«Astana aqşamı»
El jüregi – elorda şejiresi

Astanada turw arzan emes…

0 77

Qarap otırsam, elordağa kelgeli on jılğa jwıq waqıt ötipti. Özimdi astanalıqpın dep aytwğa bola ma bilmeymin. Degenmen, qazaqı sanamızda öz üyiñnen kirip-şıqpasañ, sol jerdiñ turğınınday sezinbeysiñ. Dese de, bul mañızdı emes. Osı jıldarı elorda aqparat keñistiginiñ bir puşpağın ïlep jürsem, onda astanalıq bolğanım dep esepteymin. Eger solay bolsa, astanada turw şığının da eseptep, onıñ arzan qala emestigin aytqım keledi.

Qalay bolğanda da, tek jalaqığa qarap qalmay qosımşa qarajat közin tappasa, jay jürgen adam bas qalağa sıymaydı. Sözimniñ däleli üşin osı jıldardağı qalada turwdıñ qarajat şığının eseptep, täjirïbemmen bölispekpin.
Bas qalada baspana – eñ bastı mäsele. Menşigiñiz bolmasa, onı jalğa alıp turw da jeñil emes. Orta şamamen elordanıñ är şarşı metri 2 mıñ men 3 mıñnıñ ortasında şarıqtaydı. Bir üyde birneşe adammen birge qosılıp tölep jaldaw – tïimdi şeşim. Alayda jastar bolmasa, onıñ da qolaysız jaqtarı köp. Eski qalada, onıñ işinde bes qabattı «hrwşevkalarda» üy jaldaw birşama arzanğa tüsedi. Biraq ol üyge jöndew jürgizilmese, jılıtw qubırları awıstırılmasa, qısqası swıqta jayıñız bola qoymaydı. Onda da qalanıñ şetinen ortalığına jaqındağan sayın bağası ösedi. Degenmen, 100 mıñnıñ aynalasında ortalıqtan qolaylı päter tabılsa, jolıñızdıñ bolğanı.
Osı «jüzdiñ» işinde kommwnaldı tölemderiñiz kirse, öte jaqsı. Alayda onıñ bağası qısqa qaray 15 mıñğa jetip, jazda arzandaydı. Buğan qosa domofon, lïft, ïnternet sïyaqtı qajettilikter qosılıp, birşama qaltañızdı qağadı.
Negizi, özim jayaw jürip üyrengenmin. Bir sağattıñ aynalasında jumısqa jetesiñ. Asıqsañ, odan da erterek jetwge boladı. Endi mına arïfmetïkanı taldayıq. Bes kündik jumıs küniñiz bolsa, tört jarım aptalıqtıñ jolaqısın eseptelik. 3960 teñge. Demalıs künderi avtobwspen şığa qalsañız, onıñ esebin öziñiz bilesiz. Soñğı kezderi taksïge bes jüz teñge aqşa bolmay qaldı. Qalanıñ bir şeti ekinşi şetinen asa qaşıq bolmasa da 1000-nan kem almaydı.
As – adamnıñ arqawı. Alğaşqı jıldarı tüstenetin jer izdep sabılwşı edik. Qazir ayaq basqan sayın ashana da aşılıp jaqsı bolıp qaldı. Tañdasañız, 1500 teñgege talğap tamaq jeysiz. Ünemdegiñiz kelse, üyden jasap alıp keliñiz. Osımen bul mäseleni äri qaray ağıtpayıq. Al nan men süttiñ, et pen maydıñ bağası oqırmanğa mälim. Degenmen, tüstik astıñ eñ arzanı dep 800 teñgeni aptanıñ bes künine eseptesek, 18000 mıñğa ketip qaladı. Jaqsısı, awıl şarwa­şılıq önimderiniñ järmeñkeleri jïi ötip turadı. İzdep şıqsañız, qalanıñ bazarlarında jaqsı bağamen sapalı azıqtı alwğa boladı. «Alayda azdıñ aşpın, köptiñ toqpın degenine senbe» degen söz bar. YAğnï otbasındağı adamdardıñ sanına qaray ärtürli şamanı mejeleysiz.
Odan basqa jeke basıñızğa qajetti, sabın-poroşok sïyaqtı usaq-tüyekti qosıñız. Şaştaraz jäne monşa tağı bar. Kïim ärkim öziniñ jayına qaray şeşedi. Sol sebepti munı da ortaq esepke almayıq.
Astanada jürip, bolıp jatqan koncertterge, spektakl'der men basqa da merekelik şaralarğa barmay qalay otırasız? Kïno, koncertterge eñ arzan bïlet 2000 mıñ dep alalıq. Aptasına barmasañız da, ayına säti tüsip jatadı. Onı da jalaqıdan şegeriñiz. Sport zaldarı, til kwrstarı, bï sïyaqtı janıñızğa jağatın närselerge meniñ jasımdağılar sïrek baradı. Alayda barğıñız kelse, bul da ayına 15-20 mıñnıñ aynalasında aqşa jumsaysız. Aralasatın joldastardıñ twğan künderi, ağayındardıñ toy-qazası, tağı basqasın eseptegende qomaqtı aqşa tağı şığadı.
Sonda jalaqıdan ne qaladı? Tım bolmağanda ayına 200 mıñ teñge tüsip turğannıñ özinde kelesi aydıñ jalaqısına deyin eşteñe artıldıra almaysız.
Statïstïka boyınşa astanalıqtardıñ ortaşa jalaqısı 267 766 teñgeni quraydı eken. Onıñ 20 payızı – salıqtıq ötemderi. Eger baspanalı bolğıñız kelse, onıñ alğaşqı jarnasın jïnaw üşin ayına 100 mıñdap depozïtke salıp otırw kerek. Bul köbimizge qoljetimdi me?!
Qorıta aytqanda, Nur-Sultanda turamız degen uğım köptiñ armanında basqaşa elestemewi tïis. Eger orta aylıq tabısıñız 400-500 mıñnan aynalmasa, onda men sïyaqtı köptegen astanalıqtar kedeyliktiñ şeginde ömir sürip jatır dep aytwğa boladı. Biraq osı «kedeylik» äsem qalanıñ tösinde köp adamğa arman ekenin aytqan da jön bolar. On jıldan bergi atqarğan jumıstarımızdı eseptey kele bas qalamız – erik-jigeri bar, talantı bar, qoğamğa qosıp-aları barlar üşin – ülken mümkindik. Öziñizge senseñiz, ülken qalağa keliñiz, bağıñız­dı sınañız.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı