«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Atawlı älewmettik kömek

azamattardıñ jekelegen sanattarın qoldaw bolıp tabıladı

0 27

Elbasınıñ «Älewmettik qamqorlıq» jaña älewmettik şaraları elimizde belsendi türde iske asırılıp jatır. Zañnamağa tïisti tüzetwler engizildi. 2019 jıldıñ 1 säwirinen bastap barlıq barlıq öñirlerde atawlı älewmettik kömek (AÄK) tağayındaw üşin halıqtan qujattar qabıldanwda. Eñbek jäne halıqtı älewmettik qorğaw mïnïstrliginiñ mälimeti boyınşa büginge deyin 42 mıñnan astam (şamamen 147 mıñ adam) ötiniş qabıldanğan. Sonıñ işinde Nur-Sultan qalasında 1 säwirge deyin 9725 otbası AÄK alwğa ötiniş berse, olardıñ 2483-ine qatıstı oñ şeşim qabıldandı. 358 otbası AÄK-ti alıp ülgerdi. Jalpı alğanda, bas qalada jaña formattağı AÄK-pen 2500 otbasın qamtw josparlanıp otır.

Räsim jeñildetildi

Ağımdağı jıldıñ 1 säwirine deyin AÄK alwşılarğa qatıstı krïterïylerdi belgilew 50 payızdan 70 payızğa deyin ulğaydı. Mäselen, 1 säwirden bastap AÄK körsetw räsimi jeñildetildi. Ol üşin halıqqa qızmet körsetw ortalığına barıp, AÄK alwğa ötiniş berip, jeke basın kwälandıratın (otbasınıñ är müşesine) qujattı körsetw jetkilikti. Qalğan mälimetterdi E-halıq bazasına biriktirilgen aqparattıq jüyelerden aladı. Sonday-aq AÄK alatın azamattarğa arnalğan «jedel jeli» jumıs isteydi. Munıñ barlığı atalğan kömekti tez äri qolaylı jağdayda alwğa mümkindik beredi.
Atawlı älewmettik kömekti alwşılar sanına qatıstı birer derek keltireyik. Mısalı, Nur-Sultan qalasında AÄK alwşılar sanı – 6699 adam. Sonıñ işinde Almatı awdanında 2 954 adam aladı. Endi memleket tarapınan beriletin kömek köleminiñ qalay özgergenin tüsindirip köreyik. Buğan deyin AÄK-tiñ ortaşa mölşeri ay sayın otbasınıñ ärbir müşesine, sonıñ işinde balağa: respwblïka boyınşa 4834 teñge tölenip keldi. Nur-Sultan qalasında bul körsetkiş 3310 teñgeni, Almatı awdanında 3437 teñgeni quradı. Zañnamağa engizilgen tüzetwlerden keyin AÄK-tiñ ortaşa mölşeri 21 572 teñgege östi. Ay sayın otbasındağı är balağa 18 jasqa deyin, stwdentterge 23 jasqa deyin osınday kölemdegi kömek beriledi. Buğan qosa, otbasınıñ jan basına şaqqandağı tabısı men AÄK tağayındaw krïterïyleri arasındağı ayırma türinde ata-­analarğa tölem tölenedi.

Qujattar sanı 1-ge qısqardı

2019 jıldıñ 1 säwirinen bastap «E-halıq» aqparattıq jüyesi arqılı AÄK tağayındaw­dıñ jeñildetilgen räsimi jüzege asırıla bastadı. Naqtıraq ayt­saq, AÄK tağayındawğa ötiniş berwde qujattar sanı 1-ge deyin qısqartıldı. Qajetti qujattardı jïnawdı turğılıqtı jeri boyınşa halıqqa qızmet körsetw ortalığı, awıldıq jerlerde – kenttiñ, awıldıñ, awıldıq okrwgtiñ äkimi memlekettik organdardıñ jäne uyımdardıñ aqparattıq jüyeleri arqılı jüzege asıradı. Aqparattıq jüyelerde mälimetter bolmağan jağdayda halıqqa qızmet körsetw ortalığı nemese äkim tïisti memlekettik organğa jäne uyımğa jazbaşa suraw salwdı resimdeydi. Bul rette ötiniş berwşi qajetti qujattardı öz erki boyınşa usınwğa quqılı.
Ayta keterlik jayttıñ biri, AÄK alatın otbasılardıñ jïıntıq tabısınan älewmettik tölemderdiñ jekelegen türleri alınıp tastaldı. Atap aytsaq, ol: 4 jäne odan köp balası bar otbasılarğa beriletin järdem­aqı, «Altın alqa» jäne «Kümis alqa» alqalarımen marapattalğan köpbalalı analarğa tölenetin järdemaqı, balanıñ mügedektigi boyınşa beriletin järdemaqı, şäkirtaqı, jergilikti atqarwşı organdardıñ esebinen körsetiletin bir rettik aqşalay kömek.

Otbasınıñ älewmettik kartası degenimiz ne?

Qazaqstanda är otbasınıñ jeke älewmettik kartası jasaladı. Eñbek jäne älewmettik qorğaw mïnïstri Berdibek Saparbaev Ükimettegi baspasöz mäslïhatında onıñ ne üşin jasalatının tüsindirip bergen edi. «Elbasınıñ memlekettiñ kömegine muqtaj azamattarğa, otbasılarğa järdem berw jönindegi tapsırması boyınşa biz osınday älewmettik karta jasaymız. Sol kartanıñ kömegimen qanday otbasınıñ, azamattıñ şeşilmegen mäseleleri bar, sonıñ bärin der kezinde bilip otıramız» dedi mïnïstr.
Mine, jwırda osı kartanıñ jobası jasaldı. Ol kartağa otağasınıñ, onıñ jubayınıñ, balalarınıñ atı-jöni, tegi, jeke säykestendirw nömiri, twğan küni, azamattığı, turğılıqtı mekenjayı, otbasılıq märtebesi, bilimi twralı aqparattar kiredi. Sonımen qatar, otbasınıñ muqtajdıqtarı anıq körsetiledi. Mäselen, olardıñ qatarına: AÄK alw, emdelw, balabaqşağa balasın berw, oqwğa tüsw, jumısqa ornalasw, turğın üy alw, tegin jol jürw, kommwnaldıq qızmetterge jeñildik paydalanw, kïim-keşek alw, birinşi kezektegi qajetti azıq-tülik, tawarlar alw jatadı. Tağı bir mäsele, ol otbasınıñ ömirlik qïın jağdaydağı deñgeyi bağalanadı. Onıñ deñgeyi: qawırt, dağdarıs, turmısı naşar, qanağattanarlıq, turmısı jaqsı degen atawlarmen körsetiledi.

Ağımdağı jıldıñ 1 säwirine
deyin AÄK alwşılarğa qatıstı
krïterïylerdi belgilew
50 payızdan 70 payızğa deyin ulğaydı.

Nur-Sultan qalasında
AÄK alwşılar sanı – 6699 adam.
Sonıñ işinde Almatı awdanında
2 954 adam aladı.

AÄK-tiñ ortaşa mölşeri:
Respwblïka boyınşa
– 4 834 teñgeden – 21 572 teñgege;
Nur-Sultan qalası boyınşa –
3 310 teñgeden – 21 572 teñgege östi.

AÄK parametrleri qalay jetildiriledi?

Endi bir otbası ülgisimen AÄK parametrlerin jetildirw joldarın tüsindirip köreyik. Nur-Sultan qalasınıñ Almatı awdanında turatın bir köpbalalı otbasın mısalğa alayıq. Otbasınıñ quramında äkesi men anası, 7 bala bar delik. Otbasınıñ eñbek qızmetinen tüsetin tabısı – 73 954 teñge. «Altın alqa», «Kümis alqa» tösbelgilerimen marapattalğan köpbalalı analarğa tölenetin memlekettik järdemaqı mölşeri – 16 160 teñge. Bir otbasına tölenetin AÄK-tiñ aylıq mölşeri 26 710 teñge (balalarğa 151 004 teñge). Otbasınıñ jalpı tabısı – 267 828 teñge. Sonda 12 ayğa tağayındalğan AÄK jalpı soması 2 132 556 teñgeni quraydı.
Jaña formattağı AÄK 2019 jıldıñ 1 säwirinen bastap tağayın­daw, qayta eseptew jäne tölew qalay jürgiziledi? Buğan deyin mälim bolğanınday, 2018 jıldan kele jatqan mälimetterdi eskere otırıp, elordadağı 481 otbasına AÄK şarttı aqşalay järdem retinde 1 säwirge deyin tölendi. 2019 jıldıñ 1 säwirine deyin josparlanğan 363 şarttı aqşalay kömek alwşılarğa älewmettik kelisimşart ayaqtalğanğa deyin şarttı järdemaqılar qayta esepteldi.
Endi AÄK tağayındaw, qayta eseptew jäne tölew twralı birer statïstïkalıq derekterdi keltireyik. Nur-Sultan qalası boyınşa 1 säwirge deyin 363 otbasınıñ AÄK alwı avtomattı türde qayta esepteldi. Jergilikti atqarwşı organdardıñ derekteri boyınşa «E-halıq» aqparattıq jüyesi boyınşa barlığı 2 764 ötiniş qabıldanğan. Sonıñ işinde, 1615-ine qatıstı oñ şeşim şığarıldı. Şamamen 10 mıñ adamğa 161,1 mln teñge tölengen. Ortaşa eseppen är otbasına tölengen qarajat 100 mıñ teñgeni quraydı. 133-iniñ ötinişi qanağattandırılğan joq. Barlığı 1978 otbasına qatıstı oñ şeşim qabıldandı.
Ayta ketelik, AÄK tağayındaw jönindegi azamattardı qabıldaw mınaday mekenjaylarda jürgiziledi: «Nur-Sultan qalası äkimdiginiñ halıqqa qızmet körsetw ortalığı» KMM, Beybitşilik k-si, 25 üy, «Örken» bïznes ortalığı; Almatı awdanı äkiminiñ apparatı, Täwelsizdik dañğılı, 7 üy; Bayqoñır awdanı äkiminiñ apparatı, Brwsïlovskïy k-si, 17/3 üy, Bayqoñır awdanınıñ №5 halıqqa qızmet körsetw ortalığı, Abay dañğılı, 80 üy; Esil awdanı äkiminiñ apparatı, Qabanbay batır dañğılı, 33 üy; Esil awdandıq №1 halıqqa qızmet körsetw ortalığı, Mäñgilik el dañğılı, 30 üy; Sarıarqa awdanı äkiminiñ apparatı, Sarıarqa dañğılı, 13 üy.

Järdemaqı ösedi

Eñbek jäne halıqtı älewmettik qorğaw mïnïstrligi mügedek balanıñ kütimine qatıstı järdemaqınıñ kölemi ösetinin habarlağan bolatın. Bul, negizinen, bala kezinen 1-toptağı mügedekke jatatın balağa kütim jasaytın adamğa beriletin järdemaqı. Mäselen, 2019 jıldıñ 1 şildesine deyin onıñ mölşeri 31 183 teñge bolsa, 1 şildeden keyin 41 578 teñgege ulğayadı. Munday järdemaqımen respwblïka boyınşa 100 699 adamdı qamtw josparlanıp otır. 2019 jıldıñ 1 säwirindegi jağday boyınşa, Nur-Sultan qalasında munday järdemaqı alwğa quqılı 5 557 adam bar. Sonıñ işinde 1 670-i Almatı awdanında turadı.
Sonımen qatar, bizdiñ Ükimet köpbalalı analar men mügedek balasın tärbïelep otırğan analarğa öz üyinde älewmettik jumıs orındarın aşwğa jäne suranısqa ïe käsipterge qısqa merzimde oqıtwğa erekşe köñil bölwde. Bul maqsatqa arnayı granttar men şağın nesïeler bölinedi. Budan bölek, köpbalalı otbasılardı qoldawğa bağıttalğan: iri kompanïyalar men käsipkerlerdiñ kömegimen päter berw, jeke turğın üy qurılısına jer wçaskesin bölw, baspanağa töleytin alğaşqı jarnanı swbsïdïyalaw, turmısı tömen köpbalalı otbasılarğa basımdıqpen jalğa baspana berw sïyaqtı awqımdı is-şaralar jüzege asırılatını qwantadı.

 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı