«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Bas qala mañayı özen-köl

Rahatın qaşan köremiz?

0 79

Nur-Sultanda twrïstik kompanïyalar jetkilikti. Jarnamalarına qarap otırsañız, älemniñ kez kelgen nüktesine jetkizip saladı. Alayda osı fïrmalar elordanıñ irgesindegi swlı-nwlı jerdiñ rahatın körsetwge qulıqsız. Osınıñ aldında mereke ayasındağı bir-eki kündik demalısımdı tabïğat ayasında ötkizbek bolıp, eki-üş twrïstik agenttikke telefon şaldım. Alayda telefonnıñ ar jağında otırğandardıñ «Qazaqstanmen jumıs istemeymiz» degen sözi janıma batıp ketti. Tayaq tastam jerge twrfïrmağa jalınbay, bir amaldap jeter edim ğoy. Özime de sol kerek. Sodan astananıñ jan-jağında jatqan özen-kölderdiñ jayın surastıra bastadım.

– Taytöbedegi «Nura» demalıs ornı unaydı. Özenniñ jağasında ornalasqan, aynala qalıñ ağaş ösken. Şomılam degenge de özendi boylay ketip şatır qurıp alıp, oñaşada balıq aw­law­ğa boladı. Qoyandıda da demalıs üylerin salıp, jağalawdı abattandırıp, ïnfraqurılımın jasap, birşama jolğa qoyğan. Biraq bäriniñ ïesi bar. Attağan qadamıña aqşa aladı, – deydi tabïğat ayasında demalwdıñ bilgiri Erkeğalï Bolatulı.
– Jaz bolsa qalanıñ şwı­nan qaşıp, bir kün bolsa da özen jağalap ketemin. Qor­ğaljın tasjolınıñ bo­yındağı Birlik, Sabındı, Al­ğabas eldi mekenderindegi adam ayağı taptay qoymağan jer­lerdiñ swı da tunıq, balığı da mol. Astrahan tas­jolın jağalay şıqsañız, Damsa, Jañaaymaq, Aqmeşit, Rodïna eldi mekenderi jaylasqan jağalawlar demalwğa jaqsı. Awıl aynala qonğan swdan şortan, tuqı, alabuğa, aqqayran, tağı basqası qarmaqqa köp iligedi, – dep qızıqtırdı Vasïlïy esimdi äriptesimiz.Bwrabaydan basqa jerdi bilmeytin basım osı sözderden keyin kartağa üñilip, twrïzm nısanına aynalğan jerlerdiñ tizimin jasawğa kiristim. Oñay şarwa emes. Bayqağanımız, barlıq jarnamalarda demalıs orındarı ğana körsetilgen. Bağasın bilmek bolıp qulaqta jürgen «Balqarağayğa» qoñıraw şaldım. Tünemelik orındı 25 mıñnan bastap 60 mıñğa deyin jalğa alwğa boladı eken. Qaladan qaşıq bolmasa da, qarajatı alıstatıp tur. Jarnaması jazılğandardıñ 30 mıñnan tömeni joq. Täwligine. Nuranıñ bir ağısında ornalasqan «Nura» demalıs jayı tartımdı-­aq. Taytöbeden assañız, kö­likpen tez barwğa boladı. Biraq bir-eki kündik demalıstan göri aptalap jatıp demalğanğa ğana qolaylı.
Qaladan 20-30 şaqırım assañız, Siletiniñ eki qoltığı – Qoyandı men Aqjardıñ üstinen tüsesiz. İrgedegi Qoyandı eldi mekeni astanalıqtar üşin jaqsı tanıs. Janında ağıp jatqan şa­ğın özenniñ öz berekesi bar, qazir özenge jaqın jer telimderine zäwlim kottedj­der salınıp, qwıqtay jağalawğa jaqındaw qïınğa ay­nalıptı. Sol üşin at sabıltıp baratın jer emes.
Jalpı, osı mañdağı özender şımırlap aqsa da ağıs­tı keledi, jağalawı jarqabaqtı, tikjar bolıp keledi. Sondıqtan da Arqanıñ az kündik ıstıqtarında jağajayğa aynalıp ülgermeydi. Tabïğat jağdayı osınday bolğan soñ, twrïstik kompanïyalar da, käsipkerler de onı ïgerwge qulıqtı emes.Onda köl izdeyik. Köl degenge bir Qorğaljınnıñ özi ne turadı! Jolay attas kentke soqsañız murajayı bar, kireberisinde äygili Arqanıñ äni «Dwdarayğa» qoyılğan belgisi bar. Tarïh ta, tanım da osı jerde. Ökinişke qaray, bul jer halıqtıñ ağılıp kelip demalıp jatqan jeri emes.
Sarıoba, Bozayğır, Jalañaş kölderi de osı ölkeniñ körki. Soñğı ekewin, äsirese, balıqşılar jaqsı biledi. Möñke men tuqı osı swda köpten önedi. Al Sarı­oba jağalawı – qumdawıttı, jasıl şöp şıqpaytın tuzdı köl. Tuzdı swğa şomılıp demalıs izdegenderge taptır­maytın jer. Qaladan 40 km, Qarağandı tasjolımen «QazMunayGaz» janarmay quyu stansasınan solğa qa­ray burılıp, awıl arası­men demde jetip alasız. Al Jaltırkölge barğıñız kelse, aldıñızdan osı attas awıl kezdesedi. Odan aqısın berip äri assañız, jağalawda qızdırınıp, swına şomılıp, demalwğa äbden boladı. Birer kündik demalısqa jaraytın qajetti jağdaydıñ bäri bar. Eger jastanıp jatıp kidiretin bolsañız, onda «Golden Fish» demalıs üyine toqtañız. Jaylı jaydı jalğa alwğa 30 mıñ teñge ketedi. Köp bolıp qıdırıp barsañız sport alañdarı, sawna, basseyn, tağısın basqa demalıstı mändi etetin ïgilikter qarastırılğan.
El arasında Maksïmovka atalatın awıl tusındağı Esil özeniniñ bir salasın da jaylı jağalawğa aynaldırıp qoyğan. Jazdıq demalıs üyleri bar. Swı taza, jağalawdıñ tayaz jerleri balalardıñ şomılwına qolaylı. Oğan Astrahan tasjolımen şığıp ketip, awılğa jetip, sol jağıñızğa qaray burılsañız, mañda­yıñızben tirelesiz. Qaladan 25 şaqırım.
Nuranıñ boyındağı Qosşınıñ demalıs orındarı janğa jaylı. «Çïstıe prwdı», «Green Park», «Nura», «Taytöbe» keşendi demalıs orındarı demalwşılar üşin barlıq jağdaydı jasağan. Jetw de qïın emes. Äwejayğa qaray MAÏ beketine jetip oñğa burılsañız, şeti körinedi. №27 jäne №43 qalalıq kölikpen de jetip qalasız.
Biz maqalamızda qaladan 30 şaqırımda ornalasqan jaylı jağalawlarğa şolw jasadıq. El arası jaqın. Qoljetimdi. Biraq jazdıgüni demalıs sayın qala­lıqtardıñ japırıla ağı­­­latın jeri emes. Nege? Se­bebiniñ biri – elordalıq tw­rïstik kompanïyalardıñ «Qazaqstanmen» aynalıs­pawında. Olarğa twrïs­terdi ïnfraqurılımdarı jetilgen Türkïyanıñ jağalawlarına jibergen tïimdi. Ekinşi bir sebebi – atalğan jerlerdegi demalıs orındarı jumısınıñ jolğa qoyılmawı. Bağasın aspan­datıp, demalısqa kelgen biren-saran adam­men şektelip, sonıñ paydasına qanağattanıp otır.Eger demalıs orındarın nasïhattap, arnayı kölik bölip, astanalıqtardı alıp ketip, alıp kelip jatsa, bul bağıtqa halıq ta üyrener edi. Arağa waqıt salmay jeke jeñil kölik jürgizwşileri de saylanıp, sol bağıtta jumıs ister edi. Alayda qol sozım jerdegi demalıstı aynalıp ötip, qala turğındarı men qonaqtarı Bwrabayğa barwdı jeñil köredi. Öytkeni arada elektrïçka zırıldap qatınap tur, qalasañız taksï ağılıp jatır.
Mümkin Nur-Sultan qalası men Aqmola oblısı arasında aymaqtıq twrïzmdi damıtwğa mämilege qol qoyıp köş qozğalsa, özen-kölder arasına jol salınar edi. Sonda ğana jan-jaqtan kelgen, bul jerdiñ oy-şuñqırın bilmeytin qalalıqtar aynalasın tanıp, tabïğatına tamsanıp, tamırlawına jol aşılar. Özen-swdıñ bïligin tek qaltalılarğa berip qoymay, jergilikti bïlik özen-kölderdiñ qolaylı tustarın qamıstan tazalap, jağasına qum tösep, tabanın laylı batpaqtan tazalap, şomılwğa qolaylı jağalawdıñ sanın köbeytkeni abzal. Äzirge künniñ ıstığında Ortalıq baqtağı jağalawğa şomılıp, Aq­bulaq pen Sarıbulaqtı jağalap qarmaq salıp, bïılğı jazdı da şığarıp salatın sïyaqtımız.
Mïllïonnan astam halqı bar Nur-Sultanda demalıs orındarı, sayabaqtarı je­­tilip artıladı. Biraq öñir­diñ körikti jerlerinde demalwdıñ jayı basqa. Bir qalağa tığılıp qalmay, ayağın sozıp, awıldıq jerlerge de barıp, el körwge şaqırwdıñ nasïhatı az. Munday ïgilikten tosır­qap qalğan jaña astananıñ turğındarına serpin berwge de küş salw kerek. Sonda jazdıgüni asfal'ttı tesken jasöspirimder bir waqıt qolına qarmaq alıp, özen-swdıñ qudiretin tüsiner edi. Otbasılıq demalıstıñ awızbirşilikti arttırıp, mäñgi este qalatının da eskerw qajet. Endeşe qulşına qolğa alatın adam kerek. Salamattı ömir saltın qalalıqtar qoştaydı dep oylaymın.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı