamızdıñ körkeyui üşin jasalıp jatqan dünïe. Qalamız burın qanday edi, qazir qanday?! Biraq onı kütip ustaw degen mäsele bar. Mine, osı turğıda biraz qïındıq twındawda. Mısalğa, biz qalanı tekserip, jayaw aralap jürgen kezde 10-ğa jwıq sayabağımız balansta joq eken. YAğnï bılay aytqanda qojayını joq. Sonıñ bärin biz balansqa aldıq. Öziñiz aytqan Esil özeniniñ jağalawı, ökinişke qaray, qarawsız qalğan. Şöp ösip, belden keledi. İşindegi ağaştarı, şamdarı qïrap jatır. Onı basqa planetadan kelip birew sındırğan joq qoy, bärin jasağan – özimizdiñ turğındar. Är sayabaqtıñ aldına tärtip saqşısın qoya almaymız ğoy. Bul – mädenïet mäselesi. Bul qala – bizdiñ ortaq üyimiz, onı kütip ustaw, sonı halıqqa jetkizwimiz kerek. Sonda ğana tärtip boladı. Qala – bizdiñ ortaq üyimiz. Oğan öz üyimizdey qaraytın bolsaq, sonda tärtip boladı.

Özderiñiz körip otırsızdar, eko-çellendj bolıp jatır, onı Prezïdenttiñ özi qoldap otır. Är senbi sayın özen-kölderdiñ jağalawın tazalap jatırmız. Biz demalğandı unatqanımızben, jïnawdı jaqsı körmeymiz. Ol durıs emes. Sondıqtan mektepterde de ekologïya, tazalıq degen mäselelerdi üyretip jatırmız.

– Mektep mäselesine toqtalsaq, oqw jılı jaqındap kele jatır. Keybir mektepterde üş awısımmen oqwğa mäjbür. Bul mäsele qalay şeşilmek?

– Üş awısımdı mektep mäselesin şeşwdi Elbası da ayttı. Prezïdentimiz de qozğadı. Ol tapsırmanı endi orındawımız kerek. Degenmen derekterge män bersek, qalamız tez ösip jatır. Osıdan 11 jıl burın, yağnï 2008 jılı qalada 73 mektep, 75 mıñ oqwşı bolğan eken. Bïıl jañadan salınıp jatqan mektepterdi qosqanda qırküyek ayında 111 mektep boladı. Oğan 183 mıñ oqwşı keledi. Tek bir jılmen salıstırar bolsaq, bıltır 1-sınıpqa 18 mıñ oqwşı kelgen bolsa, bïıl – 24 mıñ oqwşı. Al ötken oqw jılın 6 mıñ oqwşı bitirdi. Al olardıñ ornına tört ese köp oqwşı kelip otır. Mine, qanday ayırmaşılıq! Qala ösken sayın älewmettik nısandarğa salmaq tüsip jatır. Sol sebepti bizde qazir üş awısımdı mektepter bar. Onı jasırmaymız. Onı şeşw üşin keşendi jospar bekittik. Aldağı 5 jıl işinde 40 mektep salınwı kerek. Bul – byudjettiñ esebinen. Biraq biz byudjetke qarap otırmawımız kerek. Bul mektep te, balabaqşa da, ïnvestorlar üşin de öte qolaylı. Jaqında biz ïnvestïcïyalıq keñeste 10-nan astam mektep jeke ïnvestorlar esebinen salınatın jobanı qoldadıq. Biz jer beremiz, al ïnvestor öz qarjısına mektep saladı. Ol da jaqsı. Älewmettik mäsele şeşilgeni memleketke de jaqsı äri öziniñ bïznes jobasın jüzege asıratın ïnvestorğa da tïimdi. 30 mlrd teñgege jwıq ïnvestïcïya qarastırıladı. Ol jerlerge şeteldik üzdik täjirïbelerdi alıp kelemiz. Sebebi el astanası bolğan soñ älemniñ damığan memleketterine qarap boy tüzewimiz kerek. Biz bäsekelestikke tötep beretin el bolsaq, bilim salasına köp köñil bölwimiz qajet. Bilimniñ sapası bolmasa, bizde damw bolmaydı. Sondıqtan memleket erekşe jağday jasap otır.

Basqa memleketterdiñ astanası qalay jumıs istep jatır, ol jerde qanday üzdik täjirïbe bar? Äsirese bilim, biz bäsekelestikke tötep beretin memleket bolsaq, alda otız damığan memleketke qosılar bolsaq, tek bilim kerek. Bilimniñ sapası bolmasa, bizde damw bolmaydı. Sondıqtan memleket osığan jağday jasap otır. Sol jeke ïnvestorlar Sïngapwrdan, Birikken Arab Ämirliginen keledi, özimizdiñ qazaqstandıq ïnvestorlar bar, ewropalıq, mısal üşin Kembrïdjdiñ nemese basqa da Fïnlyandïyanıñ täjirïbesin iske qosam degen ïnvestorlar bar. Sol memlekettiñ esebinen jäne ïnvestorlardıñ esebinen osı mäseleni şeşemiz degen jospar bar. Ol endi naqtı orındalatın jospar. Mısalı, bïıldıñ özinde segiz mektep salınıp jatır. Segiz mektep – jaña mektep, ol bes mıñ orındı aşadı, al bizde qazir mektepterde on jeti mıñ balağa orın jetpeydi. YAğnï on jeti mıñ balağa tïisti mektepter kerek. Sondıqtan osı qırküyekte bizde segiz üş awısımdı mektep boladı. Biz segiz mektep saldıq deymiz, ol bes mekteptiñ üş awısımdıq mäselesin şeşti. Odan bölek, qazir endi jïırma tört mıñ bala 1-sınıpqa kelgennen keyin bizde tağı da qosımşa segiz mektep üş awısımdı bolatın türi bar. Biraq bul – şeşiletin mäsele. Al tağı da biz özekti mäsele – biz küni keşe tamız konferencïyasında talqıladıq – muğalimderdiñ tapşılığı. Körip otırsızdar, oqwşılardıñ sanı köbeyip jatır, muğalimderdi dayarlap ülgerwimiz kerek qoy. Sol sebepti bügin biz pedagogtıñ märtebesi jaylı zañdı talqılap jatırmız. Bul jöninde Elbasınıñ tapsırması boldı, Prezïdent qadağalap otırdı, sondıqtan pedagogtıñ märtebesi jaylı zañ muğalimge degen ülken memlekettik qoldawdı körsetedi.

– Altay Seydirulı, öziñiz awdannıñ jäne qalanıñ turğındarımen jïi kezdesesiz. Jaqında jelilerdiñ birinde üş jüz adamdı qabıldağanıñızdı jazdıñız. Halıq köbine qanday şağım aytıp jatadı?

– Endi şağım ärtürli. Ärïne, qazir nawqan ğoy, balalardı mektepke aparw mäselesi, jalpığa birdey bilim berw, «Mektepke jol», sosın köbisiniñ köteretini – turğın üy. Turğın üy mäselesi – eñ özekti. Är ülken qalada onday mäsele bar. Biz şeteldik täjirïbelerdi de qaradıq. Mısalı, Londonda da qoljetimdi baspanağa kezek bar, Mäskewde de nemese basqa da qalalarda. Londonda «affordable houses» deydi, «dostwpnoe jïl'e». Olardıñ da täjirïbesin qaradıq. Biraq bizdikindey bağdarlama köptegen memlekette joq. «Nurlı jer» bağdarlaması, «Baqıttı otbası». Osınday mäselelermen keledi. Keñes alğısı keledi nemese qanday kömek bar ekenin suraydı. Köbinese az qamtılğan otbasılar keledi. Osı jerde ayta keterlik jağday, endi memleket äsirese az qamtılğan otbasılarğa köp qoldaw körsetip jatır. Burın-soñdı bolmağan qoldaw bar qazir. Qarasañız, arnayı älewmettik qoldaw (AÄK) burın bolğan joq. Bïıl berip jatırmız, tek Nur-Sultan qalasında 5600-den astam otbası – ol 35 mıñğa jwıq azamat. Sonıñ endi 25 mıñnan astamı – balalar. Oğan 1,5 mïllïard teñge tek qana bizdiñ qalamızda berilip jatır, al respwblïka boyınşa ol – qırwar qarajat. Sonı tüsindirip jatırmız. Ol endi jaqsı qoldaw, halıq endi rïzaşılığın bildirip jatır. Birewler endi, ökinişke qaray, öziniñ kiristerin jasırıp, sonı alğısı keledi, memleketti aldağısı keledi, ol durıs emes. Sebebi biz är tïınğa jawap beremiz, sonı tüsindirip jatırmız. Tek eñ muqtaj azamattarğa berwimiz kerek. Biraq onıñ da şartı bar. Siz jumısqa turwıñız kerek, biz oğan kömekteswimiz kerek. Jaña siz aytqan 300 adam da sonıñ işinde. Turğın üydi osılay tüsindirip jatır­mız: bizde 46 mıñ adam kezekte tur. Sondıqtan «Qoljetimdi baspana» degen bağdarlama bar, «Baqıttı otbası» bağdarlaması bar, 2 payızben «Turğın üy qurılıs jïnaq banki» arqılı päter beredi. Sonı tüsindirip jatırmız. «Joq, siz meniñ mäselemdi şeşpeseñiz, men köşege şığam!» deydi, olay ayqaylağannıñ bärine biz üy bere beretin bolsaq, tärtip qayda, zañ qayda? Sonı tüsindiremiz. Sondıqtan eñ bastı mäsele – biz masıldıqtan arılwımız qajet. Eñbekke tartwımız kerek. Abaydıñ sözimen aytqanda, «Eñbek etseñ erinbey, toyadı qarnıñ tilenbey» degendey. Biz jağday jasawdan qaşpaymız, biraq biz qanday tärbïe berip jatırmız, sonı da oylanwımız kerek.

Bizde jaqında ğana aşılğan «Januya» otbasın qoldaw ortalı­ğı bar. Köpbalalı otbasılar, az qamtılğan otbasılar nemese mümkindigi şektewli bala tärbïelep jatqan ana, ärïne, kömekke muqtaj. Biz olardı jumısqa ornalastırayıq deymiz, sonda, ökinişke qaray, köbisiniñ dïplomı joq, ärtürli sebeptermen oqï almay qalğan, sodan keyin bala tärbïesimen otırıp qalğan, onıñ bärin tüsinemiz. Endi ne istewimiz kerek? Osı ortalıq arqılı oqıtamız. Solay jumısqa ornalastıramız. Birewler özderiniñ isin aşqısı keledi. Mısal üşin bizde ïndwstrïaldıq parkte «YUtarïya» degen fabrïka bar, özim barıp kördim, öte qwantarlıq jağday, qazaqstandıq kïim tigedi. Özime de arnayı jumıs kïimin satıp aldım. Qurılısqa barğan kezde kïyuge öte sapalı, jaqsı eken. Ülken fabrïkada bizdiñ qızdar maşïnkamen tigip otır. Men: «Sizder üyrete alasızdar ma, jumısqa alasızdar ma? Bizge tüsip jatqan suranıs köp» dedim. Biz olardı oqıtamız, sosın olardı eñbekke tartwımız kerek. Tek üyde otırıp alıp «mağan tawıp ber» degen bolmaydı. Mısalı, bizdiñ özimiz de köpbalalı otbasında tärbïe aldıq. Ata-anamız «tek bilimmen, eñbekpen adam bolasıñ» dep üyretti. Sol tärbïeni biz balalarğa da üyretwimiz qajet.

 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı